Logboek Molen de Weert 2009

De molenaars van Molen de Weert houden in het logboek allerlei gegevens bij. Dit kunnen werkzaamheden zijn, storingen, aantal omwentelingen, speciale activiteiten etc.
Doel is om een zo gedetailleerd mogelijk overzicht te krijgen. Deze informatie, vaak in typisch molenaarsjargon, verschaft zodoende veel inzicht aan molenaars en liefhebbers.
2009
januari april juli oktober
februari mei augustus november
maart juni september december


Logboek 2003
Logboek 2004
Logboek 2005
Logboek 2006
Logboek 2007
Logboek 2008
Logboek 2009
Logboek 2010
Logboek 2011
Logboek 2012
Logboek 2013
Logboek 2014
Logboek 2015
Logboek 2016
Logboek 2017
 
JANUARI 2009
TELLERSTANDEN
eindstand december 2008 1.963.537

Totaal aantal omwentelingen in 2008: 252.934

Totaal aantal omwentelingen in 2002: 171.000
Totaal aantal omwentelingen in 2003: 180.000
Totaal aantal omwentelingen in 2004: 163.600
Totaal aantal omwentelingen in 2005: 314.867
Totaal aantal omwentelingen in 2006: 236.727
Totaal aantal omwentelingen in 2007: 206.376
Totaal aantal omwentelingen in 2008: 252.934

Zaterdag 10 januari 2009
Om 13.00 uur kwam ik bij de molen aan. Het briefje aan de deur "De molen is gesloten, de molenaar heeft ijsvrij" in het handschrift van Kees genegeerd, en de molen opengedaan.
In mijn kielzog kwamen Marokkanen de trap op, op jacht naar griezen. Geen griezen, maar toch 5 kg volkoren en 3 kg bloem verkocht.
Elske, Albert en Bertus kwamen daar direct achteraan. De molen gekruid in de richting waar volgens het KNMI in de loop van de dag de wind vandaan zou komen. Het was nl. windstil, de rook van de schoolstenen ging recht omhoog.
Om half drie was er wind uit de goede richting, de zeilen niet bevroren. Dus 4 volle zeilen. Het draaide niet hard, dus de 2 miljoen omwentelingen nog niet vol gemaakt.
Willem Varekamp kwam langs met vrouw en kleinzoon om de molen te laten zien. Willem keek trots naar kleinzoon en molen.
Albert heeft een hangslot gehaald in de molen te kunnen afsluiten. Ogen voor het slot aangebracht en een "mannetje" aan de antennekabel gemonteerd.
Er is koffie gedronken op de instructie-etage. Bertus is met elke klant de trap opgegaan en de strenge kou getrotseerd.
Later op de middag kwamen William en Albert van der Werf nog even langs.
Kees stak zijn bruingebrande hoofd nog even op de hoek van de deur, vertelde over zijn vakantie op tik even de naam van het eiland en zijn schaatsen.
Bertel kwam kijken en gezamenlijk afgezeild, zodat iedereen om half zes aan de snert kon zitten. Omzet € 60,-
Wim Degeling

Woensdagavond 14 januari 2009 THEORIEAVOND OVER INDUSTRIEMOLENS
Op het laatste moment nog enkele filmpjes vanuit YouTube in de presentatie over industriemolens verwerkt. De originele versies dus. Helaas stonden er in deze "geleende" molenfilmpjes iets te veel en vaak veel te lang draaiende molens/wieken in beeld. Dat moet dus nog een keer ingekort worden! Toch zijn de diverse films een prachtige aanwinst voor de theorieavonden. Zo kun je prachtig een in werking zijnde krukas/zaagmolen of een ronddraaiende kollergang laten zien! Ik ben in ieder geval erg enthousiast en ben dus de komende weken wel even bezig om alle presentaties te voorzien van bewegende beelden.
In totaal waren 24 personen aanwezig. De avond begon om 19.30 uur en we zijn door gegaan tot 21.45 uur. Deze keer de molen maar niet laten draaien. Er stond te weinig wind.
Kees

Vrijdagmiddag 16 januari 2009
Nieuwjaarsreceptie met de bestuursleden in schouwburg Ogterop. Deze keer maar weer eens een powerpointpresentatie laten zien.
Kees

Zaterdag 17 januari 2009
Een hele rustige middag. Het was koud en er stond erg weinig wind. Bertel is nog even op molen De Vlijt geweest om zijn allerlaatste spullen die er nog lagen op te halen. Het contact tussen Bertel en molenaar Arco is gedaald tot flink onder het vriespunt. Jammer, want zo zijn er alleen maar verliezers! Vanmiddag hebben we erg weinig gedaan. Heel veel samen (op de verwarmde zolder) zitten kletsen. De rustig draaiende molen moest zich deze keer zelf maar eens redden! De club die er zat bestond uit 10 personen! Heerlijk. Na afloop ontdekte ik dat ik zelfs mijn overall niet eens aangetrokken had. Volgende week maar weer eens wat zinnig werk op de molen doen.
Kees

Zaterdag 23 januari 2009
Bertel en Alex waren al vroeg op de molen, die dan ook fier stond te draaien toen ik aan kwam. De hele club was aanwezig. Helaas stond er net te weinig wind om te gaan malen.
Bertel heeft nog een wit zeil vervangen door een bruine. Willem Varekamp kon daarna lekker oefenen met het opzeilen van de molen. De klanten kwamen weer opdagen en de zakjes werden weer gevuld. Kortom veel meer actie dan vorige week.

Zaterdag 31 januari 2009
Toen ik tegen een uur op de molen kwam werd er al volop gemalen. Er stond een stevige, maar wel erg vlagerige oostenwind. Het was dan ook nogal frisjes buiten. Zo rond het vriespunt. Al met al is er bijna 200 kg tarwe gemalen. Vandaag veel klanten op de molen gehad. Regelmatig vertrok er wel iemand met vele grote zakken meel. De omzet was dan ook 140 eurietjes! Bertel kwam zijn nieuwe "oude" auto even showen. Een mooie oldtimer. Na het vele veegwerk, want er was vanmiddag erg rommelig gemalen, tegen 18.00 uur de molen achter gelaten. Bertel en Alex zijn verder gegaan.
Kees Vanger
 
FEBRUARI 2009
Zaterdag 7 februari 2009
De molen draaide 's morgens om 11 uur al lekker zijn rondjes toen ik in mijn "nieuwe auto" (Mazda 6) de stad in ging Bertel was er weer vroeg bij. Ook met een "nieuwe" auto een Opel Commodore oldtimer die al meer dan een kwart eeuw over de aardbol gereden heeft en er nu nog steeds erg mooi uit ziet.
De klanten weten de molen weer erg goed te vinden. De omzet voor vandaag was maar liefst 220,- eurietjes. De grote voorraad die er sinds vorige week lag verdween zeer snel in allerlei grote zaken de molen uit! We hebben nog geprobeerd om te gaan malen. Het breken van de tarwe verliep prima, maar toen we daarna gingen malen was het na plm 30 kg gedaan. De wind had er geen zin meer in. Jammer! Tegen 17.00 uur afgezeild. Aanwezig vandaag: Bertel, Wietse, Bertus, Wim, Marten en Kees.

Zaterdag 14 februari 2009
De molen draaide en daar was dan ook alles mee gezegd. Grijs, grauw en helaas bijna windstil. Terwijl de kilo's meel de deur uit vliegen kunnen we weer niet malen. Na een uur was de hele voorraad finaal op. Niets meer. We moesten zelfs nee verkopen en dat is tegen onze principes.
We moeten toch maar wat meer haast maken met de herbouw van ons elektrisch maalstoeltje.
Bertel en Alex hebben de houtvoorraad, die het afgelopen jaar nogal gegroeid is, eens goed uitgedund en opgeruimd. Verder een middag met veel aanloop van klanten en collega molenaars etc. De omzet was € 115,-
Tegen 17.30 uur naar huis gegaan. Bertel en Alex bleven nog even en hadden "de frituur" al aangezet.

Woensdagavond 18 februari 2009 THEORIEAVOND over kleine molens.
De spinnekopmolen, weidemolen en de tjasker zijn vanavond m.b.v. vele foto's besproken. Na de pauze heeft molenaar en molenmaker Hans Elzenaar een en ander laten zien over andere molens.
Aantal aanwezigen plm. 19.

Zaterdag 21 februari 2009
Bertel zijn mooie oldtimer stond er weer enigszins opgelapt bij de molen. Bertel heeft afgelopen week erg hard gewerkt om de auto weer op te lappen. De klap tegen de lantaarnpaal op nog geen 100 meter van de molen is dan ook best groot geweest. Dat krijg je met die snelle lantaarnpalen van tegenwoordig! Hij stond bijna midden in de motorkap! De mooi Opel Commodore met zijn mooie rode kleur heeft nu in ieder geval een mooie aparte witte motorkap en Meppel heeft weer een lantaarnpaal minder!
Vandaag hebben we nog geprobeerd om te malen (net als gisteren) het bleef moeizaam gaan. Uiteindelijk toch nog 75 kg volkorenmeel kunnen malen. Deze voorraad in één middag ook weer verkocht. We hebben dus nog steeds totaal geen voorraad. Alles is weer op! Zelfs in deze vakantieweek is het niet gelukt om de voorraad weer eens flink aan te vullen. Bijna de hele week praktisch windstil! Hooguit windkracht 2 soms ietsepietsje 3. Da's echt te weinig. Jammer.
Afgelopen week samen met een elektricien bekeken in hoeverre het mogelijk is om krachtstroom in de molen aan te leggen. Dat moet geen probleem zijn. Totale kosten zo rond de € 250,- De kabels en de bijbehorende stopcontacten (25 meter) proberen we uit het ritselcircuit te halen. We gaan weer wat meer werk besteden aan onze maalstoel.
Vandaag tegen de 75,- eurietjes verkocht. Aanwezig: Wim, Bertus, Bertel, Alex, Kees en Wim.

Zaterdag 29 februari 2009
Niet naar de molen gegaan, maar lekker onder de wol gedoken! Ziek dus!
Kees
 
MAART 2009
Woensdag 4 maart 2009
Woensdag morgen op mijn ATV dag samen met Cor Eerkes tegen 11.00 uur naar de molen gegaan. Er stond eindelijk weer eens een lekkere stevige woei! Snel de hele handel opgezeild en met vier volle zeilen ervoor ging het dan ook super vlot. Helaas was de wind vandaag wel erg wisselvallig en gigantisch vlagerig (zuidzuidwest). De ene keer stond de molen stil en enige minuten later stonden de kleppen dwars en ging het snoeihard. Ik heb zelfs tot twee maal toe moeten ingrijpen, omdat we het tempo niet bij konden benen. Het meel knalde de meelpijp uit. SCHITTEREND! Dat was zo nu en dan even stevig buffelen om alles bij te houden, maar het is gelukt. Al met al tegen de 250 kg gemalen. Eindelijk weer een redelijke voorraad.
Kees en Cor

Zaterdag 7 maart 2009
Bertel en Alex waren al begonnen. Helaas stond er weer eens erg weinig wind op de zaterdag. Malen zat er weer eens niet in vandaag! Het meel dat afgelopen woensdag gemalen is, was weer supersnel de deur uit gevlogen. Er was zelfs een klant die in totaal met 70 kg de deur uit ging. Delen van de meelpijp verwijderd en schoongemaakt.
Elske heeft een mooie en maagdelijk witte nieuwe meellap gemaakt. Hierna alles weer in elkaar gezet. Het ziet er weer netjes uit, maar moet hier en daar nog even bijgewerkt worden. Aanwezig vandaag: Bertel, Alex, Marten, Bertus,
Omzet € 75,-
Cor en Kees

Zondag 8 maart 2009
Mijn fiets stond nog in de molen... dus maar even opgehaald, maar aangezien er zo'n prachtige mooie wind stond kon ik het niet laten en heb de molen een uurtje lang even lekker vlot met "blote benen" (zonder zeilen) laten draaien. Prachtig!
Kees

Woensdag 11 maart 2009
Samen met Cor Eerkes naar Vion gegaan. De oude varkensslachterij van Murris en enige jaren terug overgenomen door Vion. Een nog grotere varkensslachterij ergens in de buurt van Arnhem? De gigantisch grote slachterij in Meppel wordt geheel ontmanteld. We hadden toestemming van de vader van Herman, molenaar in opleiding te De Wijk, om een elektromotor te 'slopen'. Herman zijn vader was druk in de weer om het bedrijf te ontmantelen. Een gigantische klus waar ze nog wel even mee bezig zijn! Uiteindelijk is het ons gelukt om alle bouten van de elektromotor los te krijgen en met een grote en zware pullietrekker hebben we na veel gemartel de as los uit een machine kunnen trekken. Een prachtige elektromotor voor de maalstoel erbij (gratis zelfs). Verder bijna 45 meter elektriciteitskabel gekregen en ook nog diverse krachtstroom aansluitingen. Allemaal aanwinsten om uiteindelijk onze maalstoel malend te krijgen. Eerst maar eens contact opnemen met een elektricien om snel de meterkast geschikt te maken voor krachtstroom. Er zit weer wat schot is gelukkig.
Kees

Zaterdag 14 maart 2009
Bertel en Alex waren rond 10 uur al weer op de molen. toen ik tegen enen bij de molen aan kwam werd er volop gemalen. Er stond eindelijk weer een mooie stevige bries. In de loop van de middag onze hele voorraad weggemalen. Rond de 250 kg.! Vandaag was ons team weer helemaal compleet!
Een leuke middag op de molen, trouwens! Na afloop nog even een tochtje gemaakt met Cor zijn prachtige opduwer 'Oldtimer' genaamd.
Omzet vandaag € 120,- Tegen 19.00 uur naar huis gegaan. De twee 'jonge honden' zijn verder gegaan. Toen ik 's avonds tegen 10.30 uur bij de molen langs reed draaide het gevlucht prachtig met zijn mooie witte en bruine zeilen in de schijnwerpers. Zelfs ons kleine standerdmolentje stond parmantig met zijn nieuwe fokken te swingen. Prachtig!
Alex heeft 's avonds erg laat nog net de trein naar Winsum kunnen halen. Komende week maar weer eens contact opnemen met Tervoorde om een nieuwe voorraad tarwe en kruidkoekmix te bestellen.
Kees

Woensdag 18 maart 2009 THEORIEAVOND OVER HET ACHTKANT
Vanavond voor het eerst gebruik gemaakt van onze eigen molen-beamer en laptop. Hoewel de beelden iets minder scherp zijn dan de andere beamer en je iets harder moet praten om boven het geluid van de beamer uit te komen ging het verder prima. Och... een gegeven paard mag je toch niet in zijn...
Er waren vanavond in totaal 15 liefhebbers op de theorieavond af gekomen, waaronder maar liefst vier nieuwe MIO'ers. Vandaag het staande werk behandeld aan de hand van vele foto's en verder gebruik gemaakt van de prachtige presentatie van Lammert Groenewold. Tegen 21.45 uur gestopt. De molen heeft vanavond niet gedraaid aangezien er geen zuchtje wind stond.
Kees

Vrijdagmiddag/avond 20 maart 2009
Bertel en Alex hebben vandaan nog een aantal uurtjes gedraaid. Tegen de avond is Bertel er maar mee opgehouden. Hij voelde zich nogal ongesteld, ziek, zwak en misselijk en is thuis snel onder de wol gedoken.

Zaterdag 21 maart 2009
Toen ik tegen 12 uur op de molen kwam stond de molen weer eens fier te draaien in de wind. Ook de standerdmolen draaide weer sierlijk mee met zijn vier halve zeiltjes. Het was prachtig mooi weer en de wind trok gelukkig in de loop van de middag ook nog eens flink aan. Wat wil je nog meer!
Cor Eerkes is afgelopen week wat aan het klussen geweest en de meelpijp ziet er nu weer prachtig mooi bijgewerkt uit. We hebben de grasmaaier maar eens uit de schuur gehaald en alle gras rond de molen mooi kortgeschoren. Echt voorjaar dus!
De door Bertel en Wim nieuw gemaakte stellingdeur toch eindelijk maar eens in de grondverf gezet. De nieuwe zelfgemaakte weerstations (zie foto) die we te koop aanbieden allemaal voorzien van een kort zakkentouwtje. Allemaal voor 'de handel'. We hebben ze zelfs in het Engels. Aan de Marokkaanse en de Friese vertaling wordt gewerkt! In totaal hebben we nu bijna 40 stuks op voorraad. Zelfs in het roze voor de dames!
Tegen vier uur bijna 1400 kg tarwe, waaronder 275 kg kruidkoekmix (van Tervoorde onze leverancier uit Radewijk) naar binnen gesjouwd. Binnen een uur op en neer luien hadden we alles boven liggen. We kunnen er de komende maanden weer even tegen.
Al met al een drukke middag met heel erg weinig personeel en een Bertel die afwezig, ziek en dromerig en nog steeds ongesteld door de molen liep, maar wel tot het einde is blijven helpen. Klasse!
Aanwezig: Bertel, Bertus, Wietse, Kees.

Woensdag 25 maart 2008
In een bestuursvergadering van Stichting molen De Weert een verzoek voor een bijdrage van rond de 1400 euro voor de aanschaf van twee nieuwe stenen voor onze in aanbouw zijnde elektrische maalstoel verduidelijkt. Met de boodschap om eerst maar eens met offertes te komen ben ik naar huis gegaan. Al met al ben ik er optimistisch over de afloop. Wanneer je ziet hoe moeizaam het is om de laatste maanden onze klanten te voorzien van tarwemeel, omdat de wind ons vaak op de zaterdag in de steek laat, hebben we eerlijk gezegd ook niet zo veel keus. Een elektrische maalstoel is niet alleen erg handig, maar bovendien een schitterende aanwinst voor onze molen.
Kees

Zaterdag 28 maart 2009
Aangezien er 's morgens bar weinig wind stond toch maar 50 kg volkorenmeel bij onze collega's van korenmolen Sterrenberg in Nijeveen besteld. Dan hebben we in ieder geval nog wat Duitse tarwe om aan onze klanten te kunnen verkopen. Tegen alle verwachtingen in bleek dat er 's middags een prachtige maalwind stond (uit het noordwesten; de beste windhoek voor onze molen). Daar hebben we dan ook goed gebruik van gemaakt. Toch nog tegen de 200 kg tarwe kunnen malen. Helaas lukt het ons niet om een flinke meelvoorraad aan te leggen. Hoe hard we ook werken en malen. Tegen het eind van de middag is alle meel weer als sneeuw voor de zon verdwenen. De één maakt er lokvoer van voor karpers; de ander sleept hele voorraden mee (zelfs voor klanten uit Den Haag) of worden vele tientallen kilo's verdeeld onder diverse Marokkaanse families. Allemaal in groot verpakkingen.
We hebben in ieder geval heel wat zware zakken vol met volkoren- of griesmeel naar beneden gesjouwd. Griesmeel, een product dat we twee jaar terug zelfs niet aan de straatstenen kwijt konden raken, is al helemaal niet meer aan te slepen, ondanks onze waarschuwingen dat ze de bloem dan ook maar niet bij de Aldi en de Lidl (€ 0,39 cent per kilogram... hoe kan het?????) moeten kopen!! De omzet was weer ruim boven de honderd eurie. De zaken lopen erg goed op de molen. Dat houdt wel in dat we afgelopen middag ook nog vele zakjes gevuld hebben om de winkelvoorraad op peil te houden. Weinig koffiedrinken of pauzes deze keer. Zo'n middagje op de molen is bijna topsport. Druk... druk... druk... trap op trap af pannenkoekmeel mengen; tarwe breken en nog eens malen, zakken en zakjes vullen, veel vegen, stofzuigen, klanten helpen etc. Gelukkig was het gehele 'De Weert-team' aanwezig en waren de taken goed verdeeld. Ons team bestond vandaag uit: Bertel, Bertus, Albert, Alex, Cor, Wietse, Elske, Wim en Kees.
Tegen zes uur de stofzuiger maar eens te voren getoverd. Wat een slagveld zeg! Een echte productiemolen en dus weer eens een volledig wit bestoven molen. Tegen 7 uur alles weer netjes opgeruimd en de molen afgezeild. RUST! Eerst maar eens lekker languit op de bank!
Kees

P.S. Zaterdag 4 april wordt er een excursie georganiseerd voor de molenaars in opleiding naar het mooie Groninger land. We gaan aldaar een viertal molens bezoeken nl. oliemolen "Woldzigt" te Roderwolde; poldermolen "De Palen" in Westerwijtwerd; houtzaagmolen "Fram" te Woltersum en graan-en pelmolen "Grote Geert" te Kantens.
Tot nu toe hebben al 16 liefhebbers zich opgegeven, waaronder alle molenaars van onze molen. Dus hebben we zaterdag geen personeel om de molen te laten draaien. Daarom gaat molen "De Weert" zaterdag 4 april voor het eerst in 10 jaar op een zaterdag op slot...
Kees
 
APRIL 2009
Donderdagmiddag 2 april 2009
Samen met de kinderen van mijn klas (groep 7-8) van basisschool 'De Buuzekaemp' uit Belt-Schutsloot in totaal 125 kg kruidkoekmix en 80 kg pannenkoekmeel 's middags in zakjes gedaan. Er is door de kids dan ook erg hard gewerkt en rond 15.00 uur was alles ingepakt en keurig gerangschikt. Het was wel een middagje stressen om in totaal 19 kinderen te voorzien van meel, zakjes, touwtjes, etiketten, weegschalen, meelscheppen, opschepbakken, datumstempels etc. Ondertussen ook nog de juiste knopen moeten aanleren, opruimen etc. 't Is weer allemaal goed gekomen, maar eigenlijk kan het niet om alles als leerkracht in je eentje te runnen. Je komt echt een paar handen te kort. Ik was dan ook aan het eind van de middag 'gans kaput!'
Dezelfde dag ook nog met de hele club tussen de middag op school gegeten, omdat we meededen aan het gezond eten project 'Klasselunch' van Albert Hein. Al met al iets te veel dus op één en dezelfde dag. Volgend jaar maar een wat andere en slimmere planning maken!
De opbrengst van de meelverkoop wordt gebruikt om de kosten van het jaarlijkse schoolkamp (naar Beilen) laag te houden. De foto's staan op: http://www.mijnalbum.nl/Album=APCG3TZ6

Donderdagavond 2 april 2009 BOEM IS HO!
Geen 1 april grap deze keer. Albert had donderdagmiddag een excursie voor een groep Fransen. Gelukkig was er een tolk bij om alles te vertalen, handig…want een enkel glaasje rode wijn of een lekker pilsje in het Frans bestellen lukt hem nog net. Er moest vandaag flink gekruid worden, want de wind was oost en de molen stond nog op het westen. Het grootste deel heeft de molenaar zelf gekruid (het woord gekrooien krijg ik niet uit mijn strot!). Toen de hele groep 'knoflooketers' aan kwam hebben ze samen de molen verder op de wind gekruid zonder aan de mooie speelmolen te denken. (die trouwens in je eentje niet te verplaatsen is). Nadat de molen een tiental minuten gedraaid had, hoorden ze ineens een doffe dreun. Dat was schrikken dus! Snel de molen stil gezet en helaas geconstateerd dat ons (nou ja van Bertel eigenlijk) mooie standerd-speelmolentje een fikse tik heeft gekregen van zijn grote broer (zie foto's). Conclusie: één roede met de mooie mini fokken en werkende remkleppen compleet verbogen en de heklatjes deels stuk. Zonde! De gehele aluminium roede is erg krom en kan helaas niet meer recht gebogen worden en moet dus geheel vervangen worden. Voor de rest valt de schade mee. De romp van het standerdmolentje heeft het gelukkig overleefd, maar een deel van de fokken van 'De Weert' is door de toch erg hard aangekomen 'tik' wel deels beschadigd en moet ook gerepareerd worden.
's Avond was de hele club molenaars aanwezig om de schade te inspecteren en om Bertel, want het was zijn molentje, te troosten. Hij had het er maar moeilijk mee, maar hij hield zich erg kranig! (komt waarschijnlijk door zijn kranen hobby). De kosten om alles te vervangen worden door molen 'De Weert' gedragen, maar het duurt nog wel even voordat ons molentje weer parmantig staat te swingen bij ons op de stelling. We zien er nu al weer naar uit!
Kees

Vrijdag 3 april 2009 had ik de hele dag vrij en het was voor begin april wel heel erg mooi weer. Daarom voor het eerst de kano maar weer eens uit het stof gehaald, schoon gespoten en snel op de auto geladen. De hele dag in de omgeving van Belt-Schutsloot gevaren. FANTASTISCH! Wanneer je er ook komt het blijft een uniek en erg mooi natuurgebied.
Zie: www.youtube.com/watch?v=fwzergE07NY&feature=channel_page

Voor het eerst in tien jaar (!) is onze molen op een zaterdagmiddag 4 april op slot, omdat alle molenaars met de excursie naar Groningen meegaan.

ZATERDAG 4 APRIL 2009 EXCURSIE NAAR ENKELE GRONINGER MOLENS
In het kader van de molenaarsopleiding is er weer een excursie georganiseerd naar een aantal totaal verschillende molens in Groningen. Hieronder het verslag.
Rond 10 uur kwamen we met een viertal auto's aan bij een al lekker draaiende oliemolen 'Woldzigt' in Roderwolde. De onlangs bij ons op de molen geslaagde molenaar (molenares?) Margreet Versteeg had de koffie en de overheerlijke kruidkoek al klaar staan. In totaal waren we met 19 personen. Al met al weer een hele grote groep geïnteresseerden.
De collega molenaars uit De Wijk en van Staphorst waren ondertussen met zijn vieren al druk in de weer om een oude onlangs gekochte, maalstoel op te halen voor molen 'De Leyen' in Staphorst. Een mooie aanwinst voor molenaar Gerard Luten, al moet er net als de door ons twee jaar geleden aangeschafte maalstoel (zie: www.mijnalbum.nl/Album=YIK6Q4UQbn) nog heel wat geklust worden voordat alles goed en wel draait/maalt.
'Woldzigt' is een molen die het bezoeken zeker waard is. Je ruikt bij wijze van spreken niet alleen het rokende vuister en de lijnolie, maar ook de geschiedenis. Prachtig en erg sfeervol! Dat mis ik wel eens bij ons op de molen die slechts een geschiedenis van 10 jaar en een paar maanden heeft. Molenaar/olieslager en oud collega Arnoud van der Mheen, die de opleiding in Meppel met goed gevolg heeft afgelegd, liet ons de molen van onder tot boven zien. Helaas stond er te weinig wind om de wentelas goed rond te krijgen, maar toch is het altijd weer een feest om deze schitterende molen te bezoeken. De nieuwe leerlingen waren dan ook erg onder de indruk van deze industriemolen met zijn vele indrukwekkende wielen en grote kantstenen en lekkere luchten.
Hierna doorgereden naar poldermolen 'De Palen' nabij Westerwijtwerd in het 'kale' Groninger land. De gelegenheidsmolenaars Bertel Zomer en Alex Buist hadden de molen ondertussen al draaiende en in de koude wind ook hier de molen goed bekeken.
De vijzel werd door Bertel in 'het werk gezet' en mocht nog even mee draaien en dat lukte wonderwel ook nog. Voor een aantal was het de eerste keer dat ze een werkende poldermolen zagen. Jammer dat er zoveel riet in de sloot achter 'de utskoat' staat. FF snoeien dus!
De molenaars in opleiding verder nog laten zien hoe de bediening van de kleppen van de zelfzwichting werkt. Om dit handige systeem te zien moet je dan ook vooral in Groningen zijn! Geen geklooi met zeilen dus!
Binnendoor waren we snel in Kantens. Molen 'Grote Geert' draaide lekker door. Molenaar Gerad Werkman stond ons al op te wachten. Nadat we deze grote en goed onderhouden molen bekeken hadden, heeft hij ons gelukkig kunnen demonstreren hoe het pellen werkt. Dat was voor velen (en voor mij) dan ook de eerste keer om een echt werkende pelmolen in werking te zien. Meestal staat er te weinig wind om te pellen wanneer er een excursie georganiseerd wordt.
De Grote Geert hebben we al draaiende in het prachtige Groninger land achter ons gelaten en zijn snel op advies van vele TomToms richting Woltersum gereden. Onderweg nog even heel snel de 'Widde Meuln' in Ten Boer bezocht (stond niet op het programma). Een enthousiast team onder in de molen ontving ons erg hartelijk. Snel de molen doorgelopen en met veel verwondering naar de lift gekeken. Twee lekkere zelfgebakken broden meegenomen en verder gegaan naar Woltersum. Molen 'Fram' draaide, maar er werd helaas niet gezaagd. Deze keer waren ze met andere klussen bezig. Wat een prachtige houtzaagmolen. Samen met de enthousiaste molenaar Sietse Pot het zaagwerk bekeken en na afloop nog kunnen zien hoe je een zaag weer scherp maakt. Weer wat nieuws geleerd! Houtzaagmolens blijven altijd boeiende en indrukwekkende molens om te bezoeken. Al was het alleen al om de heerlijke houtluchten die je tegemoet komen.
Na afloop de Wok-Chinees in Ten Boer bezocht en flink ons best gedaan (Bertel vooral!) om alle 'schappen' leeg te eten. Gelukkig waren we erg vroeg in het restaurant en mochten dan ook als één van de eersten aanvallen! Lekker uitbuikend, nog net achter het stuur passend, tevreden weer naar huis gereden. Een heerlijk dagje uit!
Tegen 19.30 uur weer thuis en geconstateerd dat een aantal mensen vandaag voor een dichte deur bij molen 'De Weert' hebben gestaan. Zelfs een viertal molenaars uit Haarlem konden de molen niet in. Och… eenmaal in de tien jaar op een zaterdagmiddag dicht vind ik niet echt overdreven! Dat moet dus kunnen. Al met al een mooie dag met nog redelijk wat wind en enthousiaste molenaars.
Bedankt mulders ut Grunningen. Namens de hele club Kees Vanger
De foto's staan hier: www.mijnalbum.nl/Album=B7ILK3NC

MUZIEKVIDEO
Afgelopen week kwam ik op internet een prachtige muziekvideo tegen. Erg sfeervolle muziek! De opbouw van de video en het inschakelen van muzikanten op locaties op diverse plaatsen op de wereld is wel heel erg creatief in elkaar gezet. De groep muzikanten wordt steeds groter. Erg sfeervol!
Kijk maar eens op: http://vimeo.com/moogaloop.swf?clip_id=2539741 (wel even op de startknop drukken!)

Vrijdag 10 april 2009 VERSLAG BEZOEK AAN DE ZAANSE SCHANS.
Auteur: Wim Degeling (---.direct-adsl.nl)
Een paar weken geleden hadden Alex Buist en ik afgesproken om op Goede Vrijdag naar de enige papiermolen in de wereld nl. 'De Schoolmeester' te gaan. Tijdens mijn opleiding tot letterzetter heb ik de theorie van de papierfabricage en de geschiedenis daarvan moeten leren, Dus ook kijken naar de praktijk van die geschiedenis. Alex wilde steeds meer molens bezoeken, maar in samenspraak hebben we besloten een paar molens aan te doen. Ook met afspraken met de molenaars. Ik lees op het prikbord wel eens verslagen van molentochten langs gesloten molens.
Martijn Scholtens ging ook mee en gedrieën gingen we met de trein. Geen files, gratis reizen (Alex), vrij reizen (ik), en betalend met korting (Martijn, soms zit het tegen).
De Schoolmeester was erg leuk. Voor het eerst een hollander in "levende" lijve zien, na 50 jaar. Ik wist spontaan alle namen van de papierformaten weer. We hebben Arie een flinke tijd van het werk gehouden, we weten nu alles van Zaans bord, voor mij was het gewoon gekoetst karton.
Het was ons zeer aangenaam. Arie, bedankt.
Vanaf De Schoolmeester werden we opgehaald door de molenaar van De Jonge Dirk, Hessel. Het was intussen erg warm geworden, en het tochtje naar de molen had langer mogen duren. Het is een prachtig gebied. Het molentje ligt prachtig, het is een genot om in de zomer op dat eilandje te zijn.
Hessel heeft allerlei apparaten draaiend met de molen, en ik zie nog eens gebeuren dat er een koffiezetapparaat op wind wordt gemaakt. Het weidemolentje De Zwaan werd drooggelegd, om de werking te laten zien. Alex mocht zeil bijleggen, en toen zagen we dat zeilen ook wel anders opgerold worden. Na een paar uur en liters koffie zijn we weggevaren op een vlet van 'varenindepolderzaanstreek', op te zoeken op internet. Even dicht langs de Prinsenhof gevaren en gezien dat de werkzaamheden bijna klaar zijn.
Hessel, we komen nog eens langs.
Na een zonovergoten De Jonge Dirk, lijkt het erg donker in Oliemolen Het Pink, door de donkere aanslag. Na ons bezoek van Woldzigt vorige week wisten we door de rondleiding van Arnout van der Mheen het een en ander. Maar of je met 19 of 3 man bent maakt verschil. Ook de vragen die gerezen waren kon ik mooi kwijt. André is ook een leuke verteller. Ook hier liep het koffiezetapparaat warm. Toen onweer dreigde hebben Alex en Martijn nog even geholpen.
Alex heeft een fietstocht gemaakt door Koog aan de Zaan en Zaandijk, en heeft toen terloops patat gehaald. We zijn in Het Pink nog koffie blijven drinken. Zo stil als het 's middags was, zo druk was het 's avonds. Aanloop en een knutselclub. Het was nog net geen zaterdag toen we thuiskwamen.
Ik heb nog lang wakker gelegen. Te enerverend? Nee, veel koffie!
De foto's van Alex www.mijnalbum.nl/Album=63EC6WUC
en van Martijn www.mijnalbum.nl/Album=EUXMJ7RI
Wim Degeling

Zaterdag 11 april 2009
Hoewel het 's morgens erg mooi weer was, reed ik om 1 uur wel in de regen naar de molen. Gloeiende... gloeiende... ook nog kletsnat bij de molen aangekomen. Het weer toch verkeerd ingeschat... dat mag eigenlijk niet voor iemand die zich molenaar noemt. ….Zucht! De wind was zuid en de temperatuur was heel aangenaam. Volgens de buienradar zou het weer in de loop van de dag verbeteren. Dus dat zat wel goed, maar de wind was weer eens de grote spelbreker. Compleet windstil... geen zucht... balen dus! De molen heeft de hele middag misschien wel twee… ten hoogste drie omwentelingen gemaakt. Alleen door ons duw- en trekwerk, maar zeker niet door de wind. Dat hakt er dus flink in voor onze tellerstand.
Vandaag deze tellerstand opgenomen (moet elk kwartaal!) en opgestuurd naar Drents Plateau voor het verkrijgen van onze draaipremie. We zitten al weer boven de 2.000.000. Om precies te zijn 2.006.410. Afgelopen kwartaal hebben we in totaal 42.873 omwentelingen gemaakt. Een stuk minder dan in de afgelopen jaren, maar dat komt vooral doordat Bertel nu een baan heeft en overdag niet meer op de molen komt. 's Avonds ook niet meer, want dan is hij of heel erg laat thuis of 'aan de latten'.
Het hele 'De Weert Team' was vandaag aanwezig. De koffiepauze was weer erg sfeervol en de heerlijke vruchten gebakjes gleden er in als 'een preek in een ouderling'. Ik hoor wel eens collega molenaars op het prikbord mopperen over de koffiepauzes. Er moet gemalen worden! Nou op windstille dagen lopen de koffiepauzes gelukkig wel eens uit. Heerlijk en er wordt dan ook veel geouweh... Ik zou het niet graag willen missen! Zeg maar de krenten in de pap!
De gehele middag veel toeloop gehad van bezoekers en klanten in verband met het Paasweekend. Vele camera's, video apparatuur en buitenlandse toeristen in de molen. Wij waren dus de onbezoldigde fotomodellen.
Vele talen en soms prachtige Babylonische spraakverwarringen. Wim zijn Tsjechisch wordt dan ook steeds beter. De meelvoorraad is weer geheel gedecimeerd tot enkele kilo's. De omzet was dan ook hoog. Zo rond de € 120,- Volgende week moet er dus weer flink gemalen worden.
Wim Degeling en Cor Eerkes hebben aan het eind van de middag de molen afgezeild en 'naar bedde gebracht' (zie foto's)
Kees
P.S. Afzeilen met weinig wind doen we met de hand. We gebruiken dan de vang niet. Veel te onhandig! Je blijft aan het heen en weer lopen. Dus bij windstil weer duwen aan de wiek en 'vangen' met de hand. 't Gaat zo veel vlotter! Wanneer je na afloop bij de laatste wiek eerst alle kettingen/bliksemafleider aan het gevlucht vast zet en dan pas de vang erop legt schuift de wiek nog een mooi stuk door, omdat de vang zich gaat zetten. Je hebt dan kans dat de roedeketting erg strak komt te staan (zie foto). Soms krijg je dan de kettingen pas met veel pijn en moeite los! Niet doen hoor! Dus bij windstil weer en echt 'handmatig' vangen de laatste wiek eerst met de echte vang vangen... en dan pas de ketting/bliksemafleider erop. Dat was dus een leermoment voor de molenaars in opleiding!
Kees

Woensdagavond 15 april 2009 THEORIEAVOND OVER DE KAP
Na een helaas puntloos schoolvoetbaltoernooi van de leerlingen van mijn school snel naar huis gescheurd en vlotjes wat eten naar binnen gepropt en als de wiedeweerga doorgegaan naar de molen. Een grote sloot koffie klaargezet, tafels in de 'vergaderruimte' samen met Cor Eerkes in de juiste opstelling gezet en de molen voorzien van twee witte zeilen. Er stond genoeg wind om er nog een redelijk gangetje uit te halen.
Tegen half acht zaten we, voorzien van koffie en thee, met een club van 15 personen bij elkaar. Onderwerp voor vanavond 'DE KAP'. Een sfeervolle groep met heerlijke tussentijdse discussies n.a.v. diverse afbeeldingen. Boeiend, leerzaam en erg waardevol! Zo vind ik instructieavonden het leukst!
De hele avond alle balken, hun functies en de bijzonderheden van de kap besproken. Na afloop ook de presentatie van Lammert Groenewold laten zien. Prachtige animatiebeelden over de opbouw en constructie van de kap. Hoe hij zoiets allemaal in elkaar zet is me een raadsel, maar het is een echte aanwinst voor de opleiding! Tegen half tien er een eind aan gemaakt. De molen, die ondertussen al stilstond, afgezeild en nog even lekker na zitten nakletsen met Cor en Wim. Rond 22.30 uur naar huis gegaan.
Kees

WAT IS ER NU WEER MIS MIJN POWERPOINTPRESENTATIES??
Vandaag (16 april 2009) geconstateerd dat de verwijzing (link) naar mijn vele powerpoint-presentaties die twee weken geleden op mijn verzoek geplaatst is op molenstartpagina. (staat... ik bedoel stond bij het de rubriek molenaarsopleiding), alweer verwijderd is. Waarom?... Wat is er nu weer mis mee? Alle powerpoint presentaties zijn zelfs opgebouwd met behulp van vele 'medeprikkers' van ditzelfde molenstartpagina die spontaan bijna duizend foto's naar mij opgestuurd hebben. Het was dan ook een boeiende en gigantische klus van honderden uren om alles in elkaar te zetten. 'HULP BIJ DE OPLEIDING TOT MOLENAAR' heb ik het genoemd. Een aanvulling op onze basiscursus. Niks geen aparte cursus! Aanschouwelijk onderwijs met vele foto's en weinig tekst. Het lijkt me zelf een heel handig en leerzaam onderdeel bij de molenaarsopleiding. Heerlijk achter je eigen computer op een andere manier, verrijkt met ontzettend veel gedetailleerde foto's en tekeningen, de leerstof in jezelf opnemen. Bovendien is ook nog het erg handig voor Mio'ers (molenaars in opleiding) om thuis de komende theorieavond alvast voor te bereiden door de bijpassende teksten te lezen en de presentaties te bekijken. De instructeur hoeft alleen maar de links over een bepaald onderwerp via e-mail naar de cursisten te versturen. Dat werkt in Meppel in ieder geval erg goed en het is toch handig dan anderen dit ook kunnen gebruiken?
Gewoon verwijderd!! Waarom nu weer? Ik zou het niet weten. Zelfs ons eigen Gilde van Vrijwillige Molenaars wil er ook al niet aan en is na een tweetal verzoeken mijnerzijds niet eens geïnteresseerd in de omvangrijke presentaties die een groot deel van alle lesstof dekt! Reden? …… 'er staan misschien wel tekeningen van Gerrit Pouw in' was het enige zure commentaar dat ik kreeg. Quatsch! Nou dus niet hè! Alle tekeningen van Dhr. Pouw heb ik er in 2008 met veel tegenzin eruit gegooid! (dit i.v.m. een tweetal juridische dreigingen over copyright) Zonde!, want deze tekeningen, uit ons cursusboek notabene, waren een erg mooie verrijking van de lesstof. Ik heb dan ook nog steeds, ondanks alle gedoe, veel respect voor wat hij allemaal getekend heeft. Toestemming van Gerrit heb ik, ondanks een aantal verzoeken, nooit kunnen krijgen. Daar heb ik me dus allang bij neergelegd! Daar steek ik dan ook geen grammetje energie meer in!
Ongeveer vijf jaar terug was er zelfs een oproep van het Gilde om te helpen bij het maken van presentaties voor de opleiding. 't Heeft al met al nog niet veel opgeleverd. Alleen de mooie animaties van Lammert Groenewold zijn prachtige aanwinsten, waar ik dan ook met veel plezier gebruik van maak.
Geen interesse! Waarom?..... Angst voor......? Ik kom maar er niet achter….. Ik snap het niet!!! Samen willen we toch zo veel mogelijk molenaars opleiden en te enthousiasmeren om de molens weer draaiend te krijgen of draaiend te houden. Daar heb ik juist alle 18 presentaties voor gemaakt en zelfs zonder enige belemmering op het internet gezet, zodat een ieder er vrijelijk gebruik van kan maken of kon downloaden. Nooit stiekem maar altijd met open vizier! Gezien de grote hoeveelheid hits en de erg vele positieve reacties die ik via e-mail van Mio'ers krijg, voorziet het waarschijnlijk toch in een behoefte!
De doc-bestanden zie: www.docstoc.com/profile/keesvanger worden door velen zelfs in het geheel uitgeprint. Wie zorgt er nu weer voor dat molenaars in opleiding niet meer via allerlei links toegang krijgen tot deze presentaties? Welke geheimzinnige krachten zitten hier achter? Ik kom er maar niet achter! Wie weet hier meer van?
Een verbouwereerde en gefrustreerde Kees!
P.S. De link naar de ppt-presentaties blijft gelukkig nog wel op de website van Molen 'De Weert' staan hoor! Zie: www.slideshare.net/keesvanger/slideshows
Verder heb ik op het worldwideweb ook nog een baardencollectie van bijna alle Nederlandse molens zweven. Deze collecties per provincie ingedeeld met vele foto's van Harmannus Noot, Harm Rona en Willem Jans staan op: www.authorstream.com/User-Presentations/Kees/

Zaterdag 18 april 2009
Vandaag was het eindelijk zo'n dag met een flinke wind, waar we weken naar uit hebben gekeken. Ik had op de fiets de wind erg mee, naar de molen. Om kwart over twaalf was Kees in de molen met zijn neefje Merten en de molen draaide fors met blote benen. Genoeg wind om lekker te malen. Zo was het helemaal niet erg om geen voorraad meer te hebben.
Vier volle voorgelegd en gaan malen. Hollandse tarwe daar wordt het eerst om gevraagd. Cor en Alex arriveerden rond en uur of één. Als je op de krantenberichten af gaat, is het bijzonder dat er nog jongeren in Winsum op vrije voeten zijn.
Tussen de vaste afnemers van volkoren en griezen, de Marokkanen, was er veel aanloop van bezoekers aan de molen. Veel jonge ouders met kinderen die na een duidelijke instructie met een starterspakket broodbakken naar huis gingen.
Op de stelling staat de gehavende standerdmolen van Bertel, er zijn bezoekers die tot schreiens toe bewogen zijn bij het verhaal van de botsing.
Op Drentse molendag gaan we een aantal activiteiten bij de molen organiseren. Een van de activiteiten is gerookte vis eten, die ter plekke in een ton of rookoven gerookt is. We zoeken iemand die dat op die dag wil doen. Vandaag had een Marokkaanse klant het terloops over vis leveren. Er werd haast een bestelling gedaan, maar hij dacht wel dat er een kennis van een kennis het roken zou willen doen.
Intussen was ook een student van een fotoacademie aan een werkstuk bezig over molen en molenaars. Hij was zo enthousiast, het zou ons niet verbazen dat hij MIO wordt.
Het was vandaag een gezellige dag. Het De Weert-team bestond vandaag uit: Alex, Bertus, Cor, Kees, Merten, Elske, William, Wim. Albert en Bertel en Wietse waren elders. Al met al meer dan 300 kg tarwe gemalen. De omzet was € 130,- Het was tot ver na zevenen toen de molen op slot ging.
Wim Degeling

Zaterdag 18 april 2009
SCHIFFMÜHLE VAN MINDEN (op het molenaarsprikbord)
Vanmiddag foto's ontvangen van collega molenliefhebber Albert van der Werf die hij onlangs gemaakt heeft van de schiffmühle van Minden. Alles bewerkt en op YouTube gezet.
Zie: www.youtube.com/watch?v=So4_XElSN8E
Prachtige bewegende beelden van deze varende korenmolen staan ook op:
www.youtube.com/watch?v=eq2hMkIquMg&feature=related
Kees

HET WORDT TOCH NIKS...
Het heeft niks met molens te maken, maar ik was nogal onder de indruk van een Engelse variant van het Nederlandse programma X-factor. Het heet: Britains Got Talent 2009. Ineens komt er een wat oudere vrouw het podium op. Niks geen ranke jonge den. Geen korte rokjes, nee gewoon in een 'oma jurk'. Totaal geen uitstraling zoals je van een zangeres verwacht... zo dacht iedereen dus, inclusief de jury. Het pakte totaal uit. Prachtig gefilmd. Net een mooi sprookje! Kijk en ik hoop dat je net als ik onder de indruk raakt. Wat een mooie stem! Zie: www.youtube.com/watch?v=RxPZh4AnWyk

Dinsdag 21 april 2009
Vandaag met 'mijn' kinderen van school meegedaan aan het praktisch verkeersexamen in Meppel. Na een nogal frisse en mistige start van de dag knapte het weer gelukkig erg snel op. Het was gewoon fantastisch mooi weer. Mooier kan bijna niet! Na een tocht van 12 kilometer op de fiets met de hele meute eerst de molen bezocht. Lekker met bijna alle kinderen tegelijk kruien. Nou dat gaat lekker vlot zeg! Ze mogen elke zaterdagmiddag wel langs komen. Samen met de kinderen ook nog een zeiltje voorgelegd en ze de molen laten zien. Helaas stond er te weinig wind om de molen te laten draaien. Hierna snel doorgereden en elke keer overdreven veel de hand uitgestoken om ze alvast te laten wennen aan het verkeersexamen. Voor velen was het zelfs de eerste keer dat ze in een drukke stad fietsten. Belt-Schutsloot is qua verkeersdrukte nogal rustig en heeft dan ook geen zebra's verkeerslichten, rotondes etc. Nou ja bij één 'druk' kruispunt staat een nog enkel verdwaald waarschuwingsbord, maar dan houdt het echt wel op! Het had dus zeker nut!
meester Kees

 

EEKMOLEN DE WEERT... ACHTERGRONDINFORMATIE OVER EEKSCHILLEN
Eekschillen: Seizoensarbeid uit vroeger tijden. Door: Eric de Graaf

Eek is een streeknaam voor eik. Eekschillen is het verwijderen van de schors van de (inlandse) eik in de periode dat deze 'mals' wordt, dat wil zeggen: als de sapstroom van de wortels naar de takken op gang komt. Dit gebeurt in het voorjaar als de temperatuur stijgt. Tijdens de eerste weken van dit proces kunnen bomen of struiken gekapt of gezaagd worden zonder blijvende schade aan de boom toe te brengen.
Het gebruik van eek. Zoals gezegd wordt het eikenhakhout ontdaan van de schors. Deze schors, eigenlijk de bast en de schors, bevat stoffen die een dierenhuid kunnen looien tot leer.
Zo'n huid op zich is niet duurzaam omdat deze uit eiwitten bestaat en die bederven nu eenmaal, denk maar aan ons voedsel. Het looiproces is het dusdanig bewerken van de huid, dat deze niet meer aan bederf onderhevig is. De looistoffen veroorzaken chemische reacties in de huid waardoor deze bestand wordt tegen rottingsbacteriën. Bovendien blijft de huid soepel als deze opdroogt. Dan kunnen er schoeisel, riemen, kleding, tassen en dergelijke van gemaakt worden.
Het toepassen van leer als grondstof is al duizenden jaren oud. Bij toeval zal wel ontdekt zijn dat huiden niet meer bederven als ze met vochtige boomschors in aanraking komen. De eikenschors, maar ook de schillen van de acaciaplant, bleken een looiende werking te hebben. Zo is met vallen en opstaan in de loop der jaren veel kennis en ervaring opgebouwd om bijvoorbeeld een koeienhuid geschikt te maken voor zoolleer of leer voor tuig of welk ander doel ook.

LOOIEN
Dit looien gebeurde vroeger in de dorpen en in de steden. Allerlei straatnamen herinneren nog aan dit beroep: woorden als Looierij, Looierstraat komen we nog op menige stadsplattegrond tegen. Zelfs de naam Looiersgracht zie je soms. Dit geeft aan dat een deel van de stadsgracht voor dit proces gebruikt werd. Meestal werden de huiden in kuilen of vaten gelegd en tussen de huiden werd de gemalen eikenschors, de run, gestrooid. De vaten werden gevuld met water en het looiproces nam een aanvang. Stoffen in de schors, het looizuur, werkten in op de huiden. Dit proces kon vele maanden duren; voor goed zoolleer was zelfs twee jaar nodig.
Als het looiproces voltooid was en een goed, weerbestendig soort leer was ontstaan kon de schoenmaker, tassenmaker of stoffeerder aan de slag.
Omwonenden van zo'n looierij waren niet altijd gelukkig met het bedrijf omdat het looien met veel stank gepaard ging. Het zal ze dan ook niet gespeten hebben dat deze activiteiten geconcentreerd werden in fabrieken en uit de bebouwde kom van dorpen en steden verdwenen.
Tegenwoordig is het looiproces versneld door technische verbeteringen, maar plantaardige looistoffen worden ook nu nog gebruikt. De Langstraat in Noord-Brabant werd een bekende streek waarin huiden werden verwerkt tot leer en de Nederlandse schoenenindustrie heeft zich dan ook in de buurt van deze leerlooierijen gevestigd.

Waarom gingen de Veluwenaren eken?
Op de Veluwe waren voor de Tweede Wereldoorlog de landbouw en de bosbouw belangrijke bronnen van inkomsten. Industrie bestond slechts op bescheiden schaal en veel mensen waren afhankelijk van wat de grond opleverde.
De boerenbedrijven waren klein, alleen langs de 'zee', de voormalige Zuiderzee, woonden de wat 'grotere' boeren. Landarbeiders en daggelders stonden onder aan de maatschappelijke ladder en leidden noodgedwongen een eenvoudig bestaan. Als je geen werk had, werd er vaak armoede geleden. Voornamelijk de winter was een moeilijke periode en in noodgevallen heeft de diaconie van de kerk heel wat moeten bijspringen. In het voorjaar en in de zomer werd het geld verdiend om het hele jaar te kunnen doorkomen en eventuele schulden bij de kruidenier of bakker, bij wie men had kunnen 'poffen', af te lossen.

Zo is het eekschillen voor de arme Veluwe bewoners een belangrijke mogelijkheid geweest om na de lange winter in korte tijd relatief veel geld te verdienen. Dit gebeurde kennelijk al honderden jaren. Al in 1648 vermeldt Ernst Brinck in zijn Beschrijving van Harderwijk dat de stad een bloeiende handel kende in eek of schors van eikenhout. In Nederland is in vroegere jaren het eiken- en berkenbos veel overheersender geweest dan het naaldbos, dat nu overal te zien is.
Bosexploitatie met als doel hakhout en run kwam veel voor en gebeurde op een intensieve manier, plaatselijk met bemesting, grondbewerking en begreppeling. Door economische oorzaken zoals de invoer van industrieel gemaakte looistoffen en de invoer van looi-extracten uit het Zuid-Amerikaanse hout verminderde de vraag naar run die in Nederland geproduceerd werd in het laatste deel van de 19e en in het begin van de 20e eeuw. Bovendien speelde de opkomst van de steenkoolmijnbouw in Zuid-Limburg een rol waardoor de vraag naar brandhout minder werd. Boseigenaren hebben dus genoeg redenen gehad om op andere vormen van bosexploitatie over te gaan.

Waar gingen ze naar toe?
Behalve op de Veluwe kwamen de eikenbossen ook veel voor in de Friese Wouden, Drenthe en in de Kop van Overijssel. Eikenhakhout of akkermaalshout langs de akkers leverde eveneens geschikt hout om te eken.
Handelaren gingen naar de grondbezitters in deze streken en kochten dan de kaprechten in bepaalde bospercelen. Na de winter werd alles in gereedheid gebracht: bijlen en zagen werden geslepen, de kruiwagen werd nagekeken, voedsel werd ingeslagen, zeildoek gerepareerd, kortom voorbereidingen voor een lang verblijf buiten het dorp werden getroffen. De hele buurt leefde mee. Vanaf 1870 werd 's zondags voor het vertrek in de kerk een bidstond gehouden.
'Daar komen de eekschillers van Veluwe an,
ze hebben de geit op de wagen gespand,
ze hebben op de hei hun hutten gebouwd,
ze gaan naar de bossen en kloppen het hout.'


Leefomstandigheden in het eekschillersgebied
Op de plaats van bestemming wachtten de eekschillers een warme dag af, omdat bekend was dat dan het sap in de struiken begon te stromen. Dan was het werken geblazen, van de vroege ochtend tot de late avond.
Om vier 's morgens werd begonnen door de mannen, de vrouwen kwamen wat later. Men hield zich aan een strak tijdsschema en er werd doorgewerkt tot negen uur 's avonds. Iedere keer werd het werken onderbroken voor het drinken van koffie, eten van brood of de warme maaltijd. Aan een driepoot hing een koffiepot of een gietijzeren ketel zodat gekookt kon worden. Het water werd uit de sloot of vaart gehaald, het werd gezeefd, gekookt en weer gezeefd en was dan geschikt om gedronken te worden. De geit, de daglonerskoe, leverde de melk voor de kinderen en voor de koffie.
Bruine bonen, kapucijners en varkensvet werden vaak van huis in de 'boskist' meegenomen en in het veld zorgde moeder dan voor het eten, aangevuld met aardappels en sla van de boer. Het gesmolten vet diende als jus. 'Je moest snel eten, anders was het vet weer gestold en dat smaakte niet', vertellen de houters. Op het brood werd deze reuzel ook wel als broodbeleg gedaan.

Albert Westhuis, geboren in 1924, ging als kind van nog geen jaar oud met zijn ouders naar Friesland en tot de Tweede Wereldoorlog hebben hij en zijn familieleden hier 'gehout'. Hij vertelt: 'Het waren de jonge bossen waarin gewerkt werd, van 10 tot 14 jaar oud. Mijn vader kapte of zaagde de bomen, mijn oom haalde de takken van de stam, een ander familielid kapte de stammetjes op lengte'. Vervolgens werden de stammetjes zo lang beklopt tot de schors los liet. Dit moest je niet te lang doen om de schors niet te beschadigen: een paar tikken aan de ene kant van het stammetje, een paar aan de andere kant en dan kon je het hout uit de bast schuiven. Vrouwen en jongens deden dit lichtere werk met speciale klopbijlen die wat grootte en gewicht verschilden. Dit hing weer van de dikte van de stam af. De takken en stammetjes werden dan ook gesorteerd op dikte. Je hield dan onder andere het talhout over, dat per vimme, 104 stuks, verkocht werd, vooral als brandhout. Dit vond zijn weg naar de grote steden, maar bekend is dat ook palingrokerijen en visdrogerijen afnemers waren. Zelfs staken Volendammers met hun botters de Zuiderzee over om dit talhout op te halen. De palen, het dikste hout, waren bestemd voor de mijnen en de bongel, iets dunner, werd in de kachel gestookt. Het dunste hout, de takken en twijgen gingen naar de bakkers voor de oven.
Het eigenlijke eekschillen, het kloppen, werd in een kuil gedaan, om niet de hele dag gebogen te moeten staan. Eerst werd in het bos wat ruimte gemaakt, het klopveldje en hierin werd dan een gat gegraven van ongeveer 60 cm diepte, de afstand van knie tot voet. Op de rand van de kuil was een 'beukenbluk', een stuk stam van een beuk van ongeveer 80 cm lengte ingegraven. De helft ervan stak boven de grond uit. Op dit blok werden de stammetjes geklopt. 'Je had vaak kloven in je handen die pijn deden, maar als je doorging met kloppen totdat de kloven gingen bloeden, was je de pijn kwijt', vertelt een oude Vierhouter die in zijn jonge jaren nog geëekt heeft.
Albert Westhuis vertelt: 'In de kloven van je hand kon je ook warme pek doen, dit liet je drie dagen zitten en de wonden van je handen waren genezen. Ook hielden sommigen hun handen wel in de urine. Je liet dit intrekken in de huid en wanneer je na een uur je handen in de beek waste, was de pijn ook minder'.

De eek, de schil van de eik dus, werd tussen vier paaltjes gestapeld. Wanneer de ruimte tussen de palen vol was werd de eek samengebonden met een twijg en werd per mudde verkocht, zo'n 136 pond. De schors werd dan naar de eekmolens vervoerd, die het fijn maalden. In Meppel bijvoorbeeld wordt in een krantenartikeltje van 28 juli 1860 vermeld hoe 169 wagens met 800 mudden eikenschors van 70 kg werden aangeleverd.
De eekschillers werkten ook de hele zaterdag tot zes uur. Zondag was de rustdag die dan ook gebruikt werd om het tekort aan nachtrust in te halen.
'Na twaalf tot zestien weken gewerkt te hebben, was er van het bos niet veel meer over, behalve de stobben, maar na tien jaar waren deze wel weer zo ver uitgegroeid dat er opnieuw geëekt kon worden', verteld Albert Westhuis.

Deze stobben of stronken konden wel 300 jaar oud zijn. Wanneer een bos niet meer gebruikt werd om te eken, werden deze stronken soms op 'enen' gezet, dat wil zeggen: één tak kreeg de gelegenheid tot boom uit te groeien, de eikenspaartelg. Het gevolg is dan wel dat je te kleine bomen op grote stronken krijgt. Kenners kunnen nu nog zien dat er vroeger geëekt is.
Alleen in de herinnering zal het eekschillen nog voortleven als voorbeeld van seizoensarbeid uit het verleden onder omstandigheden die nu niet meer geaccepteerd zouden worden.

Gevonden op internet: het hele artikel plus foto's/tekeningen staat op:
www.geldersarchief.nl/nc/hoofdmenu-ga/thema/mg-verhaal/artikel/476//categorie/130/
Kees

Zaterdag 25 april 2009
Rond 11.30 uur al op de molen. Eerst voor de verandering maar weer eens 180 graden gekruid. Vandaag heel erg goed om me heen gekeken of er nog meer vroege molenaars waren, maar helaas er kwam geen versterking aanzetten! Dus maar even doorgezet. Het laatste deel nog even een zeiltje bijgezet en het gevlucht driekwart door laten draaien. Dit zeiltje heeft me lekker geholpen om de molen het laatste stukje om te duwen. 't Werkt wel, want het ging gelukkig een stuk lichter. Zeilvoering vier volle. Dus twee bruin en twee wit. Onze zomervoering dus! Er stond nog een redelijke wind vandaag, maar 't was wel erg wispelturig. Hollen en stilstaan dus! Helaas net te weinig om te gaan malen.
Al snel (na het kruien helaas) kwamen de molenaars de molen binnen huppelen. Elske kwam als eerste met Fries gebak aanzetten. Een uurtje later kwam Albert Kreulen ook nog met een grote gebaksdoos aanzetten. Hij was 59 jaar geworden (zie foto) zei hij ook nog….. Al jaren met pensioen dus, maar toch 59??? Met zijn allen flink ons best gedaan om alles weg te werken. Nou dat was geen probleem hoor! Zelfs zonder Bertel en Albert van der Werf verdween de grote hoeveelheid gebak als sneeuw voor de zon!
Bertel moest de hele dag werken bij het loonbedrijf en kwam 's avonds pas tegen 19.00 uur nog even langs op de molen toen iedereen allang weg was (behalve Alex (zie foto), die van mij voor deze keer zelfstandig mocht draaien). Vandaag niet zo heel erg veel uitgevoerd. Wel erg veel zakjes gevuld. De hele winkel is weer erg goed gevuld.
Alex Buist is ondertussen begonnen met de restauratie van ons standerdmolentje. Bertus van Dijk kwam zijn nogal grote en blauwe wond nog even laten zien. Afgelopen week zijn uit zijn arm vele bouten en ijzeren stangen (volgens Wim vanwege roestvorming) operatief verwijderd. Ze zaten er nog in als gevolg van een operatie na een stevig ongeluk toen hij met zijn supersnelle scootmobiel nabij Steenwijk de bocht uit vloog en zijn arm daarbij nogal stevig beschadigd was. Hij zal wel kilo's lichter geworden zijn nu al dat ijzerwerk verwijderd is!
Vandaag (en vorige week) zijn we de hele dag gevolgd door de camera van een erg sympathieke leerling van de fotoacademie. Helaas ben ik zijn naam ff krijt. Voor zijn studie maakt hij een soort fotoreportage over de molen en de molenaars. We zijn benieuwd.
Het team van vandaag bestond uit: Elske, Kees, Alex, Wim, Bertus, Cor en Albert. Omzet € 100,-
Kees

P.S. ZUIDAFRIKAANSE MOSTERDMOLEN
Vandaag van mijn vaste leverancier van molenfoto's Albert van der Werf weer een aantal foto's ontvangen. Deze keer helemaal gemaakt in Zuid Afrika. "Mostert's Mill Groote Schuur"
In de buurt van Rondebosch staat deze 'Nederlandse' mosterdmolen zo te zien herbouwd of gerestaureerd. Oorspronkelijk afkomstig uit de 17e eeuw... Na vele reacties op het prikbord bleek het geen mosterdmolen te zijn, maar de eigenaar heette Mostert. Een korenmolen dus en geen...
De foto's staan op: www.mijnalbum.nl/Album=XYVT3FLI
Kees Vanger

 
MEI 2009
Zaterdag 2 mei 2009
Vandaag druppelde het molendeweertteam rond een uur of 12 de molen binnen. Het team moest het vandaag zonder Bertel stellen, Bertel was weer aan het stront rijden bij zijn werkgever. Hoe dat bedrijf heeft kunnen draaien zonder de schier tomeloze inzet van Bertel is mij een raadsel.
De wind was erg zwak, voorlopig te zwak om te malen. De voorraad meel was sterk tanende, dat is slecht voor de omzet en de verhoudingen met de Marokkaanse thuisbakkers.
Er scheen een lekker zonnetje, en Kees trok de stoute schoenen aan (het hadden beter lieslaarzen kunnen zijn), legde de brandslang uit en ging verder gewapend met bezem, luiwagen en emmer de buitenkant van de molen te lijf met water vol met legionella bacterie.
Alex hield zich verre van al dat gespetter en ging verder knutselen aan het gehandicapte standerdmolentje. Er wordt voorzien dat de wederopbouw van het molentje voortvarender zal verlopen dan de bouw van 'molen de prullenbak'.
De wind werd iets krachtiger en Albert en Wim weifelden over het al dan niet beginnen met malen. Telkens als Albert in de benen kwam, viel de wind weg. Uiteindelijk is er 100 kilo gemalen.
Laat in de middag is het gras rond de molen gemaaid. Eerst de opvangbak tussen de struiken geleegd, later zonder opvangbak gemaaid, het gras toen laten liggen. Is ook goed, bemesting of zo.
Bertel, klaar met werken, en Alex hebben tot het donker was gedraaid.
De molen staat er weer fris bij.
Wim Degeling

Zaterdag 2 mei 2009 - Nationale Molendag op Molen de Weert
Rond 9 uur al op de molen. Snel de molen opgezeild en laten draaien. Het ging niet erg vlot maar er zat in ieder geval wat beweging in. Mijn mede molenaars kwamen in de loop van de morgen allemaal binnendruppelen. Na een lekker bakkie pleur om wakker te worden; de boel nog wat opgeruimd en tegen 10.30 uur snel doorgereden naar De Wieker Meule. Ik moest zogenaamd nog wat zakken meel ophalen had ik tegen molenaar Erwin de Jonge gezegd. Klopte dus totaal niets van, maar Erwin mocht niet weten dat hij vandaag een lintje zou krijgen voor het vele werk dat hij al 25 jaar op 'zijn' molen verricht heeft (en dat is echt veel!). Erwin is voor zijn molen uitgebreid in het zonnetje gezet en liep trots als een hond met vier pie…. rond met zijn mooie glimmende decoratie op zijn molenaarskleding. 't Was een spontane en sfeervolle gelegenheid. Hierna snel weer terug gereden naar De Weert. Het hele team was aanwezig en we hebben de hele dag door vele bezoekers mogen ontvangen. Aanwezig allen.
Al met al een bijzondere en sfeervolle dag.
Kees


Zaterdag 9 mei 2009
Een rustige middag op de molen. Van Aldrik Hoekstra, die twee weken terug vele foto's in de molen gemaakt heeft, prachtige zwart-wit foto's ontvangen. Erg mooi! Verder nog 20 kg gluten ontvangen. We kunnen nu in ieder geval een hele poos vooruit.
Cor Eerkes lag weer met zijn mooie opduwer bij de molen. Vanmiddag wat aan het klooien geweest met onze molenlaptop en ons vliegtuig (beamer). De laptop deed erg moeilijk, want mijn (illegale) licentie van Microsoft reageerde niet meer en vroeg naar onbekende codes en wachtwoorden. Gelukkig heeft Aldrik mij heel rap geholpen door met een nieuwe (ook illegale) versie van XP te komen. Alles loopt nu weer als een tiet... Verder niet zoveel uitgespookt. Aanwezig: Albert, Bertel, Al;ex, Elske, Wim, Bertus en Kees. Omzet € 85,-
Kees

Woensdagavond 13 mei THEORIEAVOND OVER KRUIWERKEN
Aanwezig 16 personen. Afgelopen week zijn er weer twee molenaars geslaagd voor het landelijke examen nl. Jacco Bos van de Makkumer molen en Detlef ter Haar van molen De Star te Balkbrug. GEFELICITEERD!
Vanavond alle ins en outs van de kruiwerken behandeld aan de hand van erg veel foto's. Een leergierige groep met veel vragen of boeiende verhalen. Leuk om te doen dus!
Het klaarzetten van de geleende beamer en laptop 's middags was weer eens een ramp. Ik ben GLOEIENDE…. GLOEIENDE….. bijna twee uur in de weer geweest om alles klaar te zetten. Normaal een klusje van 10 minuten, maar de laptop van Stichting Welzijn kon geen enkel signaal van de beamer herkennen. Dit was dan ook de tigste keer dat de geleende spullen moeilijk doen en dat vreet tijd! Waarschijnlijk is er door één van de vele gebruikers, want het materiaal wordt aan velen uitgeleend, mee gerotzooid. Zelfs met de spontane hulp van de systeembeheerder van St. Welzijn zijn we er niet uitgekomen. Daarom heb ik de oude (en onze eigen) molenbeamer en molenlaptop maar weer uit het stof gehaald... Hoewel de beelden minder mooi en minder scherp zijn en de beamer veel geluid produceert ging het verder prima. Dit was dus de laatste keer dat ik met een geleende beamer ga werken. Ik ben het gedoe vooraf meer dan zat! Het is tot nu toe te vaak mis gegaan. De molen heeft de hele avond heerlijk op de achtergrond gedraaid.Tegen 21.45 uur gestopt!
Kees

Donderdagavond 14 mei 2009
Er stond een prachtige en stevige oostenwind. Ik had nog wat voorbereidend werk te doen voor mijn schoolkamp in Beilen. Dit dus op de molen gedaan. Heerlijk rustig en erg sfeervol! De molen hoefde niet opgezeild te worden en stond keurig op de wind. Met een pittig draaiende molen op de achtergrond het hele schoolkamp geregeld en tegen 10.30 uur de vang er maar weer opgegooid. Wat een mooie werkplek!
Kees

Zaterdag 16 mei 2009
Albert afwezig, Bertel aan het werk, Wim afwezig, Kees afwezig. Alle gediplomeerde molenaars waren de hort op. Alex, Bertus en Elske hebben de klanten geholpen maar de molen heeft helaas niet gedraaid.
Zie onderstaand verslag van Alex Buist onze aanwinst en molenaar in opleiding uit Winsum!

ZATERDAG 16 MEI 2009…. EEN MOLENAARLOZE DAG
Ik was rond een uur om half 12 al bij de molen, maar er was toen niemand aanwezig, dus moest ik nog maar even wachten. Om ongeveer kwart voor 12 kwam Elske er al aan en kreeg ik te horen dat er vandaag waarschijnlijk geen molenaar aanwezig zou zijn.
Toen heb ik de Nederlandse vlag maar uitgehangen en de molen overhek gezet om de molen toch wat 'levendiger' uit te laten zien... Daarna hebben we eerst de hele molenwinkel maar aangevuld en rond een uur of 1 was dit ook weer gebeurd, toen was het weer tijd voor de welbekende koffiepauze. Toen hebben we besloten de toegangsdeuren beneden schoon te maken, dat was na een behoorlijke tijd ook wel weer eens nodig. Later hebben we de 'sierdeuren' bij de keuken en de raampjes waar we bij konden ook nog gedaan. Het is toch wel handig als je een brandslang op de molen hebt, je kunt hem ook voor andere dingen gebruiken zonder de verzegeling te verbreken!
Toen we net alles hadden opgeruimd belde Bertel mij dat hij 's avonds nog op de molen kwam en dat die nog wel wat van zich liet horen. De rest van de dag was het verder vrij rustig.
Bertel belde mij om een uur of 5 weer dat hij er om ongeveer half 7 was en dat ik alvast kon gaan kruien en opzeilen, voor die tijd heb ik de as en de kruiring eens goed gesmeerd, toen ik ging kruien ging de molen vrij makkelijk om! Toen ik de molen van ZO naar WZW had gezet was ik de molen op gaan zeilen en toen ik met het laatste zeil bezig was kwam Bertel ook al aanrijden, dus daarna de molen gelijk los gegooid. De molen heeft die avond nog van half 7 tot half 11 gedraaid.
Om 11 uur was ik in de trein gestapt en om half 1 was ik thuis.
Al met al was het wel een geslaagde dag.
Groeten, Alex Buist.

Donderdag 21 mei 2009
Bertel en Alex hebben een groot deel van de dag gedraaid. De hele textielwinkel zat op het gevlucht, omdat het zulk mooi weer was zaten de heren met zijn tweetjes keurig aan de waterkant te vissen met ontzettend veel hengels. Het is weer een latertje geworden. Het is een wonder dat het Alex elke keer weer lukt om de laatste trein naar Winsum te halen.

Zaterdag 23 mei 2009
Toen ik zaterdagmorgen tegen 11 uur bij de molen langs fietste stond de molen al vol in de zeilen. Er zat helaas weinig beweging in. Te weinig wind dus. De molenaars zaten weer aan de waterkant met hun vele hengels. Nog even en er zwemt geen normale vis meer langs de molen.
Bertel en Bertus hebben i.v.m. hun verjaardagen getrakteerd op heel veel kibbeling. Een mooie en lekkere traditie. Ik hou van tradities, dus houden zo! Vanmiddag verder niet zo veel uitgevoerd. Omzet € 45,- De gehele meelvoorraad is weer op en er moet dus de komende dagen weer flink gemalen worden. Ik ben tegen 16.30 uur naar huis gegaan. Bertel en Alex zijn doorgegaan tot in het donker.
Kees

Dinsdag 26 mei 2009
Alex en Bertel hebben 200 kg tarwe gemalen. Her stond een prachtige woei uit het oosten en het malen verliep daardoor dan ook bijzonder vlot. We kunnen er weer even tegenaan met onze voorraad. Dat moet ook wel want om 1 uur zaterdagmiddag staan onze vaste klanten uit Steenwijk al te popelen voor de deur om een grote voorraad volkorenmeel mee te nemen!
Kees

Zaterdag 30 mei 2009
Alle molenaars kwamen vanmiddag al vroeg in hun korte broek op de molen. Het was dan ook schitterend mooi weer en er stond een prachtige wind. Mooie ingrediënten voor een prachtige molendag en Wim Degeling heeft in zijn enthousiasme de molen maar liefst 180 graden rondgekruid. Daar heb ik nog steeds niets op tegen! Wat een luxe!
Met vier volle zeilen hebben we vandaag dan ook veel gemalen. Afgelopen week hadden Bertel Zomer en Alex Buist al 200 kg gemalen, maar door de stevige verkopen van vandaag, hebben we toch nog maar 350 kg tarwe extra omgetoverd tot prachtig volkorenmeel. De molen zag er na afloop dan ook flink bestoven uit, maar we hebben gelukkig een goede professionele stofzuiger en Alex had in een handomdraai de molen weer schoon.
De broodnodige koffiepauzes waren zoals gewoonlijk weer erg sfeervol! Het blijft elke zaterdagmiddag een feest om weer naar de molen te gaan! De molenaars knepen er zo nu en dan even tussen uit om een rustig plekje te vinden. Albert Kreulen was 'ergens' zelfs in slaap gevallen. Ondertussen ons nieuwe HACCP-kostuum (model korte broek) uitgeprobeerd. Bloedheet; dat was dus eenmalig, daarom toch maar snel in de gewone korte broek verder gemalen. In totaal waren we vanmiddag met een flinke bezetting, In totaal 8 personen. En samen is er veel werk verzet. De omzet was dan ook €120,- Nadat we de dag met een lekker en welverdiend pilsje op het bankje tegenover de molen hebben afgerond zijn we tegen 19.30 uur naar huis gegaan. Alex en Bertel hebben het verder overgenomen en zullen er wel weer een latertje van maken.
De sfeerfoto's van molen De Weert op een prachtige zaterdag in mei staan op:
www.mijnalbum.nl/Album=4GYUVDFQ
Kees Vanger
 
JUNI 2009
Maandag 1 juni 2009 TWEEDE PINKSTERDAG
Rond 12 uur al op de molen. Het was weer eens prachtig mooi weer met een mooie aantrekkende oostenwind. Ik had nog wat achterstallig nakijkwerk voor school en heb dat maar lekker in de zon en in de wind op de stelling weggewerkt. Deze keer lekker asociaal met de deur op slot. Ik wenste vandaag niet gestoord te worden!! Een heerlijk rustige en ook nog zonnige werkplek zonder bezoekers of fotograferende Japanners deze keer! Super!
De wind nam in de loop van de middag toe en de molen kneep er zo nu en dan heerlijk tussen uit met zijn vier volle zeilen. Prachtig! Het rook ook nog eens erg lekker op de stelling, want de bovenwindse buren waren aan het barbeknoeien. Wanneer de molen nog harder had gedraaid waren de worstjes vanzelf wel naar de molen toegezogen. Helaas kon ik de zeilvoering niet meer opvoeren en onze stelling is voor rondvliegende worsten of speklappen nou net weer net iets te hoog… Jammer, want mijn smaakpupillen werden nogal op de proef gesteld.
Tegen 17.00 uur afgezeild en vandaag veel omwentelingen gemaakt.
Kees Vanger

HET MOLEN DE WEERT-TEAM
Vandaag weer lekker aan het stoeien geweest met Moviemaker om een promo voor onze website te maken. Deze keer staat de molen niet centraal, maar heb ik me vooral gericht op de personen die er elke weer voor zorgen dat de molen in actie blijft. Erg enthousiaste personen die erg veel tijd in deze mooie hobby stoppen en deze club molenaars en molenliefhebbers wordt gelukkig steeds groter. Het gaat sowieso erg goed met de aanwas van nieuwe molenaars in onze regio. Een goede zaak dus! Ik ben altijd al een groot voorstander geweest van clubjes op de molens. Niet alleen het molenaarswerk blijft boeien, maar ook de daarbij horende onderlinge sfeer en dat heeft gelukkig een erg positieve uitwerking. Dit heb ik in beeld willen brengen.
Zie: www.youtube.com/watch?v=nQa2Ozots2Q&feature=channel_page
Kees Vanger, namens de hele club.

Vrijdag 5 juni 2009
Bertel en Alex hebben vandaag de molen maar eens goed laten draaien. Bijna elke dag van de week zelfs.
Krijgt de as nog wel de tijd om af te koelen? 't Is weer een latertje geworden.

Zaterdag 6 juni 2009
De molen draaide al weer erg vroeg. Alex en Bertel waren dus al vroeg in de weer. Alex is zelfs in Meppel blijven slapen. Ikzelf kwam tegen half twee op de molen. Het was een rustig dagje vandaag. Weinig klanten en een omzet van slechts € 45,- William Hoogeveen heeft alle drie lampen, de zgn bulleyes, vervangen door nieuwe. De tien jaar oude lampen (het dure type) waren nu al stuk! Ondertussen heb ik het nogal te lange gras gemaaid. Tjonge jonge wat groeit dat gras snel! De grasmaaier had er veel moeite mee. Na een te hoog bultje zand sprongen de stoppen er dan ook spontaan uit. De rest van de dag was een groot deel van de molen dan ook zonder stroom en dus lekker donker. Misschien moeten we voortaan maar een stel schapen rond de molen laten lopen. Dat scheelt veel grasmaaiwerk en misschien gaan ze wel alle schors van de bomen knagen. Goed voor onze belabberde biotoop!
Bertel is de hele middag aan het prutsen geweest met zijn mooie oldtimer. Een Opel Commodore. Zeg maar een erg mooie maar ook bewerkelijke auto, want we zien hem steeds minder op de molen. Hoe was het ook al weer? Opel = Overal Pech En Last. Aanwezig vandaag; Bertel, Wietse, Bertus, Cor, Albert, Elske, William en Kees.
Toen ik tegen zevenen naar beneden ging kwam ik nog twee bezoekers tegen die de molen wilden bekijken. Alex mocht van mij even zelfstandig draaien totdat Bertel kwam. Ik ben benieuwd hoe hij zich in het Engels heeft kunnen redden. Bertel en Alex zullen er wel weer een latertje van gemaakt hebben.
Kees

DIE MOOIE OUDE COASTERS
Ik ben nog steeds besmet met het kustvaart virus. Een prettige ziekte, ooit op jonge leeftijd opgelopen en gelukkig blijvend! Daarom heb ik maar eens een aantal van die mooie schepen op een rijtje gezet en er mooie bijpassende muziek onder gezet. Prachtig om te maken en om naar te kijken (vind ik) Kijk maar eens op: www.youtube.com/watch?v=iZYk18gsGM0&feature=channel_page
Kees

OFFERTE NIEUWE STENEN
Beste Hans,
Wij zijn bij molen De Weert te Meppel alweer een hele poos in de weer om onze aangeschafte maalstoel op te knappen.
Het grootste deel is klaar. Nu zijn de stenen aan de beurt en aangezien de originele stenen er nogal slecht uitzien, zijn wij van plan om twee nieuwe stenen aan te schaffen.
Het bestuur van molen De Weert wil waarschijnlijk de stenen betalen, maar ze willen wel eerst weten waar ze aan toe zijn. of te wel "wat moet het ongeveer gaan kosten" en of bruin het wel kan trekken!
Zou je een offerte kunnen maken voor de aanschaf van nieuwe stenen. (zelfde type als van de Wieker Meule te De Wijk die twee jaar terug ook nieuwe molenstenen voor hun maalstoel hebben besteld)
Het gaat in eerste instantie om een globale berekening. Ik geef dan ook de gewone maten door. Nauwkeuriger gegevens (schoentjes etc) stuur ik later wel op!
LIGGER: diameter: 70 cm
dikte 21 cm
kropgat diameter 21 cm
LOPER: diameter 70 cm (hè hè)
dikte 49 cm
Misschien iets dikker want ze zijn ondertussen natuurlijk nogal wat dunner geworden of kunnen we met een minder dikker steen ook goed kwalitatief meel malen!
Ik hoop dat je er zo uit komt
met vriendelijke groet, Kees Vanger.

zie: www.mijnalbum.nl/Album=R7U3JVPD
en www.mijnalbum.nl/Album=6ILG86BI

HERTEL STANDERDMOLENTJE
Bertel en Alex zijn druk in de weer om het gevlucht van ons gehavende standerdmolentje te herstellen. Veel hout voor de heklatten (teak) is al besteld. Zelfs een erg mooi en erg klein zaagmachientje voor o.a. de heklatten hebben ze gekocht. Mooi molenmakerswerk!
Een mooie opmaat naar het herstel van molenromp "De Prullenbak".
De molen heeft dinsdag en woensdag donderdag en vrijdag een groot deel van de dag gedraaid.

Zaterdag 12 juni 2009
De hele club was vandaag aanwezig. Tegen half twee kwam molenaar Nijeboer  van molen Windlust uit Radewijk met zijn splinternieuwe bus aanrijden. Wim kon nog net op tijd ontsnappen. Zijn zak met lekkere kibbeling heeft het in ieder geval overleefd. We hebben hem dus maar even geholpen. Te veel vis voor één persoon schijnt niet zo goed te zijn en dan moet je wel meehelpen. No problem dus! ! Bijna 1400 kg tarwe de molen ingesjouwd. Helaas stond er te weinig wind om alles naar boven te luien. De beneden verdieping heeft dus de hele week vol gestaan met vele zakken tarwe en kruidkoekmix. De klanten van Stichting Welzijn moeten nu wat meer manoeuvreren om binnen te komen. Bertel en Alex hebben het gevlucht van "ons" standerdmolentje weer verder af gemaakt. De roede is bijna klaar.
Twee zwichtlijnen waren afgelopen week (bij de bokkenpoot nog wel) totaal versleten en kapot gegaan. Dat krijg je wanneer je te hard en te snel en te vaak met klapperende zeilen draait ( wie?……). De schipper die tijdens het Meppeler Grachten festival met zijn prachtige dektjalk "De Watergeus" in de stad lag en elke keer onze molen bezoekt, heb ik gecharterd om twee nieuwe zwichtlijnen aan het zeil te splitsen. Nou dat ging erg snel. We kunnen er weer even tegen! Ik moet het zelf ook maar eens leren, want het toch wel erg handig en eigenlijk moet elke molenaar dit beheersen. Werk aan de winkel dus!
Kees Vanger

Woensdag 17 juni 2009 THEORIEAVOND OVER WIEKSYSTEMEN
In totaal waren er 16 personen (zie foto) op de theorieavond aanwezig. Deze keer inclusief een clubje molenaars uit Groningen Dat kwam goed uit, want onder hen was Lammert Groenewolt. Lammert heeft ondertussen al vele animaties gemaakt om molenaars in opleiding aan de hand van werkelijk schitterende animaties (tekeningen) op een duidelijke manier te laten zien hoe alles technisch in elkaar zit. Aanwinsten voor de opleiding.
Ik had zijn animaties over zelfzwichting verweven in mijn presentatie. Lammert heeft op een heldere manier en met zijn prachtige animaties ons duidelijk kunnen maken hoe zelfzwichting werkt.
Ondertussen maakte beroepsfotograaf Jan Danes (die vlak bij molen Enterprise woont en ook molenaar wil worden) vele foto's. Ze zijn te bewonderen op: www.dejee.nl In de pauze bleek dat er vele luchtballonnen rond de molen zweefden. Wel een stuk of 13. Prachtig om te zien (zie foto)
Al met al een boeiende avond en het is een latertje geworden. Zeker voor de Grunningers, want ze meesten nog een mooi eind naar het hoge noorden rijden (o.a. naar Slochteren)
Kees Vanger

Zaterdag 20 juni 2009
Rond 11 uur kwam ik bij De Weert aan. Geen van de collega's was er, dat is altijd het geval als de molen 180 graden gekruid moet worden. De wind hielp ook al niet, die ruimde gezellig met mij mee, Zodat het kruien ver over de 200 graden ging.
De molen opgezeild met 4 halven. Niet dat het nodig was te zwichten, maar ik wilde eens iets anders. Later toch maar 4 volle.
De hele dag was er aanloop van moeders met kinderen, diverse soorten buitenlanders, kilo-volkoren kopers. Maar niet onze grootgebruikers uit de Haveltermade en Urk. Misschien zijn die al op vakantie naar het zonnige Noord-Afrika.
Qua personele bezetting was het een rustige dag. Kees was naar de Wadden en de winkelchef Bertus was aan het feesten. Bertel kwam ook langs, met craquelé ogen (met van die barstjes erin) van de slaap, na al zijn nachtelijke arbeid.
Albert heeft de door Elske aangekochte netten prachtig aan touwen genaaid, volgens mij met feston- en kettingsteek. Onder goedkeurend oog van Bertel heeft Albert mooie ogen aan de touwen gemaakt. Er blijft nog een flinke rand open onder de netten, dus tekkels en dameshondjes moeten van de stelling geweerd worden.
Alex heeft zich een groot deel van de dag beziggehouden met de standerdmolen, die steeds meer zijn volmaaktheid nadert. Er is niet gemalen, de voorraad slinkt daarvoor te langzaam. Veel van de klanten vroegen of die aardige meneer er niet was. Ik dacht dat ze Kees bedoelden, maar ze vroegen naar Bertus.
Wim Degeling

VAN MOLENWRAK TOT…………..nou ….dat duurt nog wel even
Lia en Rolf van der Mark zijn de nieuwe eigenaren van molen Rietvink in Nijetrijne (Fr)
Lia volgt niet alleen de molenaarsopleiding in Meppel en in Dalen (bij Hans Petit) maar is ondertussen ook al druk in de weer om bij hun molen alle stenen van De Utskoat schoon te bikken.
Gelukkig hebben ze een stevige subsidie voor een uitgebreide restauratie van deze poldermolen gekregen, maar ondanks dat zijn er zo nu en dan stevige financiële tegenvallers met een meerprijs die niet in de begroting is opgenomen.
Bouw '75 verricht de restauratie die geheel zonder kranen etc. tot stand moet komen, omdat de molen slechts via een lang en smal pad bereikbaar is.
Dse vele foto's van de restauratie van de Rietvink staan op:
www.mijnalbum.nl/index.php?m=albumedit&key=A4H7XJUS
De volgende informatie heb ik uit de nieuwsbrief die Lia zo nu en dan verstuurt.

Naast de vijzel zijn nu ook de nieuwe roeden gereed. Gekozen is voor deelbare roeden. Het voordeel van deelbare roeden is dat de lengte per deel (ong. 10 m) zodanig is dat die in een verzinkbad past. Daarmee wordt de levensduur van de nieuwe roeden aanmerkelijk verlengd. De gedeelde roeden worden ter plekke in het midden aan elkaar gebout onder hoge voorspanning en kunnen daarna door de as gestoken worden. Behalve vijzel en roeden zijn ook vele andere onderdelen in bewerking zoals de korte- en lange spruit, voor- en achterkeuvelens, het utskoat, de vijzelbak etc.
De bonte knaagkever zorgt voor tegenvaller. Door langdurige blootstelling aan vocht en geen onderhoud heeft de bonte knaagkever lange tijd vrij spel gehad. Dit bleek bij de voeghouten: de balken bleken zodanig aangetast dat ze compleet vervangen moeten worden. In de begroting was gerekend met enkel het herstel van de koppen van de voeghouten en het compleet vervangen betekent een gevoelig stuk meerwerk op de begroting. Voor de demontage van de voeghouten was het noodzakelijk de kap van de molen op te vijzelen; die zit nu als een soort Hawai-parasol op de
onderbouw…… Het hout voor nieuwe voeghouten is al aangekocht en de bewerking is
begonnen. Het plaatsen van de per stuk 1 ton wegende balken zonder kraan wordt een uitdaging voor de molenbouwer.
Groet namens Rolf en Lia die overigens de foto's gemaakt hebben.
Kees Vanger

Eindelijk de offerte voor de nieuwe stenen van Hans binnengekregen
Beste Kees,
Door veel drukte heeft het even geduurd voor ik je kon antwoorden.
Een koppel massieve kwarts/flint stenen van 70 cm. voorzien van rvs. banden waarvan een met meenemerlippen en in hoogte verstelbare meelmeenemers, loper met 4 balanceerbussen met rvs. genummerde deksels kost € 1.195,00 excl. vervoer ( ongeveer €80,00 en excl. 19% btw.(€242,25).
Total kosten : € 1575,25
Gezien de extra dikte van de loper (de mallen zijn 40 hoog) moet deze in twee fasen gemaakt worden en zul je iets van een naad zien!
Hoop dat jullie hier mee uit de voeten kunnen,
Hans Titulaer

Dezelfde dag ook nog een bericht ontvangen van molenmaker Dijkstra n.a.v. onderstaand mailtje:
Beste Willem,
Wij draaien op molen De Weert nu te lang met onze oude en deels kapotte halssteen.
Dat lijkt me voor de as nou niet echt goed! Ik hoor nog steeds niets, maar had eerlijk gezegd zo langzamerhand een telefoontje verwacht! Wanneer komt de nieuwe halssteen?
Kees Vanger

Beste Kees,
Volgende week donderdag of uiterlijk vrijdag wordt de steen geplaatst en weer maalvaardig opgeleverd.
Met vriendelijke groet, Willem Dijkstra
Bouw en Molenbouw Bertus Dijkstra vof

Vrijdag 26 juni 2009
Albert Kreulen heeft twee groepen hele jonge kleuters van een school uit Staphorst rondgeleid. Na afloop hebben ze zoveel meelproducten gekocht dat onze netgevulde winkel totaal leeg achter bleef.

Zaterdag 27 juni 2009
Gelukkig waren de molenaars al aan het kruien toen ik langs de molen reed. Ik moest de stad nog even in! Jaloerse blikken kreeg ik van de mulders die aan het kruien waren. "Nou neem dan ook maar vis mee" kreeg ik nog even te horen.
Bij Albert Hein nog even de gehele voorraad Zaanse mosterd uit een schap gehaald. De caissière keek mij verwonderd aan toen ik de hele voorraad langs de kassa liet glijden. We hebben nu in ieder geval weer een mooie voorraad voor ons winkeltje.
De molen draaide lekker toen ik aan kwam. De hele ploeg excl. Bertel was aanwezig.
Deze broeierige middag niet zoveel gedaan. Nou ja Albert heeft alle netten weer keurig gemaakt, zodat we het publiek weer op de stelling kunnen laten rondlopen.
De moppen over Michael Jackson deden de ronde. Laat ik ze maar niet verder vertellen, maar ze waren in ieder geval wel erg gevat.
Vandaag niet veel verkocht. De omzet was slechts € 55,- Arend Bijker, molenaar van de Sterrenberg te Nijeveen kwam in zijn 26 jarige oude maar erg mooie en glimmende Mercedes aanrijden. Volgepakt met 75 kg kilo kruidkoekmix is hij weer huiswaarts vertrokken. Het standerdmolentje heeft de hele dag op de stelling met zijn vier halve zeilen dapper meegedraaid. Het blijft een mooi gezicht om grote en kleine broer zo mooi naast elkaar te zien draaien
Tegen half 6 de dag nog even op het bankje tegenover de molen afgesloten met een lekker pilsje. Afgezeild tegen 18.30 uur. Een erg relaxte dag
Kees Vanger

Tellerstand op 27 juni 2009: 2.068.710
Aantal omwenteling vanaf 1 januari 2009 voor onze draaipremie maar weer eens opgestuurd.
Aantal omwenteling in 2009 tot nu toe: 105.173
 
JULI 2009
 
PROMO MOLEN DE WEERT-TEAM
De presentatie op Youtube over het molen De Weert-Team nog voorzien van extra tekst. Het staat op: www.youtube.com/watch?v=nQa2Ozots2Q&feature=channel_page

Zaterdag 4 juli 2009
Op Terschelling. De molen is wel open geweest. Geen verslag.

Donderdag 9 juli 2009 DRENTSE FIETSVIERDAAGSE
Door de organisatie van de Drentse Fietsvierdaagse is aan de molenaars van Molen de Weert gevraagd of de molen op donderdag als pleisterplaats kon fungeren.
Nu bleek op die donderdag wel een Eerste Hulpkist maar geen molenaar beschikbaar. Om toch de molen draaiend te laten zien, hebben de MIO-ers de vang gelicht.

's Morgens was het uitgesproken rotweer, veel buien en een sterke vlagerige wind uit WNW. Ik kwam op de molen om 8.40 uur, gesmeerd en met blote benen gaan draaien. De molen liep tussen de 30 en 70 enden onbelast.
Even over tienen kwam Alex doorweekt aanlopen. Even later kwam een medewerkster van Stichting Welzijn met een dienblaadje met een kopje koffie voor ons. Even later kwam Elske.
Toen de wind wegviel hebben we gedraaid met twee halven. Later, toen de wind weer aantrok zijn we verder gaan draaien met blote benen.

Om geklapper tegen te gaan hebben we de zeilen in lijn gelegd. Dat liep mooi rustig.
Ik vind het geluid van de kammen van bonkelaar en bovenwiel anders geworden na het plaatsen van de nieuwe halssteen. De bovenas werd minder warm dan zaterdag, maar toen werd ie belast.

Er was de hele dag aanloop van mensen. "Onze" steiger was opstapplaats van de pendelboot en de molen was pleisterplaats voor de 30 km. Alex deed een aantal keren de rondleiding door de molen, en ik moet zeggen, het ging hem goed af, de bezoekers waren erg over hem te spreken.
De verkoop was niet groots.
In de middag zag ik Bertus zich een weg banen tussen de vele bezoekers naar de winkel. Bertus was zeer welkom met al die potentionele klanten. Nee, ik blijf niet, zei Bertus en hij rende de trap weer af in de richting van de markt, voor een visje, denk ik.

Bertel is een paar keer geweest. Ook belde hij regelmatig om ons op het hart te drukken niet hard te draaien, regelmatig de as en steen te controleren, vooral geen kleppen vast te zetten.
Of dat echt Bertel was? Ja hoor, ofschoon het een beetje vreemd klinkt uit zijn mond.
Ik vond het een aangename dag, dank aan Alex en Elske.
Wim Degeling

Zaterdag 25 juli 2009
Na 3 zaterdagen niet op de molen geweest te zijn, deze keer maar wat vroeger naar de molen gegaan. Als eerste de splinternieuwe halssteen eens goed bekeken. Nou één bonk gesmolten vet dat alle kanten uitgelopen was. De nieuwe halssteen (niet van arduin maar van erg hard graniet) doet erg moeilijk. Willem Dijkstra, die de halssteen geplaatst heeft, is voor de bouwvak nog even langs geweest om alles nog eens goed te checken. Bertel en Alex hebben de afgelopen weken veel gedraaid. Erg rustig deze keer om de steen aan de hals te laten wennen. Nou… dat gewennings proces gaat nog erg moeizaam. Vanmiddag draaide de molen lekker. Na een uurtje was de as handwarm. Na twee uren draaien was de as zo warm dat alle vet in straaltjes naar beneden liep. Je kon je hand niet langer dan 10 seconden op de as leggen. Veel te heet dus. Je kan er een ei op bakken! De molen daarom maar een uurtje stil laten staan. Dat is trouwens erg moeilijk voor een molenaar. Zeker wanneer er een lekkere bries staat. Nou ja het kan niet anders deze keer.
De halssteen zorgt trouwens ook voor allerlei krassen is de gietijzer as. Dat verontrust mij veel meer! We blijven de komende weken alles goed in de gaten houden. Erg optimistisch ben ik trouwens niet!
Vanmiddag samen met Johan Brinkman, de techneut van molen Massier, de buil uit elkaar gehaald. De motor sloeg steeds na ongeveer 20 seconden uit. Ten eerste de buil eens goed schoongemaakt en alles goed bekeken. We zijn er een hele poos mee in de weer geweest. Waarschijnlijk is de schakelaar niet meer goed. Johan heeft het hele bovenste deel van de buil, motor en schakelaar mee naar huis genomen om te kijken waar het mis gaat. Nog even 25 kg bloem gebuild om toch nog wat pannenkoekmeel te kunnen maken..
Bertel en Alex zijn de hele middag druk aan het zagen geweest om alle balken van de kap van het in aanbouw zijnde modelmolentje "De Prullenbak". Het geheel ziet er prachtig uit. De molen is groter dan ze verwacht hadden en nu komt het volgende probleem om de hoek kijken: hoe krijgen we de romp uit onze molen….. Ik ben benieuwd.

Donderdag 30 augustus 2009
's morgens samen met Johan Brinkman en een technische kennis van hem, waar ik helaas de naam niet meer van weet, alles op een rijtje gezet om toch maar weer eens wat vooruitgang te boeken voor onze nieuwe maalstoel. Alle elektrische zaken besproken en de meterkast eens goed bekeken om te zien hoe de krachtstroom aangelegd moet worden. In grote lijnen weten we nu hoe we de problemen op kunnen lossen. Nu nog de omtreksnelheid van de steen bepalen en kijken hoeveel pk's de elektromotor moet hebben.
De molen heeft met blote benen de hele morgen gedraaid. De as was na afloop niet warm (gelukkig!). De buil is door Johan meegebracht en voorzien van een nieuwe schakelklok en loopt weer als een tierelier!
Bertel en Alex zijn naar Groningen gegaan om 20 kg nieuw zakken te halen. Ze moeten eerst nog bedrukt worden door het Grafisch museum. Eerst maar eens een pittig gesprek aangaan met de manager van het museum aangezien ze steeds meer drukkosten in rekening brengen. We moeten maar eens kijken hoe we op een andere en goedkopere manier de zakken kunnen laten bedrukken. Dat zullen dus ook bij ons misschien wel stickers worden.

BOUW VAN EEN NIEUWE MOLEN
Bertel en Alex zijn al weer weken in de weer om een nieuwe modelmolen te bouwen.
Ze zijn bijna de hele week op de molen geweest. Je kon de patatlucht vaak al beneden in de molen ruiken wanneer ze weer eens een te lage dag gewerkt hadden. Vaak hoorde ik van buren dat de molen 's avonds om half twee nog draaide. Lange werkdagen dus. Het resultaat mag er zijn, ook al is de molen nog lang niet af. Zie foto in MijnAlbum: www.mijnalbum.nl/Album=FSUC6WEX
 
AUGUSTUS 2009
Zaterdag 1 augustus 2009
Na mijn gebruikelijke omweg via de visboer op het Kerkplein snel met een heerlijke (?) vislucht om me heen doorgereden naar ons meulentie. Deze keer kreeg ik geen commentaar over de om me heen hangende vislucht.
Het was mooi weer maar helaas stond er erg weinig wind. Gelukkig hebben Alex en Bertel afgelopen donderdagmiddag nog een honderdtal kilo's gemalen om onze voorraad te versterken. Vandaag zat dat er in ieder geval niet in. Onze halssteen vandaag maar weer eens goed gesmeerd en verwend met een stevige homp ranzige reuzel en de hele middag erg goed in de gaten gehouden. Vandaag stond er in ieder geval te weinig wind om de as roodgloeiend te draaien. Geen gebakken eitje vandaag dus! Na twee uurtjes draaien... nou ja rustig en erg statig rondzwieren, hield de molen er zelfs helemaal mee op. Het gevlucht draait, ondanks de vele hompen reuzel heel erg zwaar. Het wordt bovenin achter de halssteen en op de windpeluw zo langzamerhand een echte smeerzolder. Wat een bende. Komende week alles maar eens goed uitmesten. Het was zo rond vier uur en de rest van de ploeg was 'm al gesmeerd. Daarom de molen maar afgezeild en deze keer vroeg naar huis gegaan. Een lusteloze dag. Omzet € 40,-
Kees

Woensdag 5 augustus 2009 OP BEZOEK BIJ RTV DRENTHE
's Morgens lag ik al vroeg bij de tandarts in de stoel. Hij moest deze keer maar wat sneller boren en vullen want ik moest me om 10 uur al melden bij RTV Drenthe in assen voor een interview in het radioprogramma Brink (of zoiets... ik luister niet zo vaak naar deze zender). Samen met de ambachtelijke bakker Richard Martens van Odoorn een half uur volgelu... Altijd weer leuk om het sfeertje in de studio mee te maken. Bovendien liepen er best wel mooie dames rond... Nu maar hopen dat er na afloop geen bekeuringen binnen komen. Ik moest dan ook stevig doorrijden om op tijd te komen. Al met al lukte het, samen met mijn handige en deze keer goed werkende wegwijspiet, net!
Kees

Zaterdag 8 augustus 2009
Mijn traditionele omweg naar de visboer viel deze keer nogal tegen. Nee hè... ze waren er niet! Vakantie dus. Och visboeren moet je hun vakantie ook gunnen! Maar... Daarom snel met een knorrende maag door gefietst naar de al reeds draaiende molen. Alex en Bertel waren weer eens vroeger op de molen. Het standerdmolentje werd ook weer opgezeild en mocht weer parmantig meedraaien.
Vandaag stond er weer eens weinig wind. Dus vier volle zeilen. De molen heeft de hele middag wat rond gehobbeld met een eind of 20. Zo nu en dan moesten we even duwen om ons zwaarlijvig en moeizaam draaiend gevlucht in beweging te houden.
Alex heeft vandaag de elektriciteitskabel voor de krachtstroom deels aangelegd. Het eerste begin is er! Verder was het vrij rustig op de molen. De vaste klanten komen zo langzamerhand weer hun meel halen. Onze meel- Marokkanen komen weer terug van hun vakantie. De omzet voor vandaag was € 80,- Tegen 18.00 uur de molen in de zeilen achter gelaten. Alex en Bertel moesten even weg en zijn rond 18.30 uur zijn ze weer verder gegaan met hun molenbouw klus. Aanwezig: Bertus, Bertel, Alex, Albert, Elske en Kees.
Kees Vanger

VAN MOLENWRAK TOT... DEEL 2
Vandaag met Erwin de Jonge van De Wieker Meule enkele molens in Friesland bezocht.
Als eerste molen, na een mooie wandeling op een smal schelpenpad, kwamen we aan bij een onderkant van een oude Amerikaanse windmotor. De betonnen basis met een ijzeren vijzel was alles wat nog herinnerde aan deze grote en helaas omgewaaide Amerikaan.

Molen "De Rietvink" in Nijetrijne staat aan de rand van het werkelijk prachtige natuurgebied de Rottige Meente en wel aan de Helomavaart waar dagelijks ontzettend veel pleziervaartuigen passeren. We zagen van verre hun mooie Groninger tjalk de Viod al liggen. Hier wonen de nieuwe eigenaren op. Een prachtig gerestaureerd schip uit 1906.
Toen we aankwamen was Rolf van der Mark druk bezig om een heel erg diepe gleuf te graven voor een elektriciteitskabel. Hij worstelde zicht diep in de grond door allerlei gas/stroomkabels en dikke in de weg zittende boomwortels, maar bleef wel stug en optimistisch doorgaan. Lia van der Mark heeft de afgelopen weken meer dan 2000 gele steentjes uit de utskoat gehaald en schoon gebikt. Monnikenwerk dus! Al met al is er weer erg veel werk door deze nieuwe eigenaren en de molenmakers verzet. Er blijft nog genoeg te doen, want de molen ziet er erg verwaarloosd uit! Volgens de planning moet de molen in 2010 weer geheel maalvaardig zijn en zal er rond de molen nog flink veel gekapt worden. Hun woontjalk blijft dan bij de molen liggen.

We zijn nog een stuk verder over het smalle pad gelopen om molen "De Reiger" eens goed te kunnen bekijken. Deze molen is bewoond en draait helaas nooit. De molen ziet er erg goed verzorgd uit. Al vonden we de staart wel erg aan de te korte kant! We waren allebei jaloers op de bewoonster, omdat de molen op een ongelooflijk mooi plekje ligt met veel water en een mooie en erg grote tuin.

Op bezoek bij Bouw '75 te Workum.
Ondertussen liggen er bij de molenmakers van Bouw '75 uit Workum al vele molenonderdelen te wachten om in "De Rietvink" geplaatst te worden. De vijzel (met de nog originele schenen van wel 2 cm dik) is al helemaal klaar. De roeden zijn al geheel opgehekt. Het zijn deelbare roeden. Hoe het één en ander werkt kun je goed op een aantal gedetailleerde foto's zien. Heel veel bouten (voor beide roeden ongeveer voor € 470,- aan bouten) moeten beide delen goed in bedwang kunnen houden. Molenmaker Hugo Landman heeft ons een erg uitgebreide en boeiende rondleiding gegeven. Super!
Tot slot nog even een spinnekop in de buurt van Workum bezocht nl. spinnekopmolen Nijhuizum. Deze molen is in 2008 door Bouw '75 gerestaureerd van stomp tot molen en heeft een rietgedekte ondertoren en staat er prachtig bij (zoals de meeste molens aldaar!) en heeft ook nog een schitterende biotoop.
Ik heb erg veel foto's gemaakt met o.a. veel aandacht voor details en ze staan bijna allemaal in MijnAlbum. www.mijnalbum.nl/Album=8FXQDAZL
Groet Kees Vanger en Erwin de Jonge

Beste Willem
Halssteen molen De Weert.
Onze halssteen ligt nu ruim een maand onder de as.
Helaas constateren we dat de molen niet alleen vrij zwaar draait, maar ook de as na ruim 2-3 uur draaien met ongeveer 50-60 enden niet alleen warm, maar echt gloeiend heet. Je kunt je hand er niet meer dan 10 seconden ophouden Veel te heet dus! Bovendien loopt alle vet in stromen van de as af! We moeten de molen bij een mooie bries zo nu en dan een tweetal uurtjes stilzetten om alles af te laten koelen. Erg vervelend voor een molenaar dus.
Na controle met een goede lamp erbij lijkt het net alsof de halssteen enigszins schuin onder de as ligt. Misschien ontstaat hierdoor extra wrijving! Bovendien vormen zich krassen in het ijzer van de as. Is graniet niet te hard als halssteen?? Ik weet het niet, maar Willem weet jij misschien een oplossing?
De foto's van de halssteen (die ik vanmorgen gemaakt heb) staan op: www.mijnalbum.nl/Album=7CLI3DZX
Groet, Kees.

Woensdag 12 augustus 2009
Aangezien onze kruidkoekmix en boekweitmeel op was vandaag maar naar onze leverancier in Radewijk gereden. Zonder kaart, maar wel met de wegwijspiet aan. Nou feilloos werd ik naar molen "Windlust" in Radewijk gebracht.
De molen draaide vlot rond en de zoon van molenaar Nijboer was druk in de weer met het malen met twee stenen/winkel bedienen/afwegen en allerhande werkzaamheden. Alles in zijn eentje! Dus… veel naar boven en beneden lopen. Hij was op de wind en op de motor aan het malen. Alles in en onder de molen draaide, bewoog of maakte lawaai. Een echte productiemolen. De productie van vandaag was al meer dan 1500 kg tarwemeel. Prachtig om te zien. Beladen met 120 kg kruidkoekmix en 10 kg boekweitmeel en onder begeleiding van mijn terugwegwijspiet na 3 kwartier de tarwe bij ons klein productiemolentje afgeleverd. Foto's van deze werkmolen, gemaakt in 2008, kun je (tussen andere foto's) vinden op: www.mijnalbum.nl/Album=URPCFD6T
Kees

Donderdag 13 augustus 2009 DONDERDAG MEPPELDAG
Toen ik rond half zeven 's avonds bij de molen kwam, stond de molen er al keurig versierd bij. Vier volle zeilen en voorzien van allerlei vlaggetjes. Bertel en Alex zijn dan ook druk in de weer geweest om dit allemaal voor elkaar te krijgen. Het is zo langzamerhand een vaste traditie om met de hele ploeg molenaars en aanhang 's avonds vanaf of bij de molen de optocht te gaan bekijken. Altijd erg sfeervol en veel volk langs de weg, maar ook op de stelling. Vele liters koffie zijn er doorheen gegaan. Een van de auto's die in de stoet mee reed, een mooie witte en erg lange limousine kreeg vlak voor de molen een kokende motor (zie foto) en wij deze keer gelukkig geen kokende as, want de wind nam af.
Toen het donker werd ging Alex nog even vissen en ja hoor de zoveelste snoek werd boven water gehaald (zie foto). Bertel en Alex hebben de molen afgezeild en ik ben hierna de stad in gegaan. Donderdag Meppeldag, die 6 donderdagen gehouden wordt, is elke keer weer één groot swingend gebeuren waar duizenden mensen op af komen. Het was weer eens te leuk te gezellig en het bier te lekker en dus weer eens te laat. Toen ik al schommelend tegen half drie bij de molen langs fietste bleek dat de buitenverlichting nog steeds brandde. Daar moeten we dus maar eens goed naar kijken.
Kees

Zaterdag 15 augustus 2009
De molen draaide alweer toen ik aankwam. Alex en Bertel zijn niet te stuiten en erg enthousiast bezig. De hele ploeg is zo langzamerhand weer compleet. We hebben het niet erg druk gehad vanmiddag. Wel alles op een rijtje gezet voor de organisatie van de 25e Drentse molendag die we volgende week groots willen vieren. Helaas kunnen we geen beroep doen op de palingroker. Hij moest ergens anders naar toe. Wim kwam met het verbluffende idee om het dan maar in eigen hand te houden en zelf met een speciale rookkast de vissen maar te gaan roken. Alex bleek thuis ook nog een rookkast te hebben. Wim en Kees volgen komende woensdag nog een spoedcursus visroken en bij een vaste klant nl. Abdelouahad hebben we al 50 makrelen besteld. Hij heeft connecties in Urk. Tussentijds het gras nog even goed kort gemaakt en me door allerlei verse drollen heen geworsteld. Misschien groeit het gras door deze hondse bijdragen wel zo snel!
De as liep tegen het eind van de middag weer naar zijn kookpunt. Misschien kunnen we a.s. zaterdag de makrelen wel op de as roken of laten sudderen! De molen maar weer even een tijdje rust gegeven. GRRRRRR.
Ik ben tegen zeven uur naar huis gegaan. Bertel en Alex hebben er waarschijnlijk wel weer een latertje van gemaakt.
Kees

OM WAT ACHTERGROND INFORMATIE OVER HALSTENEN TE KRIJGEN, MAAR EEN VRAAG GEDROPT OP HET MOLENAARSPRIKBORD
(zie: http://molen.startpagina.nl/prikbord)

Enkele schetsen gemaakt door Frans boot (2 jaar terug) over hetzelfde thema staan op: www.mijnalbum.nl/Album=JFZMHWVY

Gepost door: Kees Vanger Datum: 15 augustus 2009 21:48
HALSSTEEN DOET MOEILIJK
Bij molen "De Weert" in Meppel loopt alles gesmeerd. We hebben dan ook een heerlijke handzame molen. Alleen hebben wij nog steeds problemen met onze halssteen. Halssteen nummer drie (in 11 jaar!!) van een extra harde steensoort, die er nu twee maanden onder ligt, bevalt niet. Na drie uren redelijk stevig draaien kun je een eitje op de as koken. Zo ongelooflijk heet wordt de as! Alle gesmolten vet loopt dan in stromen naar beneden. Het is dan ook een zootje onder de halssteen. Tevens komen er krassen in de as. Ook erg zorgelijk!
Vaak moeten we de molen een poos stilzetten om de as af te laten koelen. Dat is erg moeilijk voor een molenaar. Zeker wanneer er een lekkere woei staat! Deze steen gaat er dus weer uit en wordt zo spoedig mogelijk vervangen.

Er zijn (na overleg met de molenmaker) drie opties.
1. bronzen lager in een houten hals"steen"
2. teflon lager in een houten hals"steen"
3. of gewoon de askop in een hals"steen" van vet grenen of een andere houtsoort zoals enkele molens bij ons in de buurt hebben en geen problemen kennen.
Deze discussie speelt al heel lang bij onze (stenenbrekende) molen. In 2006 is er toentertijd een levendige, boeiende en erg leerzame discussie geweest. Zie: [www.slideshare.net]
WIE VAN DE DRIE?
Welke optie is nu het beste voor onze molen. Wie weet hier meer van of heeft hier ervaring mee opgedaan?
Met vriendelijke groet, Kees Vanger die z.s.m. een besluit moet nemen.

DEZE REACTIES KREEG IK
Re: Halssteen doet moeilijk
Gepost door: Ruud van den Aakster Datum: 15 augustus 2009 22:29
De geestmolen in Alkmaar maalt al jaren probleemloos met een teflon plaat onder de hals.
Ik denk dat brons kwetsbaarder is, als die een keer te warm geweest is heb je grotere problemen. Teflon kan veel meer hebben, mits goed gesmeerd.

Re: Halssteen doet moeilijk
Gepost door: Willem Roose Datum: 16 augustus 2009 00:11
Beste Kees,
Dit is inderdaad een vervelend probleem. Zelf zweer ik nog altijd bij een halslager uit hardsteen, maar deze dient uiteraard wel de goede vorm te hebben d.w.z. deze dient vooral niet te diep te zijn; m.a.w. (even technisch geformuleerd) de straal van de holling in de halssteen dient altijd iets groter te zijn dan die van de hals zelf. Aan de andere kant: dat weet de molenmaker zelf ook wel, mag ik aannemen.
Een bronzen schaal vond ik jarenlang maar onzin; ten eerste overbodig (omdat een massieve steen dus gewoon beter is), maar ten tweede omdat zo'n schaal door het gewicht van het wiekenkruis wel eens akelig kon gaan 'doorbuigen'. Dit maakte ik begin jaren '90 mee op de Distilleerketel in Delfshaven: de hals werd als het ware 'geknepen', smeermiddelen raakten niet goed onder de hals, de hals liep al vrij snel droog met als gevolg een zwaar lopende molen en een warm lopend halslager (ik begreep dat dit inmiddels verbeterd was in Delfshaven?).
En toch: Al 7 jaar maal ik met Den Arend in Bergambacht MET bronzen schaal en dit molentje loopt echt waanzinnig gemakkelijk en de hals is daar de afgelopen 7 jaar nooit warm geworden!
Ik heb met enige regelmaat een bovenas opgekrikt en dus ook de halssteen herplaatst (Arnemuiden) en dit luistert wel heel erg nauw! Ook smeer ik iedere dag dat ik ga malen de hals met uitgesmolten varkensreuzel (en dus niet zomaar 'vet') en dat heeft ook zo zijn goede werking (sommige collega's vinden het dagelijks smeren van de hals overbodig - dat weet ik ook wel - maar ik zweer er bij!)
Drie halsstenen in 11 jaar vind ik wel heel erg veel en zo'n 'extreme' molen is De Weert nu ook weer niet, lijkt mij...
Groeten en succes! Willem

Re: Halssteen doet moeilijk
Gepost door: Rob Simons Datum: 16 augustus 2009 00:26
Ja, ze zeggen wel eens van de Weert dat de as en roeien te zwaar zijn, of dat zo is...?
Inderdaad is een arduinen steen het beste, als die goed afgesteld is. Dit draait licht.
En wat betreft dat smeren, daar heb ik ook al verschillende meningen over gehoord; van twee keer per dag tot één keer per twee weken.
Ik zou 't in Meppel gewoon eens proberen met een bronzen schaal; al zou ik graag eens horen wat de ervaringen met graniet zijn.
Rob

Re: Halssteen doet moeilijk
Gepost door: Andreas de Vos Datum: 16 augustus 2009 12:17
Graniet lijkt me een beetje heel erg hard en scherp om als lager te dienen.
Bronzen schaal: dat ding moet dan wel dik genoeg zijn en zeker als het in een houten blok wordt gelegd moet de staal van de holte nog wat ruimer worden gehouden. Zodra de as er op komt te liggen krijg je vervorming (doorbuiging) waardoor de holte wat dichtknijpt
Plastic: zelfde verhaal als boven, maar dan nog erger. Als dat niet goed is kun je na een half uur ook een ei bakken. Arduin: oplegging moet goed zijn, holte moet goed zijn (ruim genoeg) en wat ik zeker zou aanraden (ook voor de andere 2 opties trouwens) is om de rand waar de reuzel die holte in moet af te ronden. Ook de steen (holte) goed dik in de reuzel zetten voor je hem onder de as laat proppen.
Ik heb van de molenmaker begrepen dat arduin beter zou lopen met die nieuwe gietstalen assen. Beter dan dat achterlijke plastic. Ik heb ook begrepen dat een heetlopende as eerder de oorzaak is van het uitbrokkelen van het loopvlak in de steen dan dat de steen de druk niet aan zou kunnen (gewicht van as+gevlucht+wiel+de vang).
Als de steen gaat krassen in de as is er wel wat mis. Toch zou je hem er eerst onderuit moeten halen om te zien wat er loos is. Ligt het aan het loopvlak, is er aan de rand (entree van de reuzel) een scherfje af, zit er een stukje vuil in? Ik heb geleerd altijd elke keer voor je begint te draaien de assen smeert, en de bovenas elke ca. 4 uur even controleren. Je kunt ook wel eens hebben dat er een stukje vlies in de reuzel zit waardoor de boel als het ware verstopt. Mooi dat-ie dan toch een beetje droog gaat lopen. Persoonlijk hou ik toch de voorkeur voor een stuk arduin.
Groetsels en succes, Andreas de Vos

Re: Halssteen doet moeilijk
Gepost door: Philip Pijnnaken Datum: 16 augustus 2009 13:56
Hoi Kees,
Hierbij de ervaring die ik heb opgedaan op molen De Put en Stadsmolen.
Op de Put brak (dacht in 1995) de halssteen, toen werd er weer een stenen lager onder gelegd van een hardere steensoort. Omdat de kast erg heen en weer schudde is hiervoor in eerste instantie gekozen. Dit was geen goed idee, na een uurtje draaien schrooide deze steen de as af, grote groeve tot gevolg en een as die kokend heet was. Uiteindelijk is er een bronzen schaal onder gelegd. In het begin draaide deze ook heet en de groeven leken zelfs nog toe te nemen.
Er is toen onderzoek gedaan naar de hardheid van de (nieuw) gegoten as. Deze bleek veel brosser te zijn dan de assen uit 19e eeuw. Dit heeft met de samenstelling te maken.
Uiteindelijk is het zelfde bronzen lager er onder uit geweest en er een smeerkruis in geslepen en ben ik niet met reuzel maar met lagervet gaan smeren. Nu loopt de as niet meer warm.
Wel heb ik ruimte in verbindingen van windpeluw en daklijsten/blokkeel opgevuld, omdat de windpeluw heen en weer bewoog. Tot op heden draait de Put er na een bewogen start, nog mee.
Conclusie: de bronzen schaal (legering) moet van een zachter soort zijn dan de gietijzeren as. Aangezien jij ook een nieuwe as hebt, zal de hardheid anders zijn dan de oude assen.
Let er ook op dat er geen speling in het windpeluw zit, zodat deze goed geborgd zit, of er in een constructie geen veranderingen zijn opgetreden.
Ook bij de Stadsmolen ligt er nu een bronzen schaal onder, na het breken van een nieuwe steen. (achteraf was het windpeluw ook in slechte staat en is reeds vernieuwd)
Hopelijk dat aanschaf van een bronzen schaal voor jullie de oplossing is, deze kan meer hebben dan een arduin steen.
Groet Philip Pijnnaken, Molen De Put Leiden

Re: Halssteen doet moeilijk
Gepost door: Jacob Dekker Datum: 16 augustus 2009 19:09
Beste Kees,
Als je al zou willen overgaan tot een bronzen halslager, uitgevoerd met een losse bronzen schaal, zul je volgens mij moeten letten op de volgende punten:
1. Je moet er van overtuigd zijn, dat de hals cilindrisch (dus niet taps) en rond is (dus niet ovaal). Dit is essentieel voor de volgende oplossing.
2. De schaal A moet worden vervaardigd van een goede kwaliteit lagerbrons, dus niet van één of ander pisbakkenbrons
3. De schaal moet in een gietijzeren blok B liggen, dat de afmetingen van een gewone stenen halssteen heeft en dit blok moet op de normale beproefde ouderwetse manier op de windpeul liggen en geborgd worden.
4. De schaal moet over het gehele buitenoppervlak zuiver in het blok passen, om een goede warmteoverdracht tussen schaal en blok te kunnen waarborgen (vooral bij De Weert van belang) en om vervorming tijdens het draaien te voorkomen. Daarvoor is het nodig om zowel het blok als de schaal machinaal te bewerken
5. De schaal mag in het blok niet voor- of achteruit kunnen schuiven, dus het liefste voorzien van kragen C
6. De schaal mag in het blok niet kunnen verdraaien, dus er moeten strippen D aanwezig zijn om de schaal in het blok op zijn plaats te houden
7. De straal van de schaal moet net als bij een stenen lager zo'n 20 mm groter zijn dan de halve halsdiameter.
Ik heb het geheel in onderstaande ruwe principeschets vastgelegd en ik hoop dat het je duidelijk is. Heb je nog twijfels, dan kun je me altijd nog om verduidelijking mailen.
Ik heb met dit verhaal een zuiver werktuigbouwkundige oplossing van het probleem aangedragen, waarbij ik me zeer wel realiseer, dat deze oplossing verre van goedkoop zal zijn, daar je er een ijzergieterij, een lagergieterij en een machinefabriek voor in de arm moet nemen, maar ik zie deze oplossing wel als afdoende, maar wie ben ik.
Groet, jAAp

Re: Halssteen doet moeilijk
Gepost door: Kees Vanger datum: 16 augustus 2009 20:58
Beste Jacob,
Bedankt voor je prachtige werktuigkundige bijdrage.
Ikzelf zit bij een bronzen lager toch aan totaal iets totaal anders te denken.
De foto's in MijnAlbum geven precies aan wat ik bedoel.
Zie: www.mijnalbum.nl/Album=D33YJOLC
Het is een optie waar ik wel erg sterk aan zit te denken.
Kees

Re: Halssteen doet moeilijk
Gepost door: Jacob Dekker Datum: 16 augustus 2009 21:10
Hoi Kees.
Op zich is jouw voorstel wel goed, maar ik ben bang dat de warmteoverdracht en het warmtetransport bij jou vanwege de hevige warmteontwikkeling onvoldoende zijn door het lagere warmtegeleidingsvermogen van hout ten opzichte van steen of gietijzer.
Groet, jAAp

Re: Halssteen doet moeilijk
Gepost door: jan van Woezik Datum: 16 augustus 2009 21:12
Ik zou om te beginnen de as eens optempelen en de steen bekijken.
Het is goed mogelijk dat de steen beschadigd is
Bij Holten's molen hebben we ook diverse probleemstenen gehad.
De laatste ging even goed maar daarna bijna weer fout. De baan liep droog ging krassen en werd heet. Oorzaak waren gaatjes met daarin schilfers steen precies midden onder de as.
Waarschijnlijk was de vlaktedruk in het begin te hoog (bij een grotere diameter van de holte is er alleen een lijncontact en dat is niet goed. De druk is dan veel te hoog.)
Aan nieuwe as-steen combinatie moet je in laten lopen op een dik vel spek met het zwoerd er nog aan. Dan loopt een en ander langzaam op elkaar in.
We hebben bij Holten's molen de zaak gered door alsnog een vel er tussen te leggen. Sindsdien loopt alles alweer jaren gesmeerd. Waarschijnlijk heeft het zwoerd de gaatjes opgevuld.
Het verschijnsel: "gaatjes precies onder de as" heb ik later nog bij diverse oude niet meer in gebruik zijnde stenen gezien. Ook vroeger ging dit dus vaker fout.
Groet Jan

Re: Halssteen doet moeilijk
Gepost door: weddermarkemulder Datum: 16 augustus 2009 22:33
Dit lijkt me eerlijk gezegd nog helemaal geen slechte oplossing! Zal me niets verbazen als je probleem dan opgelost is. Het is in ieder geval goedkoper dan andere maatregelen als dit het probleem niet oplost kun je altijd nog iets anders overwegen.
Wellicht is een dekkerlager een ander alternatief?
Vriendelijke groet, se Weddermarkemulder

Re: Halssteen doet moeilijk
Gepost door: Rob Simons Datum: 16 augustus 2009 22:43
Ik denk niet dat een Dekkerlager een oplossing is, het is niet voor niks dat het weinig toegepast is (omdat het naar het schijnt nogal gauw heetliep).
Het varkensvel onder de as is een idee van oud vakmulder dhr. Nijs uit Stramproy. Het is al op verschillende molens met succes toegepast.
Maar ik denk dat een bronzen lager voor de Weert een goede oplossing is, en dan eventueel smeren met lagervet o.i.d. (iets hittebestendig).
De molen van Hamont draaide tot eind 2008 op een veel te diep en te strak rond de as zittende baansteen. De molen liep heel zwaar. Toen de steen er onderuit kwam en zuiver gemaakt werd, bleken er scheuren in te zitten. De steen is vervangen door een nieuwe en deze doet het totnogtoe goed. En de molen van Borkel draait nog altijd heel licht op een baansteen uit 1936.
Groeten, Rob

Re: Halssteen doet moeilijk
Gepost door: Wim Meemelink Datum: 16 augustus 2009 21:06
Beste Kees,
Wel eens gedacht aan een lager van pokhout

Re: Halssteen doet moeilijk
Gepost door: Jacob Dekker Datum: 16 augustus 2009 21:15
Pokhout in een maat, die groot genoeg is om er een "halssteen" van te maken is niet meer te krijgen. Je zou dan een lager moeten bedenken, dat voorzien is van pokhouten schenen, zoals dat vroeger gedaan werd bij schroefasloopbussen van zeeschepen.
Groet, jAAp

Re: Halssteen doet moeilijk
Gepost door: Sake Bergsma Datum: 17 augustus 2009 22:11
Hallo Kees
Ik zie dat het foto''s zijn van mijn oude lager, die is er uitgekomen toen ik stormschade aan de fokken had.
Ik dacht dat hij gescheurd was en van steen. Kon mooi bij de verzekering' Bleek het een pokhouten lager te wezen. Groeten Sake

Gepost door: Martin E. van Doornik ()
Datum: 19 augustus 2009 08:48
Zou een zelfinstellende halslager (bestaat uit twee delen met een gebogen holling ertussen) geen optie zijn? De Jonge Hendrik heeft zo'n lager, nooit problemen mee gehad. Nog maar recentelijk beroepshalve in bedrijf geweest als pelmolen.... O.a. De Lelie in Eenrum en de Koningslaagte hebben die ook.

Re: Halssteen doet moeilijk
Gepost door: SimonEgbert Datum: 20 augustus 2009 12:15
Kees,
Verfmolen de Kat draait al jaren met een kunststof halssteen, een miljoen omwentelingen per jaar. Na een dag flink malen is de as handwarm en smeren doen we met een klein beetje raapolie.
Je kan eens je oor te luister leggen bij Ron Blonk van molenmakerij Saendijk die hebben het Jonge Schaap gebouwd ook met een kunststof halssteen.
Groet, Simon van der Meer

Gepost door: Kees Vanger Datum: 20 augustus 2009 21:38
SPEKZWOERD ONDER DE AS.
Afgelopen woensdagavond van de plaatselijke zelfslachtende slager maar liefst vier grote stukken spekzwoerd meegekregen. Naar aanleiding van diverse tips van Jan van Woezik uiteindelijk de knoop maar doorgehakt. WE WILLEN DRAAIEN MET DIE MOLEN!
Vrijdagmiddag a.s krijgen we maar liefst 40 Spanjaarden op de molen. Komende zaterdag is het Drentse molendag. De molen moet dan draaien en zoals het nu gaat lukt dat niet. Na twee uurtjes draaien wordt de as veel te heet. Een te veel stilstaande molen op molendag is ook niks!
Vanavond snel met Erwin de Jonge naar de molen gegaan, want voor de naderende bui, die we rond 8 uur verwachtten, moet alles weer keurig op zijn plaats liggen. Samen met collega's (5 personen!) de as gelicht en er een stevig stuk zwoerd onder gelegd. Het was een smerig en glibberig klusje aangezien een hete as nogal wat loslopend vet veroorzaakt., maar ook een leerzaam en boeiend klusje. Eerst dachten we dat de as onder tegen het steenbord aankwam maar daar zijn we nog niet helemaal uit. Er ligt nu een plak zwoerd van 20 cm bij 30 cm onder de as en het bleef nog mooi liggen ook. Helaas konden we i.v.m. het naderende onweer de molen niet meer laten draaien. We zijn benieuwd hoe het de komende dagen gaat. Iedereen is zaterdag van harte welkom op de Drentse Molendag. We organiseren i.v.m. 25 jaar Drentse molendag dan ook een groot feest bij de molen,. Kinderen mogen boven het vuur zelf hun brood bakken en de molenaars gaan (na een spoedcursus visroken afgelopen woensdag) zaterdag zelf hun vis roken. Er zijn al 50 makrelen bij een vaste klant besteld.
WE HEBBEN ER NU AL ZIN IN.,
GROET, namens de klussers, Kees Vanger
DE FOTO'S STAAN OP: www.mijnalbum.nl/Album=XVXVISHI

Re: SPEKZOERD ONDER DE AS (vele foto's)
Gepost door: Rob Simons Datum: 20 augustus 2009 21:51
Was er aan de steen zelf nog iets te zien?
In ieder geval succes gewenst en hou ons op de hoogte hoe het verder loopt.
groeten, Rob

Re: SPEKZOERD ONDER DE AS (vele foto's)
Gepost door: Kees Vanger Datum: 20 augustus 2009 22:45
Beste Rob,
Wij hebben niet echt kunnen constateren wat de oorzaak is. Misschien ligt de steen deels op het steenbord, maar echt zeker zijn we er niet van.
Het kan ook zijn dat de steen te hard is (zachte soort graniet) We blijven het in de gaten houden!!
Mocht de as weer te warm worden dan willen we een plankje zachthout (multiplex) van 1 cm dik onder de halssteen plaatsen. We dokteren nog even uit hoe en waar we de krik dan moeten plaatsen, want met de krik zo dicht bij de hals krijgen we er geen plankje langs. Eerst maar eens zien of dit experiment slaagt.
Kees Vanger

Re: SPEKZOERD ONDER DE AS (vele foto's)
Gepost door: Rob Simons Datum: 20 augustus 2009 23:08
Bij oude gietijzeren assen zie je vaak een 'knop' in één van de ribben, wat verder naar achter, waar je de krik onder kan zetten. Als er al, zoals op de foto's te zien is, 4 plankjes onder liggen, zou ik er zelf geen meer bij leggen. Eén plankje van 1,5 cm is genoeg. Tegenwoordig gebruiken ze ook een stuk dik dakleer om onder de baansteen te leggen
Groeten, Rob

Re: SPEKZOERD ONDER DE AS (vele foto's)
Gepost door: weddermarkemulder Datum: 20 augustus 2009 23:17
Hallo Kees,
Ik hoop dat jullie probleem zo opgelost is en dat er op de Drentsche Molendag flink gedraaid kan worden. Tjonge, jullie hadden als alternatief ook een vetsmelterij kunnen beginnen. Wat een zooi geeft dat zeg.
Vriendelijke groet uit het Groningerland

Gepost door: Kees Vanger Datum: 21 augustus 2009 22:36
EXPERIMENT MISLUKT.
Molen De Weert heeft de hele dag gedraaid als nooit tevoren. Alles liep op (vet) rolletjes. Een zuchtje wind en hup daar ging het gevlucht vlotjes rond.,Uren achter elkaar zonder en warme as.
De erg grote groep Spanjaarden heeft vandaag niet alleen bij ons op molen gegeten (pannenkoeken) maar ook kunnen genieten van een draaiende molen.
Toen Bertel en Alex en Thomas uit Weesp vanavond rond 6 uur gingen malen ging het mis. De hele plak zwoerd is in zijn geheel onder de as vandaan geschoten en lag werkloos naast de as. De molen liep daarna weer als vanouds. Dus erg traag en zwaar. Jammer van ons experiment. Hoe het morgen op Drentse Molendag gaat zien we wel. Het was al met al wel een heel leerzame bezigheid.
Kees Vanger

Re: Experiment mislukt!
Gepost door: Rob Simons Datum: 22 augustus 2009 00:36
Het zwoerd heeft (helaas) door het tijdgebrek ook niet tijd gekregen om hard te worden (te kunnen drogen), wat de reden zal zijn dat het onder de as vandaan glipte..

Re: Experiment mislukt!
Gepost door: Andreas de Vos Datum: 25 augustus 2009 00:40
Hoi Kees,
Als je de krik onder de as hebt en de klossen en wiggen aan beide kanten van de steen verwijdert kun je met een vinger wel controleren of de steen tegen het steenbord leunt: dan kan je vinger er niet achter (aan 1 kant beginnen te controleren kan ook). Ligt-ie tegen het steenbord dan kun je hem een cm naar achteren trekken.
Wat me opvalt is dat je de steen er niet onderuit hebt gehaald. Ik denk dat je dat eens moet proberen, dan kun je aan het loopvlak van de steen zien hoe het raakvlak er uit ziet. Hoe het patroon is.
Controleer:
1 - of het spoor voor en achter even breed is (voor smaller dan achter, ligt de steen voorover, achter smaller dan ligt-ie achterover). Je kunt dat trouwens ook wel zien aan het vetspoor op de as. Of dat op dit moment aan de hand is betwijfel ik een beetje.
2 - kijk of het slijtspoor, of loopvlak waar steen en hals elkaar raken smaller is dan de holte. Is-ie net zo breed, dan is de straal van de holte gelijk aan die van de ashals, en dan wil er bijna geen vet in en je hebt een groot raakvlak (meer wrijving);
3 - kijk of het slijtspoor/loopvlak haaks op voor en achterkant van de steen staat, ofwel parallel is met de randen van de holte (de randen in het bovenvlak van de steen waar de holte begint/eindigt. Zo niet dan wringt het.
4 - is het loopvlak op de steen glad/vlak?
5 - drukt de hals misschien ook stevig tegen de klos/keerstijl? Daarvan kan het ook zwaar gaan lopen, eventueel zelfs de hals tegen de andere kant van de holte in de steen drukken. Heetlopen zal het dan niet zo snel, maar gunstig is het ook niet.
6 - Je moet misschien de as opkrikken onder de roede, dwz op de stelling met de krik op een aantal flinke balken, om de steen onder de hals weg te kunnen halen.
7 - Zorg voor een ruime holte met een goed afgeronde entree voor de reuzel.
8 - Misschien toch maar eens een molenmaker erbij halen?
Groetsels en succes, Andreas de Vos

Re: Experiment mislukt!
Gepost door: Durk Piersma. Datum: 25 augustus 2009 09:48
Hallo Kees.
En wanneer het allemaal nog geen verbetering oplevert, en je wilt een pokhouten halslager proberen? Er ligt er één in de Schalsumermolen. Waarschijnlijk tijdelijk gebruikt, bij halssteenbreuk in het verleden.
De afmetingen zijn : L x B x H 530 x210 x 163 mm Halsdiameter. 361 mm
Wanneer het lager past, of te pas te maken is, kom hem halen.

Beste Kees,
Ik reageer even snel op de dingen die ik lees en zie op het prikbord omtrent de halssteen problemen. Ik heb hier zelf ook mee te maken gehad (2000-2001) en heb er enige ervaring mee. Ik ben vanaf die tijd ook gaan opletten welke stenen dat men gebruikt. Mijns inziens vaak te zachte stenen. Wat je schrijft over te harde steen lijkt mij stug. Kan namelijk niet hard genoeg zijn. Zachte stenen breken en er gaan stukken afspringen of verpulveren onder de druk van de as (wat Jan van Woezik beschrijft over Deurne). Ik ken de situatie in Deurne. Ook in Veenendaal heb ik vergelijkbare problemen gezien. Op de Walderveense molen is er een keiharde grafsteen onder gelegd en sindsdien loopt die prima.
Maar laat me even bij het begin beginnen. Eerst kijken of de steen er recht onder ligt. Dit kun je gauw zien aan de baan van de as, of die overal evenveel draagt. Laat de molen daarvoor een tijdje lopen en kijk welk gedeelte droog loopt. Als dat al het geval is, heb je al een probleem. Dit kun je verbeteren door er nieuwe zachte plankjes onder te leggen (bedenk daarbij dat die nog wat inzakken) of de huidige plankjes iets bijwerken zodat de steen de gewenste kant op kantelt. In Kessel doe ik dit steeds door de gehele windpeluw met de zwanenhalzen achterover te trekken of naar voren te laten kantelen, net wat nodig is. Want deze moet ik ook geregeld (eens of twee maal per jaar) bij stellen als ik merk dat hij zwaarder gaat lopen. Kijk ook of de as goed in de steen past. Soms is de baan wel eens hol uitgesleten. De steen moet dan zuiver contra zijn. Rob Simons liet me er een mooie foto van zien. De Borkelse molen heeft dat namelijk ook en draait daar evengoed goed op.
Bedenk trouwens ook dat een kap lichtelijk kan vervormen tijdens het kruien waardoor de halssteen niet meer ideaal onder de as kán liggen. Hoeft natuurlijk niet het geval te zijn, maar vooral bij zwaarder kruiende molens is het wel eens merkbaar.
Een zwoerd onder de as zou ik altijd doen! Jac Nijs vertelde dat dit altijd gebeurde als de as om welke reden ook een keer getempeld werd. Let wel een gedroogde zwoerd! Dat wat ik op de foto's zag zal waarschijnlijk niet lang stand houden. Laat de zwoerd uithangen. Hij wordt dan wellicht wat hard en minder vormbaar, maar als de as erop zakt dan vormt hij wel! Dit moet helpen mits goed uigevoerd!
Wat ook zal helpen is het draagvlak verkleinen. Dus of de as minder diep in de steen leggen. (De steen omdraaien en er een nieuw loopvlak in maken) of de steen smaller maken. Het loopvlak wordt in beide gevallen kleiner en de molen gaat lichter lopen en minder gauw warm lopen.
In de molenwereld zijn eeuwenlang oplossingen gevonden door het 'boerenverstand' te gebruiken. Allerlei theoretische verhalen maken mij een beetje argwanend. Als de genoemde oplossingen (mits goed uitgevoerd) niet helpen dan is dat altijd nog een optie.
Ik heb je dit even snel opgeschreven. Ik lees op het prikbord namelijk allerlei zin en onzin over de halssteen problematiek en sommige erg ver gezochte oplossingen. Een goed afgedraaide as moet volgens mij perfect in een steen kunnen lopen en iets beters dan een steen bestaat er denk ik niet.
En nu moet ik ook nog even een 'boerenverstand' oplossing vinden voor de door de zetel gezakte standerdmolen van Kessel weer malend te krijgen ….
Groeten uit Limburg, Marc Crins.

Hallo Kees,
Via e-mail onderstaand bericht van molenmaker Andre Nibbelink ontvangen.
Met veel genoegen heb ik het wel en wee van de halsstenen gelezen.
Nu jou probleem……
Ik ben zelf niet zo'n voorstander van pokhouten lagerblokken, bronzen lagerschalen en kunststof lagerblokken. Mijn ervaring is dat dergelijke lagers over het algemeen toch vrij zwaar lopen, en soms ook erg warm kunnen worden. Het probleem van warmlopen is, dat de reuzel er dan vrij snel tussen uit smelt, waardoor de smering nog meer afneemt en de as dan nog warmer wordt.
Je moet een beetje geluk hebben door een goede steen geleverd te krijgen.
In ieder geval is van belang dat "het groefleger" (de laagjes die zich in de steen bevinden) horizontaal liggen, en verder moet de steen "onder water geboren zijn".
De steen moet stinken als je er met een metalen voorwerp opslaat.
Van de kort geleden overleden oud molen Frans Gunnewick uit Vragender heb ik eens gehoord dat zij in het verleden ook een aantal malen achter elkaar de halsstenen kapot draaiden.
Door de steeds terug kerende problemen is bij hen de as steeds blanker en gladder geworden, waardoor de as geen vet meer aanpakte. Gunnewick heeft destijds het probleem besproken met Jan Bömer, oud molenmaker bij ten Have in Vorden.
Hij had voor Gunnewick het volgende advies: "Is de loopbaan van de as blank, probeer maar eens met wat zout of zoutzuur op een doek, als de molen toch stilstaat voor een paar dagen met windstilte. De poriën moeten weer ruw worden, dat wil nog wel eens helpen.
Zo niet, dan maar met een kleine slijptol een paar streepjes maken, zodat de as weer vet aanpakt."
Na dit laatste te hebben gedaan, was de ellende over.
Op tijd smeren met oud belegen reuzel, hoe ouder hoe beter.
het liefst nog een beetje geslagen, dat trekt beter aan.
Het oude vet gewoon laten zitten. Wat er teveel zit, gaat vanzelf wel weg, en zo kan er bij harde wind ook geen water op de as komen.
Ik hoop dat je hier iets mee kunt.
Met vriendelijke groeten,
Andre Nibbelink

Re: Experiment mislukt!
Gepost door: Kees Vanger
Datum: 25 augustus 2009 20:23
Bedankt Prikkers.
Bij dezen wil ik een ieder bedanken voor de uitgebreide en erg leerzame reacties omtrent de halssteen problematiek van molen "De Weert". Erg interessant om te lezen hoe verschillende molenaars met hun kennis en opgedane ervaringen meedenken en diverse ideeën of oplossingen aandragen.
Samen weten we erg veel!
Hoe het nu verder gaat? ......We zullen alles eerst goed op een rijtje zetten en uiteindelijk een keuze maken en ook overleggen met de molenmaker.
Ik hou jullie op de hoogte (anders staat het wel in het logboek van molen De Weert)
Wat is het prikbord in dit soort situaties handig zeg!!
groet en nogmaals bedankt,
Kees Vanger

Re: Experiment mislukt!
Gepost door: Willem Bever.Datum: 27 augustus 2009 22:32
Zelf denk ik dat punt 8 in de door Andreas opgesomde lijst de juiste is, uitgaande van een molenmaker met kennis van zaken. Bij het lezen van punt 6, lopen de koude rillingen over m'n lijf !
Onder de punt van de roe een as lichten zou ik hooguit bij een tuinmolen van een meter of vijf vlucht durven. Als je onder de punt van de roe een as wil lichten, zal de roe niet alleen omhoog gaan, maar ook naar voren waardoor de krik al gauw zal gaan 'spatten' d w z de krik zal naar voren kantelen. Ook dient men er rekening mee te houden dat als men een as licht waarbij de krik niet op het windpeul staat, er meer getild of gekrikt moet worden, omdat je de druk of spanning van de voeghouten kwijt raakt.
Bij het lichten van een as probeer ik dan ook meest de krik op het windpeul te zetten.
Door enkele planken van de steenstopping er tussen uit te peuteren, krijg je meestal wat 'lucht' om de steen of lagerblok in de lengterichting tussen (meestal) weerstijl en krik er onder uit te trekken.
Bij enkele molens is dit inderdaad niet mogelijk ( bij houten as , waarbij de steen een dieper hol heeft, en aan de inloop een hoge kant), en in zo'n situatie moet je de krik opstellen op een stevige stopping op de steunder (burgemeester?), direct achter het windpeul, of bij een wipmolen op de blokkeel op de bovenzijde van de borstnaald.
In ieder geval succes met het lichten van de as daar in Meppel, doe voorzichtig en 'let op uw saek'.
Toch nog één advies; een eenvoudige bronzen schaal in een houten blok is heel zo gek nog niet !
Groet van de Bever, die naast molenaar ook wel ééns bij een molenmaker werkt.

Re: punt 6
Gepost door: Andreas de Vos Datum: 27 augustus 2009 23:56
Hoi Willem,
Tja punt 6 was meer als suggestie als onverhoopt te weinig ruimte zou overblijven om de steen eruit te wurmen met die krik er vlak achter op 't windpeul. Dat van dat opveren van de voeghouten had ik ff niet aan gedacht, maar nu je het zegt: zoiets heb ik ook een keer bij m'n 2CV gehad toen t blok met versnellingsbak er een keer uit moest... hahaha.
Anyway, dank voor de toelichting op punt 6.
Groetsels, Andreas de Vos

De as houdt zich goed!
Gepost door: Kees Vanger Datum: 29 augustus 2009 19:18
DE AS HOUDT ZICH GOED!
De meelvoorraad was finaal op door ons succesvolle molenfeest vorige week zaterdag op Drentse Molendag. Vandaag stond er een prachtige wind. Dus vier volle ervoor en malen maar! Vandaag al met al eerst 300 kg tarwe gebroken en daarna gemalen. 't Ging zo nu en dan lekker pittig. De molen zag er aan het eind van de middag dan ook erg bestoven uit. Geen probleem, dat hoort bij een molen! Maar het allermooiste was dat de as na bijna drie uur hard malen gewoon lekker handwarm was. Niet meer dan dat! We hadden totaal iets anders verwacht gezien de ervaringen van afgelopen weken. Om da as nog eens extra uit te testen hebben we de molenas van 5 uur tot 6 uur nog even lekker met zijn vier volle zeilen "voor de prins" getest. De kleppen moesten de molen zo nu en dan in bedwang houden. Een prachtig gezicht trouwens zo'n pittig draaiende molen! Hierna snel naar boven gegaan om de as te controleren…… EN TOT ONZE VERBAZING WAS DE AS NIET WARMER GEWORDEN.
Hoe dit kan weet ik niet…….maar het geeft weer hoop voor de toekomst!
Groet Kees Vanger.
De foto's van vandaag staan op: www.mijnalbum.nl/Album=VSDZWZ3N

Re: De as houdt zich goed!
Gepost door: Peter van Kuik Datum: 29 augustus 2009 21:46
Zoals Jan van Woezik al aangaf vult de zwoerd de gaatjes in de steen en een half dagje eronder was kennelijk voorlopig al genoeg. In ieder geval is de steen nu zelf vet en dat helpt kennelijk (zolang het duurt) Als die nu weer heet gaat lopen zou ik er nog eens een zwoerd onder leggen en dit keer een paar dagen wachten voor je weer gaat draaien, zodat de zwoerd zich goed zet.
Peter van Kuik

Re: De as houdt zich goed! nieuw
Gepost door: Rob Simons Datum: 29 augustus 2009 21:58
En de zwoerd goed laten drogen, dan zal hij er ook niet zo snel onderuit glippen.

AANKONDIGING IN DE MEPPELER COURANT VAN DE DRENTSE MOLENDAG.
Feest bij Molen de Weert. zondag 16 augustus 11:18
MEPPEL - Alle Drentse molens en molenaars vieren zaterdag 22 augustus feest. De Drentse Molenstichting houdt op deze dag voor de 25 ste keer de Molendag. Maar liefst 35 molens in Drenthe draaien op deze speciale molendag en hebben allerlei activiteiten rond de molen georganiseerd. De deuren van al deze molens staan dan ook wagenwijd open voor bezoekers die de sfeer van het ambachtelijke molenaarsvak weer eens willen opsnuiven. Molen de Weert is de gehele dag vanaf 10.00 uur geopend.
Rond de Meppeler molen aan de Weerdstraat vinden allerlei activiteiten plaats. Er is een kleine boekenmarkt en er is door bakker Henk Buld heerlijk vers gebakken molenbrood te koop. Kinderen kunnen hun eigen brood boven het vuur bakken en de molenaars gaan voor de verandering eens zelf vis roken. In de molen kan een ieder kennis maken met de enorme krachten die bij het draaien van een molen vrij komen. Bij voldoende wind wordt er tarwe gemalen. In het molenwinkeltje, het kleinste winkeltje van Meppel, zijn allerhande meelproducten te koop, waaronder de beroemde 'De Weert'- kruidkoek.
De afgelopen 25 hebben vele vrijwillige molenaars zich ingezet om de molens in onze provincie weer hun oude functie te geven waar ze uiteindelijk voor gemaakt zijn. Vijfentwintig jaren waarin vele restauraties hebben bijgedragen tot het huidige prachtige molenbestand. Vijfentwintig jaren waarin vrijwillig molenaars zich wekelijks inzetten om hun molen te laten draaien en te onderhouden. De groep molenaars is in deze periode enorm gegroeid, mede door de opleidingen tot vrijwillig molenaar die op enkele molens verzorgd worden. Samen zorgen ze er voor dat de molens echte levende monumenten zijn geworden. Zaterdag 22 augustus zijn al deze levende monumenten in Drenthe de hele dag geopend. Toegang zoals altijd gratis.
Meer informatie op: www.molendeweert.nl

Dinsdag 18 augustus 2009
Vanavond bij ambachtelijke slager Braamskamp te Meppel maar liefst vier grote plakken zwoerd opgehaald, Een erg sympathieke slager die graag mee wil werken en zelfs aanbood om voortaan voor reuzel, paardenvet of manenvet te zorgen. Ik heb dus maar een bestelling gedaan.
Kees

Donderdagavond 20 augustus 2009 SPEKZWOERD ONDER DE AS.
Afgelopen woensdagavond van de plaatselijke zelfslachtende slager maar liefst vier grote stukken spekzwoerd meegekregen. Naar aanleiding van diverse tips van Jan Woezik uiteindelijk de knoop maar doorgehakt. WE WILLEN DRAAIEN MET DIE MOLEN!
Vrijdagmiddag a.s krijgen we maar liefst 40 Spanjaarden op de molen. en komende zaterdag is het Drentse molendag. De molen moet dan draaien en zoals het nu gaat lukt dat niet. Na twee uurtjes draaien wordt de as veel te heet.
Vanavond snel met Erwin de Jonge naar de molen gegaan, want voor de naderende bui, die we rond 8 uur verwachtten, moet alles weer keurig op zijn plaats liggen . Samen met collega's (5 personen!) de as gelicht en er een stevig stuk zwoerd onder gelegd. Het was een smerig en glibberig klusje aangezien een hete as nogal wat loslopend vet veroorzaakt, maar ook een leerzaam en boeiend klusje. Eerst dachten we dat de as onder tegen het steenbord aankwam maar daar zijn we nog niet helemaal uit. Er ligt nu een plak zwoerd van 20 cm bij 30 cm onder de as en het bleef nog mooi liggen ook.
Helaas konden we i.v.m. het naderende onweer de molen niet meer laten draaien. We zijn benieuwd hoe het de komende dagen gaat. Iedereen is zaterdag van harte welkom op de Drentse Molendag. We organiseren i.v.m. 25 jaar Drentse molendag dan ook een groot feest bij de molen. Kinderen mogen (gratis) boven het vuur zelf hun brood bakken en de molenaars gaan (na een spoedcursus visroken afgelopen woensdag) zaterdag zelf hun vis roken. Er zijn al 50 makrelen bij een vaste klant besteld.
WE HEBBEN ER NU AL ZIN IN!
GROET, namens de klussers, Kees Vanger
DE FOTO'S STAAN OP: www.mijnalbum.nl/Album=XVXVISHI

Vrijdag 21 augustus 2009
Vandaag kwam er een grote groep Spanjaarden op de molen. Albert Kreulen heeft de groep rondgeleid. Ze wilden ook nog op de molen blijven eten. Elske van der Werf heeft in haar enthousiasme bijna 60 pannenkoeken voor deze uitwisselingsgroep gebakken. Super!
De molen draaide als een tierelier doordat de wiekenas lekker zachtjes over ons net aangebrachte stuk spekzwoerd gleed. Al met al een leuke dag en financieel voor de molen een mooie opsteker.
Kees

DRENTSE MOLENDAG 25 KEER.
Zaterdag 22 augustus 2009 MOLENFEEST BIJ "DE WEERT"
Het was vandaag een heel erg hectische dag bij de molen i.v.m. de speciale Drentse Molendag.
De hele dag was het gelukkig erg mooi weer en net genoeg wind om de molen probleemloos de hele dag te laten draaien. Een heel team van molenaars en vrijwilligers hebben er vandaag voor gezorgd dat het een erg drukke en zeer succesvolle dag was met honderden bezoekers. De zelf gerookte makrelen waren erg lekker. Het bakken van "stok"broodjes voor de kids boven het vuur was een enorm succes en aan het eind van de dag waren we door al onze meelproducten heen. In totaal voor bijna € 700,- aan boeken, meelproducten, broodjes makreel, koffie etc. verkocht. Voor herhaling vatbaar dus en het zal waarschijnlijk een jaarlijkse traditie worden. Het artikel over deze prachtige dag in de Meppeler courant staat hier: (zie foto)
De sfeerfoto's staan op: www.mijnalbum.nl/Album=CUJIU3UW
Groet Kees Vanger

Een feest en bijbehorende kosten.
We hebben een mooie dagopbrengst (bruto dus hè) gedraaid, maar wanneer je ziet hoeveel je aan de organisatie van zo'n evenement kwijt bent dan schrik je toch wel even. Kosten voor de huur van kramen (€ 71,-) Inkoop 50 makrelen (€20,-) Inkoop allerlei broodjes en kosten voor de bakker (€ 32,-) Inkoop van koffie, frisdrank etc (€50,-) Houtkool, aanmaakblokjes (€ 10,-) Inkoop materiaal/gas etc voor het roken van de makrelen (€ 20,-) en allerlei andere dingen (€ 50,-) en de kostprijs voor de vele meelproducten maken al met al samen een stevig bedrag. Toen ik ook nog de pittige rekening van Spijkerman Evenementen verhuur kreeg van rond de honderd euro schrok ik nogal...
Vandaar onderstaande brief:
Voor Spijkerman evenementen verhuur.
Ontvangen voor ons feest 7 tafels en 28 stoelen.
Besteld 7 kunststof tafels kosten € 2,25 per stuk. Ontvangen veel duurder type omdat de witte terrastafels niet leverbaar waren. Deze tafels zijn maar liefst € 4,25 per stuk. Moet ik nu de dure tafels betalen omdat de goedkopere tafels niet leverbaar zijn? Voor mij is dit niet duidelijk?
De stoelen is geen probleem! Ze zaten bovendien erg lekker!
Dan zie ik ook nog dat er transportkosten bijkomen. Maar liefst € 22,50 binnen Meppel. Dat is dan wel erg moeilijk te vinden op jullie site! Het zal wel ergens staan in de vele artikelen, maar mag toch wel wat duidelijker (bij reservering) in beeld komen. Wanneer ik dit alles van te voren had geweten was de bestelling dan ook niet door gegaan.
Wij waren gewend aan de rekenwijze die marktkramenverhuur Timmerman uit Nijeveen ook heeft. Een vast bedrag, geen transportkosten wel BTW.
Daar zijn we dan ook vanuit gegaan! Al met al een pittige rekening voor de molenaars van molen De Weert, die er alles voor doen om met allerhande acties geld voor de molen te genereren. Al met al een bittere tegenvaller. Maar liefst € 103,83 in totaal. Door deze hogere kosten blijft er wel heel erg weinig over van de opbrengst van het prachtige feest bij molen "De Weert" afgelopen zaterdag.
Ik hoop dat jullie de rekening nog eens goed bekijken en of het bedrag wat naar beneden kan.
Met vriendelijke groet, Kees Vanger
Molenaar van molen De Weert.

BESTELLING ONTVANGEN

7 witte terrastafels 7x2,25= € 15,75 7 terrastafels met granieten blad 7x4,75= € 32,25
28 stoelen 28x1,25= € 35,00 28 stoelen 28x1,25= € 35,00
€ 50,75 € 67,25
BTW 19 % € 9,64 BTW 19% € 12,78
Totaal € 60,39 Totaal € 80,03
Plus dus nog de transportkosten van € 22,50 SCHRIKKEN DUS!

Goedemorgen heer Vanger,
Wat vervelend dat jullie niets overhouden aan het feest van afgelopen zaterdag.
Dhr. Carlo Spijkerman heeft een en ander even bekeken en heeft besloten dat er geen rekening zal volgen van de materialen. U kunt dat beschouwen als sponsoring.
Met vriendelijke groet, Nicole Westenbrink
Spijkerman Evenementen verhuur Meppel.

Beste Nicole,
Grote klasse! We schrokken dan ook nogal van de stevige rekening!
Namens alle molenaars van molen de Weert bedankt voor deze spontane actie!
groet van Gino zijn "oude" meester van de Beatrixschool.
Kees Vanger.

Donderdag 27 augustus 2009
Vandaag een brief (ontvangen via William Hoogeveen) van Enexis ontvangen over het officieel aanvragen van krachtstroom. Alles ingevuld en nu maar afwachten, want de wachtlijst schijnt nogal lang te zijn (14 weken?)
Kees

Zaterdag 29 augustus 2009 DE AS HOUDT ZICH GOED!
De meelvoorraad was finaal op door ons succesvolle molenfeest vorige week zaterdag op Drentse Molendag. Vandaag stond er een prachtige wind. Dus vier volle ervoor en malen maar! Vandaag al met al eerst 300 kg tarwe gebroken en daarna gemalen. 't Ging zo nu en dan lekker pittig. De molen zag er aan het eind van de middag dan ook erg bestoven uit. Geen probleem, dat hoort bij een molen!
Maar het allermooiste was dat de halssteen na bijna drie uur hard malen gewoon lekker handwarm was. We hadden totaal iets anders verwacht gezien de ervaringen van afgelopen weken. Om da as nog eens extra uit te testen hebben we de molenas van 5 uur tot 6 uur nog even lekker met zijn vier volle zeilen "voor de prins" getest. De kleppen moesten de molen zo nu en dan in bedwang houden. Een prachtig gezicht trouwens zo'n pittig draaiende molen! Hierna snel naar boven gegaan om de as te controleren... EN TOT ONZE VERBAZING WAS DE AS NIET WARMER GEWORDEN.
Hoe dit kan weet ik niet... maar het geeft weer hoop voor de toekomst!
Groet Kees Vanger.
De foto's van vandaag staan op: www.mijnalbum.nl/Album=VSDZWZ3N

Laura
Nog een leuke reactie in de krant n.a.v. het meisje Laura dat op 13 jarige leeftijd twee jaar lang in haar eentje de wereldzeeën wil bevaren
(zie tekening)

Het schema voor de theorieavonden voor het komend seizoen weer via de e-mail groep molenaars (meer dan 100 adressen) afgelopen week rondgestuurd. We beginnen dus weer in september!!
De opbouw ziet er als volgt uit:

16 SEPTEMBER 2009:
1. INTRO
HET HOUTEN ACHTKANT
HET STAANDE WERK
BASISCURSUS hoofdstuk 5.7.3 blz. 65 t/m 71
WIESSNER: blz. 19 t/m 24

14 OKTOBER 2009:
2. DE KAP
BASISCURSUS hoofdstuk 5.7.5. blz. 75 t/m 79 WIESSNER: blz. 25 t/m 27

11 NOVEMBER 2009:
3. KRUIWERKEN
BASISCURSUS hoofdstuk 5.7.5. blz. 81 t/m 108 WIESSNER: blz. 29 t/m 35

9 DECEMBER 2009:
4. AS EN LAGERING
HET GAANDE WERK
BASISCURSUS hoofdstuk 6 blz. 19 t/m 27 WIESSNER: blz. 46 t/m 55

20 JANUARI 2010:
5. DE VANG
BASISCURSUS hoofdstuk 7 blz. 27 t/m 51 WIESSNER: blz. 67 t/m 82

17 FEBRUARI 2010:
6. MOLENWIELEN
HET GAANDE WERK BASISCURSUS hoofdstuk 6. blz 59 t/m 76 WIESSNER: blz. 87 t/m 95

17 MAART 2010:
7. HET GEVLUCHT
WIEKSYSTEMEN BASISCURSUS hoofdstuk 6 blz. 19 t/m 57 WIESSNER: blz. 49 t/m 66

14 APRIL 2010:
8. HET WEER Verzorgd door...

Datum volgt:
9. DE STANDERDMOLEN
BASISCURSUS hoofdstuk 5 blz. 3 t/m 20 WIESSNER: blz. 36 t/m 40
BASISCURSUS hoofdstuk 5 blz. 21 t/m 42 WIESSNER: blz. 41
10. INDUSTRIEMOLENS o.a olie -houtzaag- en pelmolens
11. KLEINE MOLENS Tjasker, spinnekop, weidemolen
 
SEPTEMBER 2009
Woensdag 4 september 2009
Vanmiddag maar weer eens flink aan het bietsen geweest bij mengvoerbedrijf Agrifirm of ze nog wat touwtjes voor onze meelzakjes hebben. Gelukkig herkennen de heftruckchauffeurs mij zo langzamerhand wel. Dat scheelt! Ik blijf meestal erg ver van het bijbehorende kantoor weg. Daar valt echt niks zonder bon te ritselen. De touwtjes worden bij dit grote en moderne bedrijf echter steeds minder gebruikt. Deze keer moest de doos met touwtjes zelfs van drie hoog met de heftruck naar beneden gehaald worden. Ze lagen bijna tegen het plafond aan. Gelukkig de doos was nog halfvol en ik kreeg maar liefst 6 strengen gratis mee! De doos wordt wel steeds leger. Ik ben, denk ik, de enige die nog touwtjes van deze firma gebruikt. Zelfs het eigen personeel gebruikt ze al jaren niet meer! Straks is de doos leeg. Bestellen ze dan nog nieuwe of... is het gebiets dan echt voorbij?
Kees

Woensdagavond 4 september 2009
Vanavond alle vet rond, onder, boven en naast de halssteen maar eens opgeruimd. Zelfs het voorste deel van de as schoongekrabd, want die zat ook geheel onder de zwarte gesmolten reuzel. De stormluiken maar weer eens dichtgedaan en met meer dan 6 kilo reuzel afval naar beneden gegaan. In de kap kwam ik nog een plastic zak tegen met twee spekzwoerden die ik drie weken terug bij de slager opgehaald heb. Totaal vergeten dus! De zak bewoog bijna, zoveel maden zaten erin en het stonk gigantisch. Op de stelling de beide varkenslappen goed schoon geklopt. Een vies en goor klusje De maden maar eens flink geplet en de zwoerden op een droog plekje in de wind gehangen Misschien kunnen we ze nog een keer gebruiken... maar wat een verschrikkelijke lucht zeg.

Zaterdag 7 september 2009
Albert Kreulen en ik kwamen gelijktijdig bij de molen aan. Elske was al druk in de weer.
De as had ik woensdagavond al lekker vertroeteld met vele hompen vet. Ik hoefde dus niet naar de kap. Alle kettingen etc snel verwijderd. De molen stond keurig op de wind en er hoefde dus niet gekruid te worden ( Bertel, Arjan en Alex hadden 's morgens al gedraaid) De pal eruit getrokken en draaien maar. Dat was geen probleem. Er stond een beste woei en de molen liep heerlijk zijn rondjes. Er hoefde vandaag niet gemalen te worden, aangezien we nog een mooie voorraad meel hebben staan. De grote klanten kwamen weer opdraven en het meel liep de molen uit. Aan het eind van de dag voor € 140,- verkocht. De as werd aan het eind van de dag helaas weer veel te warm. Jammer. We hoopten dat het (sinds onze ervaringen van vorige week mee) mee zou vallen. Het vet liep in stromen langs de as en halssteen naar beneden. Vooral wanneer je de molen stil zette ging het erg hard. Het was net of we een tranen met tuiten huilende halssteen hadden. Komende week maar eens contact met het bestuur en de molenmaker opnemen… zo kan het niet langer. Tegen 19.00 uur ben ik naar huis gegaan. Alex, Arjan en Bertel zijn doorgegaan tot laat in het donker.
Kees Vanger

Zondag 8 september 2009
MOLEN DE WEERT DRAAIT DE KOMENDE TIJD NIET!
Ìn verband met de problemen rond ons halslager (as wordt veel te heet en er komen diepe sporen is) draait onze molen de komende tijd niet meer.
Ik heb het een tijd aangezien en via het molenaarsprikbord allerlei informatie over onze halslager problemen opgevraagd. De oorzaak van de problemen boven in de kap is de nieuwe, pas 3 maanden oude, halssteen. Deze is van graniet. Een steensoort die bijna niet gebruikt wordt voor lagering van molenassen. Deze steensoort is waarschijnlijk te hard, waardoor de smering moeizaam gaat en de as te heet wordt. Voorts komen er nogal diepe en erg vervelende krassen/sporen in de as. Vanmorgen alles eens goed bekeken en geconstateerd dat de sporen alsmaar dieper worden. Erg verontrustend! Misschien is het al wat aan te late kant, maar ik vind het zo langzamerhand niet meer verantwoord om op deze manier de molen nog te laten draaien. Molen De Weert zal dus stil blijven staan totdat er een oplossing uit de bus komt! Ik neem vandaag nog contact op met de molenmaker.
JAMMER!
Ps de molen is zaterdagmiddag wel gewoon open. Ik ben er dan trouwens niet! (.....naar Friese Molendag!)
Kees Vanger

Zaterdag 12 september 2009
NAAR FRIESLAND... FRIESE MOLENDAG.
Vanmorgen om 9.00 uur vertrokken vanuit Meppel naar Friesland om een aantal molens/molenaars te bezoeken. 's Avonds om 22.00 uur weer thuis. Een latertje. Ik heb dan ook niet zoveel puf meer om nu nog een verslag te maken. De foto's zeggen misschien wel genoeg. Deze keer foto's gemaakt van de molen en de bijbehorende molenaars.
Zie: www.mijnalbum.nl/Album=UYL7CWY8
DE VOLGENDE MOLENS BEZOCHT
De Rat IJlst molenaar Simon Jellema De Hoop in Stiens molenaars: Hindrik van der Veen, Balkendsterpoldermolen Oude Leije molenaar Albert Wester
De Grote Molen te Marrum molenaar Kees de Groot
De Miedenmolen molenaar Haije Heslinga
De Hantumermolen: molenaar Oane Visser.
De Hoop Holwerd molenaar good old Sije Hoekstra
Windlust te Noordwolde: molenaar Sake Bergsma (al 33 jaar molenaar op Windlust!)

SCHEEPSBOUW.
Houten scheepsbouw en molenbouw hebben heel veel met elkaar te maken Dit komt heel mooi in de Fryske reportage naar voren. Zie: http://player.omroep.nl/?aflID=9492716
Het is een reportage over de bouw van drie historische houten schepen. De bouw en het verschil in aanpak op de drie werven is het onderwerp. De bouw van de Wierumer aak in Moddergat, de palingaak in Heeg en het beurtscheepje Æbelina in Earnewâld wordt gevolgd.

Dinsdag 15 september 2009
Vanavond weer naar slager Dirk Braamskamp gegaan. Deze keer om hele hompen reuzel (van een erg oud varken) op te halen. Dirk is een enthousiaste ambachtelijke slager die met veel plezier over zijn werk als zelfslachtende slager vertelt. Ik kreeg niet alleen reuzel mee maar ook manenvet. Een vetsoort die op diverse molens 's winters wordt gebruikt om de as te smeren, aangezien manenvet bij kou niet zo hard wordt als reuzel. Verder heeft hij twee stukken spekzwoerd voor mij buiten laten drogen om er zo voor te zorgen dat het geheel wat harder wordt en daardoor misschien langer onder het lager blijft liggen. Hij heeft zelfs één stuk spekzwoerd een nacht in de rookkast naast de worsten gehangen om het verhardingsproces wat sneller te laten verlopen. Kortom we proberen alles uit om komende zaterdag toch te kunnen draaien!

Woensdagavond 16 september 2009. THEORIEAVOND OVER ACHTKANT
Vanmiddag meer dan twee uur aan het stoeien geweest met de laptop die bij de beamer hoort. De zoveelste keer. Grrrrrrrrrr. Deze keer vroeg een Office programma van de splinternieuwe en erg snelle laptop een OEM code. De ICT'er van Stichting Welzijn had eigenlijk geen tijd, maar heeft me toch geholpen….maar voordat je de code hebt…..nou dan ben je zo een (paar) uurtjes verder. Zoeken….wie weet de code?....Uiteindelijk kwam de code bij een bedrijf uit Hoogeveen vandaan die de computers geleverd heeft. Tegen 17.00 uur liep alles eindelijk weer. Zucht! Dit is altijd het minst leuke onderdeel van de theorieavonden. Elke keer is er wel wat met de apparatuur!
De volgende personen hebben de laatste theorieavond over het achtkant bezocht.
1. Hans De Weerd Hattem molen De Fortuin Hattem
2. Guus van Dam Ruinen molen De Zaandplatte Ruinen
3. Cor Rouwenhorst Hattem molen De Fortuin Hattem
4. Simon Musch Zwolle molen De Fortuin Hattem
5. Jaap Rouwenhorst Hattem molen De Fortuin Hattem
6. Joop van der Molen Nieuwleusen molen Massier Nieuwleusen
7. Willem Varekamp Rouveen molen De Leyen Staphorst
8. Roelof Guichelaar Ommen
9. Johan Brinkman Nieuwleusen molen Massier Nieuwleusen
10. Gert van der Weide Nieuwleusen molen Massier Nieuwleusen
11. Henk Snijder Nieuwleusen molen Massier Nieuwleusen
12. Cor Eerkes Meppel molen De Weert Meppel
13. Wim Degeling Meppel molen De Weert Meppel
Plus nog een aantal liefhebbers zoals: Bertel Zomer, Jaap Kuitert, Albert van der Werf, Bertus van Dijk.

Zaterdag 19 september 2009. DE MOLEN DRAAIDE VEDERLICHT
Na een week stilstand hebben we Molen de Weert weer aan de praat gekregen en hoe! We zijn nogal allergisch voor stilstaande molens. Daarom deze week alles in stelling gebracht om zaterdag toch te kunnen draaien. Aan het begin van de week daarom weer contact met de slager opgenomen, die ons enthousiast en met alle plezier wil werken.
Mijn ambachtelijke slager heeft me niet alleen vele mooie stukken reuzel (van een erg oud varken) geleverd maar ook enige stukken zwoerd (zie foto) Deze keer heeft het een week buiten gehangen. Bovendien heeft hij één stuk zwoerd ook een nacht samen met allerlei heerlijke worsten in de rookkast laten hangen om het lekker taai te maken.
Na half twee de producten bij de slager opgehaald en met zijn drietjes de as gelicht en het lekker ruikende gerookte stuk zwoerd eronder gewurmd. Het ging lekker vlot. Na 15 minuten kon de molen draaien. Er stond niet meer dan een "damesscheetjes" wind, maar zelfs zonder zeilen liep de molen als een zonnetje. Je kon bij wijze van spreken met een pink het gevlucht vooruit duwen. Zo heb ik het nog niet eerder meegemaakt! De molen heeft de hele middag met vier volle zeilen fantastisch gedraaid en het stuk varken ligt nog steeds onder de hals.
Komende week volgt er overleg met de molenaar/molenmaker en enkele bestuursleden.

Vanmiddag was het erg mooi weer. De hele club was aanwezig. Veel in de zon gezeten, maar ook het gras gemaaid. De flessen molenwijn die we in onze winkel verkopen zijn door molenaar Albert Kreulen weer gekocht bij onze geheime leverancier en voorzien van nieuwe etiketten. Cor was zijn opduwertje aan het schuren. Onze MIO'ers mocht weer eens zakjes vullen in het kader van zijn molenaarsopleiding. Erg belangrijk! Alle vettroep bij de halssteen maar weer eens verwijderd. Alex paste vandaag op de molen. Kortom zelfs met een hele club molenaars is er altijd wel wat te doen.
De foto's van vanmiddag staan op: www.mijnalbum.nl/Album=RB6PZNVB

MANENVET WAAR WORDT HET VOOR GEBRUIKT?
PS. Ik heb van de slager ook manenvet gekregen. Wie weet wat je hiermee kan?
DEZE REACTIES KREEG IK NA DE OPROEP OP HET MOLENAARSPRIKBORD.

Gepost door: M. van den Berg Datum: 19 september 2009
Voor het kruiwerk (neutenkruiwerk) van De Volharding in Zeddam, heb ik manenvet 's winters vermengd met reuzel. Door de manenvet bleef het reuzel wat soepeler en kon je hiermee makkelijker het kruiwerk smeren.
Gr. Mario

Gepost door: Rob Simons Datum: 19 september 2009
Met manenvet kun je ook de as smeren. Als bij zeer koud weer de reuzel te stijf is, kun je manenvet gebruiken. Wel zuinig zijn hiermee, een streepje van een vinger dik is ruim voldoende.

Gepost door: jan van woezik Datum: 19 september 2009 20:49
manenvet is paardenvet dat er langdradig is. het werd vroeger wel gebruikt voor moeilijke assen. het stinkt wel. Ik heb het in het begin in Roggel moeten gebruiken omdat reuzel niet voldeed. Later ben ik daar een aantal jaren met Alvania gaan smeren. De laatste 15 jaar de as voldoet reuzel weer. Toen ik in Roggel begon was de as aan een kant diep ingeroest.
Hoe is de drukverdeling bij de as. is het zo dat hij aan de achterkant eerder droogloopt.
In dat geval leg ik een reepje dakleer van een paar cm breed (en een mm of vier dik) aan de voorkant van de steen. Mijn leermeesters zeiden vroeger dat de as aan de voorkant moet dragen om licht te lopen. Dat klopt en zo'n reepje heeft mij al vaker geholpen.
groet Jan

WIE WEET HET?
Vanavond van Arend Bijker, molenaar op "De Sterrenberg" in Nijeveen een aantal foto's ontvangen van "een brievenbuspaal" met een molengehalte. Arend zag afgelopen week deze afwijkend paal en constateerde dat het waarschijnlijk iets met molens te maken heeft gehad door de gaten in de askop, maar hij kon geen hals vinden waarop deze as ooit eens gedraaid heeft. Misschien een soort as van een rosmolen of i.d.
De foto's staan hier: www.mijnalbum.nl/Album=JQDMB3A7
Wie weet de oplossing? Namens Arend Bijker, Kees Vanger.

Deze reacties kwamen los:
Re: Wie weet het?
Gepost door: peter van kuik Datum: 19 september 2009
Ik zou ook denken dat het een spil uit een rosmolen kan zijn geweest. De gaten zijn dan voor de armen van een wiel met enkele door de as gaande armen. Die bewerkte kruipaalachtige kop moet dat pas later zijn aangebracht bij gebruik als paal. Deze spil zal wel hopeloos verloren gaan als hij met zijn ondereind in de grond gegraven staat.

Re: Wie weet het?
Gepost door: weddermarkemulder Datum: 19 september 2009
Een rosmolen.. zou een mogelijkheid kunnen zijn, ik zit ook te denken aan iets van een kaapstander.

Re: Wie weet het? Gepost door: robert van't geloof Datum: 19 september 2009
net als Marijn zit ik ook aan kaapstander te denken, Ik weet haast bijna zeker dat het de spil van een kaapstander is, grt robert

Re: Wie weet het?
Gepost door: Andreas de Vos Datum: 19 september 2009
Wat zie ik? een 4-kante paal, een kruiselings rechthoekig gat, 1 gat is hoger t.b.v. het invoegen van de 2e kruisarm & wig, daaronder wat snijwerk, daaronder 8-kant afgewerkt.
Een kaapstander is denk ik uitgesloten, want dan kloppen de gaten niet (zouden verder boven elkaar moeten zitten, niet in 1 vlak haaks kruisend) en een beetje te luxe met dat snijwerk. En tenzij het een kaapstander is tussen een vloer en een zoldering (denk aan die in de Schoolmeester) mis ik de hals net onder de kop (waar de spaken zitten).
Uitgesloten is het echter niet.
Ik dacht ook nog ff aan een luias van een standerdmolen, waar het gaffelwiel gezeten heeft.
In een rosmolen, zou kunnen, maar of dit paardenkracht bestendig is? Hoe dik is die spil? Of een liggende as, dat zou wel weer kunnen. Op tapijzers, zonder hals/schenen
Groetsels, Andreas de Vos

Re: Wie weet het?
Gepost door: Martin E. van Doornik Datum: 20 september 2009
Of misschien de kruias van een zogenaamde "heeft" voor het optakelen van de kap van een hooiberg? In het boek "Te hooi en te gras" van Rien Poortvliet staat zo'n tekening.

Re: Wie weet het? Gepost door: Aad Schouten Datum: 22 september 2009
Ik hou het op een as van een karnmolen. We hebben er hier een zomaar voor de lol in de schuur staan ,alleen is die wat minder mooi afgewerkt

Re: Wie weet het? Gepost door: Piet Groot Datum: 22 september 2009
Volgens mij is het een deel van een as van een karnmolen, zoals gebruikelijk met kruisarmen door de as. Deze as stond oorspronkelijk ook vertikaal.
Een deel van een kaapstander is het beslist niet, spaken voor een kaapstander waren in verband met de sterkte vierkante balken, waarvan de einden rond waren gemaakt, de gaten lagen boven elkaar.
Het deel van de as , waarom het touw een aantal slagen omheen was gewikkeld , was rond en had een diameter van ongeveer 25 á 30 centimeter. Overigens zoek ik nog steeds een goede plek voor een karnmolen uit een Groninger boerderij.
Piet

In Groningen hadden ze afgelopen week een open dag georganiseerd om mensen enthousiast te maken voor het "molenaarsvak" Rob Hoving heeft er een prachtige video over gemaakt zie:
www.youtube.com/watch?v=DSkqdBNA2Fw

Dinsdag 22 september 2009
NIEUW HALSLAGER
Vanmiddag samen met bestuursleden van Stichting molen "De Weert" en de molenmaker overleg gevoerd over de halssteenproblematiek van de Weert.
We zijn eruit! Volgende week wordt er een nieuw halslager geplaatst. Een houten blok (soort Azobé, maar dan met een moeilijke naam die ik niet meer weet!) met een door Straver gegoten bronzen lager erin. (zie foto's)
Nu maar hopen dat we binnenkort weer lekker probleemloos kunnen draaien. We zien er nu al naar uit. Dus nog één zaterdag draaien met een stuk varken onder de hals.
De foto's van het bronzen lager staan op: www.mijnalbum.nl/Album=3VRP3WF7
Groet, Kees Vanger.

Vrijdagmiddag 25 september 2009 BEZOEK MAKAYSCHOOL MEPPEL
Vrijdagmiddag een tiental kinderen van de Mackayschool op bezoek. Albert Kreulen heeft deze kleine groep kinderen met veel begeleiding de molen laten zien en vooral genoten van de spontane reacties van de kinderen. Ze lagen dubbel van het lachen toen hij een leerling met veel gel en stekeltjeshaar elke keer "hé krullebol kom eens hier" noemde. Een prachtige middag hoorde ik Albert nog zeggen!
Kees

Zaterdag 26 september 2009
Alex was al druk aan het kruien toen ik op mijn fiets kwam aanscheuren. Het was prachtig mooi weer. Een blauwe lucht en lekker warm wat wil je nog meer? Nou we willen er graag wind bij. Dat was er vandaag echt niet. De molen heeft in het begin heel voorzichtig zijn rondjes gedraaid. Het gevlucht loopt zo lekker licht op het nog aanwezig zijnde stuk varkenszwoerd onder de hals dat ons gevlucht zelfs wanwichtig is. Dat had ik nog nooit eerder meegemaakt. Vandaag verder niet zo erg veel uitgevoerd. Albert Kreulen wel. Hij heeft één van de zeilen hersteld en Alex is ook nog een tijdje aan het werk geweest met het herstellen van een zeil. Vandaag was het niet druk met klanten, maar er is wel voor € 140,- verkocht.
Na afloop met zijn drietjes nog een mooi tochtje gemaakt over het Meppeler diep met Cor zijn opduwertje. (zie foto)
Kees

VAN MOLENWRAK TOT……..deel 5
Zaterdagavond alweer een nieuwsbrief ontvangen over de restauratie van molen "De Rietvink" te Nijetrijne. Het gaat lekker vlot zo te zien. De Nieuwsbrief kun je lezen via de volgende link: www.slideshare.net/keesvanger/restauratie-rietvink-deel-5
De roeden worden a.s. dinsdag rond 10 uur gestoken bij de Rietvink.
Met vriendelijke groet namens Lia en Rolf van der Mark,
Kees Vanger.

DIT IS ERG MOOI NIEUWS! (uit de Stentor)
HOONHORST - Molen Fakkert kan eindelijk gerestaureerd worden. Dankzij de Provincie Overijssel, die 85 procent van de restauratiekosten gaat subsidiëren.
De provincie geeft 439.379 euro subsidie voor het restauratieproject in Hoonhorst. De gemeente Dalfsen heeft ook al 250.000 euro toegezegd.
Voorwaarde voor de subsidie is dat de restauratie uitvoeringsgereed moet zijn en dat zij voor 1 maart 2010 kan starten. Aangezien de aanvraag van de Stichting de molen van Fakkert aan deze eisen voldoet, heeft de provincie de subsidie voor dit project, net als die voor elf andere projecten goedgekeurd. Ruim zes ton gaat de restauratie van de molen Fakkert kosten. Als die afgerond is, is de molen weer maalwaardig.
De Molen van Fakkert is een achtkantige stellingmolen, die in 1862 werd gebouwd door Albert Fakkert. Door vastlopen van de vang (rem) brandde de molen in 1968 af en werd weer geheel herbouwd. De Fakkert heeft dienst gedaan als korenmolen. Tot 1930 heeft hij gedraaid op windkracht en gedeeltelijk op diesel.
De molen leed in 1929 ernstige stormschade. In 1964 wordt de molen verder ontmanteld. Vijfendertig jaar later (in 1999) kwamen de eerste geruchten over sloop van de molen, waarna de Stichting molen de Fakkert wordt opgericht, met als doel de molen voor Hoonhorst te behouden.

Dinsdag 29 september 2009 RESTAURATIE MOLEN DE RIETVINK
NIJETRIJNE – De molen 'De Rietvink' nabij het sluisje in het riviertje de Scheene krijgt de oorspronkelijke contouren weer terug. Deze molen van de familie Van der Mark wordt geheel gerestaureerd. Op dinsdagmorgen is de eerste nieuwe roede in de askop van de molen geplaatst. Het is de bedoeling dat in de molen volgende jaar een theeschenkerij komt met daarbij de bezichtiging van de molen. De familie Van der Mark woont in de Groninger zeetjalk VIOD, gelegen bij de molen. Vooral in de zomermaanden fietsen en lopen veel mensen door het natuurgebied de Rottige Meente. De restauratiewerkzaamheden worden verricht door Bouw 75 te Workum. Morgen worden de tweede roede, de staartbalk en de schoren geplaatst.
Veel te doen en te zien dus!
Zie: www.mijnalbum.nl/Album=8EVSI4TL

Woensdagmiddag 30 september 2009 VERVOLG: NAAR MOLEN DE RIETVINK.
Vanmiddag molen De Rietvink weer eens bezocht. Deze keer was het helaas grijs, grauw en druilerig weer. Sinds mijn laatste bezoek is er ongelooflijk veel werk verzet. De roeden zijn gestoken en de molenmakers van Bouw 75 waren druk in de weer met het plaatsen van de schorren.
De halssteen ligt keurig onder de hals en heeft net zo 'n originele vorm als vroeger. Dus de keerstijl kant veel hoger! Erg mooi! Lia van der Mark is nog steeds erg enthousiast en wurmt zich parmantig en trots door de modderbende rond de molen. De Utskoat (wat een mooi woord) is al voor een groot deel klaar en werd vandaag gevoegd. De vijzel ligt al op zijn plek in de schroefbak en de kap heeft weer een keurig splinternieuw kapsel en de staartbalk hangt op z'n plek Kortom het wordt een pracht van een molen.
Zie: http://www.mijnalbum.nl/Album=WPKCEFN4

NIEUW HALSLAGER.
De molenmaker had i.v.m. de oplevering van een molen voor a.s vrijdag helaas deze week geen tijd om ons nieuwe halslager te plaatsen. Maandagmiddag 5 oktober is het dan eindelijk zover. Dus nog één zaterdag rustig draaien met een stuk varken onder onze hals. Dat zal lastig worden, want er wordt een stevige wind voorspeld. WE ZIEN WEL!
Kees.
Groet, Kees Vanger

HALSSTEENDISCUSSIE OP HET PRIKBORD. (vervolg)
Naar aanleiding van de halstenen problematiek nog vele bijdragen van molenaars uit den lande via de mail of het prikbord ontvangen
De reacties staan hieronder. Zo kunnen we nog steeds van welkaar leren.
Bedankt Prikkers.
Bij dezen wil ik een ieder bedanken voor de uitgebreide en erg leerzame reacties omtrent de halssteen problematiek van molen 'De Weert". Erg interessant om te lezen hoe verschillende molenaars met hun kennis en opgedane ervaringen meedenken en diverse ideeën of oplossingen aandragen. Samen weten we erg veel!
Hoe het nu verder gaat? ......We zullen alles eerst goed op een rijtje zetten en uiteindelijk een keuze maken en ook overleggen met de molenmaker.
Ik hou jullie op de hoogte (anders staat het wel in het logboek van molen De Weert)
Wat is het prikbord in dit soort situaties handig zeg!!.
groet en nogmaals bedankt, Kees Vanger

De as houdt zich goed!
Gepost door: Kees Vanger Datum: 29 augustus 2009
DE AS HOUDT ZICH GOED! De meelvoorraad was finaal op door ons succesvolle molenfeest vorige week zaterdag op Drentse Molendag.
Vandaag stond er een prachtige wind. Dus vier volle ervoor en malen maar! Vandaag al met al eerst 300 kg tarwe gebroken en daarna gemalen. 't Ging zo nu en dan lekker pittig. De molen zag er aan het eind van de middag dan ook erg bestoven uit. Geen probleem, dat hoort bij een molen!
Maar het allermooiste was dat de as na bijna drie uur hard malen gewoon lekker handwarm was. Niet meer dan dat! We hadden totaal iets anders verwacht gezien de ervaringen van afgelopen weken. Om da as nog eens extra uit te testen hebben we de molenas van 5 uur tot 6 uur nog even lekker met zijn vier volle zeilen "voor de prins" getest. De kleppen moesten de molen zo nu en dan in bedwang houden. Een prachtig gezicht trouwens zo'n pittig draaiende molen! Hierna snel naar boven gegaan om de as te controleren…… EN TOT ONZE VERBAZING WAS DE AS NIET WARMER GEWORDEN.
Hoe dit kan weet ik niet…….maar het geeft weer hoop voor de toekomst!
Groet Kees Vanger. De foto's van vandaag staan op: www.mijnalbum.nl/Album=RB6PZNVB

Re: De as houdt zich goed! Gepost door: peter van kuik Datum: 29 augustus 2009
Zoals Jan van Woezik al aangaf vult de zwoerd de gaatjes in de steen en een half dagje eronder was kennelijk voorlopig al genoeg. In ieder geval is de steen nu zelf vet en dat helpt kennelijk (zolang het duurt) Als die nu weer heet gaat lopen zou ik er nog eens een zwoerd onder leggen en dit keer een paar dagen wachten voor je weer gaat draaien, zodat de zwoerd zich goed zet.

Re: De as houdt zich goed! Gepost door: Rob Simons Datum: 29 augustus 2009
En de zwoerd goed laten drogen, dan zal hij er ook niet zo snel onderuit glippen.

Gepost door: Kees Vanger ()
Datum: 30 augustus 2009 23:43

Re: logboek molen De Weert Meppel. Gepost door: Oane Visser Datum: 01 september 2009
Na alle reacties gelezen te hebben mis ik één mogelijkheid waarom de halssteen moeilijk doet. De mogelijkheid die ik bedoel is het verzakken van de steen doordat de windpeluw onder de steen zacht geworden is. Het komt namelijk vaak voor dat de windpeluw onder de steen rot wordt doordat er water tussen het steenbed en het de stapeling onder de steen komt. De windpeluw begint daar dan te rotten en de steen zakt voorover. Dit voorover zakken veroorzaakt dan het zwaar malen en warm lopen van de hals. Naar mijn mening is dit de oorzaak. Als ik de foto's zo bekijk dan ligt het steenbed vol met hout en dat kan niet. Tussen de stapeling en de windpeluw moeten een stuk of vier, vijf wiggen, in de verhouding iets meer hout dan tussenruimte, in de goede schuinte liggen zodat de windpeluw, wanneer daar water komt, kan drogen. Wanneer er geen ruimte tussen die wiggen is of het ligt vol met hout dan is het een keer nat en nooit meer droog. Meestal is het voorover zakken van de steen wel aan het steenbord te zien. Dat zal dan namelijk iets naar buiten toe doorbuigen.
Succes, Oane Visser, Molenaar Hantumer molen en de Zeldenrust te Dokkum

De as wordt nog steeds te warm.
Gepost door: Kees Vanger Datum: 05 september 2009
Beste Oane,
Ik heb vandaag nog even speciaal naar de wiggen onder de pas drie maanden oude granieten halssteen gekeken. Er zit genoeg ruimte tussen de wiggen om "te luchten" Dat is volgens mij niet het probleem. Het kan wel zijn dat de steen iets naar voren is gekanteld door het ietsjepietsje doorbuigen van de voeghouten. Dat hoort denk ik ook bij een nieuwe molen (plm. 11 jaar oud) Alles moet zich zetten en nieuw hout droogt en krimpt in zo'n periode nogal. Het probleem ligt volgens mij bij de granieten halssteen. Waarschijnlijk een te harde steensoort. Deze steensoort veroorzaakt zelfs allerlei sporen in de as. Lijkt me ook niet echt goed!
De molen heeft vandaag met blote benen lang en lekker pittig gedraaid. Er stond dan ook een prachtige woei. De as was aan het eind van de middag weer erg warm. Jammer! We hoopten (sinds vorige week) dat het misschien wel mee zou vallen. Nou dus niet. Vooral wanneer de molen stil stond zag je het vet in sliertjes van de te warme as langs de halssteen lopen. Het leek wel een huilende halssteen. De wind nam in de loop van de avond wat af en gelukkig dus ook de temperatuur van de te hete as. Ik ben om 7 uur 's avonds gestopt. "Mijn collega's zijn nog even doorgegaan ( tot 10 uur?) Vandaag dus maar eens contact met het bestuur van onze stichting opgenomen over hoe het nu verder moet! De molenmaker loopt ook al met ideeën rond.
Er zal in ieder geval snel een oplossing moeten komen, maar dat hangt ook van het financiële plaatje af!
Kees Vanger

Re: De as wordt nog steeds te warm.
Gepost door: Oane Visser Datum: 06 september 2009
Wat het financiële plaatje betreft denk ik dat een nieuwe halssteen het goedkoopste is. Wel moet het dan een steen van een goede kwaliteit arduin zijn en uiteraard homogeen, dus zonder gebreken (o.a. aders) en geen harde en zachte plekjes er in. Volgens mij moet een lagersteen niet harder zijn dan dat je er met de punt van een spijker krassen in kunt maken. De steen die nu onder de as ligt is eigenlijk ongeschikt voor halssteen. De hardheid zal op korte termijn nog niet eens de boosdoener zijn maar veelmeer dat de steen niet homogeen van samenstelling is. D.w.z.: dat er harde en zachte plekjes in voorkomen. De hals wijst daar ook op omdat die ruw geworden is en groeven vertoond (als dit zich tenminste bij deze steen voor het eerst voorgedaan heeft). De as van de Hantumer molen ligt nog steeds op de steen die er bij het bouwen onder gekomen is (1880) en de baan van de hals is nog net zo als toen de as uit de gieterij kwam; alleen gladder (door het malen). Deze steen kan ik met een spijker krassen in maken (zijkant natuurlijk).
Voor de nieuwe steen zou ik de holte ook dieper nemen dan algemeen aanbevolen wordt en wel zo diep dat de hals voor een vierde van de omtrekt door de steen omsloten wordt om de druk per vierkante centimeter zo klein mogelijk te maken. Bij een kleine holte is de kans namelijk heel groot dat de ruwe hals dan weer de oorzaak van te warm worden is vanwege de (te) hoge druk per vierkante centimeter. Door de ruwheid van de hals is het oppervlak van de hals dat het gewicht van de as met het wiekenkruis op de steen over moet brengen namelijk nogal wat kleiner geworden dan toen de as nog glad was. Om de oppervlaktedruk aanvaardbaar en bruikbaar te maken daarom die diepe holte. De druk wordt dan over een groot oppervlak van de steen en de hals verdeelt. Als voorbeeld (weer) de Hantumer molen: de steen daarvan heeft onderhand een holte van dik 13 cm en de hals wordt nooit meer dan handwarm (wel ligt de as lekker stevig in de steen, zonder heen en weer te wiebelen). Ook zou ik de straal van de holte dezelfde als die van de as willen hebben om de as over een zo groot mogelijk oppervlak te laten dragen (weer om de druk zoveel mogelijk te verdelen). Vet of reuzel trekt toch wel tussen de steen en de hals; een beetje ruimte daarvoor is niet echt nodig. Natuurlijk in het begin wel om de haverklap smeren (heel klein beetje vet of reuzel is genoeg).
Verder zou ik de plank- en balkjetroep onder de steen vandaan halen en vervangen door één of mogelijk twee stukken hard hout van voldoende dikte. Het moet wel hout zonder noesten zijn om het werken van deze stukken zo gelijkmatig mogelijk te laten zijn. Ook de wiggen onder de stapeling moeten zonder kwasten zijn. Dit mag allemaal tropisch hout zijn maar persé geen azobé of bankirai of ander constructiefout omdat deze houtsoorten veel te veel werken. Tenslotte tussen de stapeling en de steen een plankje van kwastvrij vuren leggen van ongeveer twee centimeter dik om de steen de kans te geven zich te zetten (zonder te breken). Eventueel kan dat plankje in het midden een halve tot een hele millimeter dikker genomen worden dan aan de einden om het doorbuigen van de steen zoveel mogelijk te beperken. Zoals de stapeling nu is ben je er nooit zeker van de de steen goed onder de as ligt en de druk van de as gelijkmatig verdeelt wordt.
Wat ik met een nieuwe steen en ook met die er nu ligt, zou doen is smeren met vet i.p.v. reuzel. Mijn ervaring is dat langdradig vet beter smeert dan reuzel. Zeker met de ruwe hals zou ik zeker met vet gaan smeren. Dan niet met zomaar vet maar met van dat langdradige spul (de bus met vet staat op de vloer en als je er een vinger in steekt moet je zeker een meter draad kunnen trekken). Vet heeft t.o.v. reuzel wel het nadeel dat je vaker moet smeren omdat vet sneller weg gedrukt wordt dan reuzel, maar dat is een bijkomstigheid. De as van de Hantumer molen (hals en pen) smeer ik ook met vet (langdradig) maar moet dat wel na iedere twee uur malen doen terwijl dat met reuzel niet zou hoeven. Iedere keer een heel klein beetje (half vingerhoedje) is trouwens ruim voldoende.

Een bronzen lager kan ook maar wat voor brons je dan moet hebben weet ik niet. Van twee molens hier in het noorden weet ik dat die al jaren – zeker sinds die molens hun geld nog moesten verdienen – op brons draaien.
Naast brons kan Babbitmetaal – ook witmetaal genoemd – eveneens (dit is het metaal dat ook voor de lagerschalen van krukassen en drijfstanglagers van verbrandingsmotoren gebruikt wordt). De as van de Anjumer molen ligt al sinds het begin van de jaren vijftig van de vorige eeuw op een ijzeren schaal die met Babbitmetaal gevoerd is. Hierbij wil ik opmerken dat de hals van die as ook bepaald niet glad (meer) is en veel groeven heeft. De Babbitvoering is in de loop der jaren wel ingesleten maar niet meer dan over dezelfde periode een steen ingesleten zou zijn. Een tien jaar terug heb ik die as omhoog gehad. De voering van die lagerschaal was aan de keerzijde zover weg gesleten dat er nog een 3 à 4 millimeter over was. De schaal heb ik toen omgedraaid omdat de weerzijde nog een ong. een centimeter voering had. De weerzijde is nu dus keerzijde en andersom. Onder de as was trouwens de dikte van het witmetaal een 6 à 7 millimeter, anders had ik het niet gedaan. Vermoedelijk is de voering een 11 à 13 millimeter dik geweest toen die in de schaal aangebracht werd (witmetaal is nogal zacht en een dikkere laag zou weg gedrukt zijn). De schaal met de witmetalen voering ligt dan weer in een blok hard hout. Uiteraard moet die schaal dan wel heel precies in het hout gewerkt worden anders krijg je nog weer problemen. Ook deze as wordt met langdradig vet gesmeerd. En ook deze lagering geeft nooit problemen. Wat bij deze manier van lageren ook belangrijk is, is dat de schaal ongeveer een vierde van de omtrek van de ashals omvat om de druk over een zo groot mogelijk oppervlak te verdelen.
Opmerking: witmetaal is er in verschillende legeringen. Wat voor legering voor de Anjumer molen gebruikt is weet ik niet en de mensen die het wel wisten zijn al lang geleden overleden.

Opmerking over het geheel: de holte van de steen niet dieper maken een paar centimeter is bij een ruwe ashals dus niet de methode! Neem die holte rustig zo groot dat hij een vierde van de omtrek van de ashals bedraagt om de druk over een zo groot mogelijk oppervlak te verdelen. Het kan zelfs nog dat wanneer – voorop gesteld dat de steen die nu onder de as ligt helemaal homogeen is – de holte zo diep gemaakt wordt dat die een vierde van de ashals omvat het probleem van te warm worden met de steen van nu zelfs opgelost is (nogmaals: de steen moet dan wel homogeen zijn).
Met vriendelijke groeten en in de hoop dat jullie hier wat aan hebben,
Oane Visser, Molenaar Hantumer molen en de 'Zeldenrust' te Dokkum

Re: De as wordt nog steeds te warm. Gepost door: Andreas de Vos Datum: 07 september 2009
Ik kan het hele verhaal aardig volgen en ben er grotendeels ook wel mee eens. Maar 2 dingen: die holte zo groot maken om de druk te verdelen zie ik niet zo zitten, ik ben zelf nog steeds van mening dat een ondiepe holte (2-3 cm) diep zat is. Misschien dat vanwege de (overmatig) ruwe hals een wat grotere diepte wel zinvol kan zijn. Waar ik zeker niet aan zou beginnen is de straal gelijk nemen aan die van de hals. In de eerste plaatst geeft dit meer kans op klemmen, in de 2e plaats heb je een entree nodig voor de reuzel. Zeker zou ik de steen aan de inlopende kant (waar het vet er in moet) goed afronden om het vet een optimale entree te geven (een vellingkantje is een scherpe rand, dat schraapt het vet eraf), wat nog belangrijker is naarmate de straal van de holte die van de as dichter benadert.
Zeker als de holte diep is is het risico van klemmen, met zijdelingse druk op de steen tot gevolg niet ondenkbaar. Hierdoor kan een stuk van de steen breken. Je kunt er eigenlijk ook niet van uitgaan dat een bovenas keurig stil en stabiel in z'n lagers ligt. Zo'n kap is nogal flexibel en tijdens het malen zwabbert alles alle kanten op. Dat zie je misschien niet, maar het gebeurt wel. Zelfs tijdens het kruien.
Als ik dan ook nog lees dat de hals t.g.v. die bestaande granieten steen (echt, ik kan bijna niet geloven dat iemand echt een stuk graniet onder een as heeft gelegd...) ruw geworden is. Waar je dan ook nog aan zou kunnen denken is dat de hals inmiddels niet meer vlak is, gezien in de asrichting. Het zou me niet verbazen als de hals hol of zelfs gegolfd is uitgesleten, ik zou er eens een stalen lineaal of rij op leggen met een lamp aan 1 kant.
Als er erg veel licht onder door schijnt kan het misschien raadzaam zijn de holte in de nieuwe steen al wat te vormen naar die ashals, om drukpunten te voorkomen. Je zou het ook kunnen overlaten aan natuurlijke slijtage van de steen onder de as, maar gezien de problemen is het misschien verstandiger e.e.a. op elkaar aan te sluiten voordat de as op de steen ligt. Mogelijk dat een stuk zwoerd zoals eerder geprobeerd hierin een verstandig middel is?
In ieder geval succes met het vervolg en kijk uiteraard zelf maar wat je met mijn overwegingen doet.
Groetsels, Andreas de Vos

Re: De as wordt nog steeds te warm. Gepost door: Oane Visser Datum: 07 september 2009 23:09
De theorie is goed maar de praktijk is beter.
Naar mijn idee is het hele probleem van het veel te warm worden van de as van 'De Weert' terug te voeren op het elkaar raken van de ashals en de steen. Anders gezegd: de smering is lang niet wat het zou moeten zijn; de reuzel wordt onder de as weg gedrukt. Dit wegdrukken komt door een te gering oppervlak dat de druk (druk door het gewicht van as en kruis) van de ashals op de steen over moet brengen. Smeren is namelijk het van elkaar af houden van de materialen; in dit geval een gietijzeren ashals niet een steen elkaar niet rechtstreeks laten raken. Dit van elkaar af houden lukt bij deze molen dus duidelijk niet. De reuzel kan de druk van de ashals niet aan. Verder lijkt mij dat men met die molen kan proberen wat men wil maar zonder het oppervlak dat de druk moet verdelen te vergroten zal het allemaal het resultaat van nu geven; een as die veel te warm wordt. Bovendien vermoed ik - ook aan de hand van de foto's die op internet staan - dat de as te zacht is. De oude molenassen zijn allemaal harder dan gewoon gietijzer. Bij wijze van proef heb ik geprobeerd om met de punt van een spijker krassen in de as van de Hantumer molen te maken (niet in de ashals natuurlijk); met als resultaat dat het niet lukte. Bij gewoon gietijzer lukt dat wel. Als krassen in de as maken bij de molen 'De Weert' lukt is de as gewoon te zacht. Op zichzelf is het dan nog geen slechte as maar er rest dan niets anders dan het oppervlak van de ashals dat door de steen omsloten wordt te vergroten. Als voorbeeld hoe een as hoort te zijn nog eens de Hantumer molen: deze molen heeft 30 jaar zonder wiekenkruis gestaan. De as is in die tijd niet naar omgekeken en was bij het weer maalvaardig maken behoorlijk roestig. Na dik 5100 uren malen is de roest nog steeds te zien, (maar de hals is wel glad).
Ander voorbeeld: de as van de 'Zeldenrust' te Dokkum heb ik een tien of elf jaar geleden omhoog gehad omdat de hals ook te warm liep. De oorzaak daarvan was het voorover zakken van de steen doordat het steenbed in de windpeluw rot was geworden. Het steenbed daarop tot het goede hout uitgekapt en de steen - met dikkere wiggen - en een nieuwe stapeling weer onder de as gelegd. Tot zover niets nieuws. Wat voor u misschien wel nieuw is, is de ashals. De ashals van de 'De Weert' is vergeleken met die van de 'Zeldenrust' rustig heilig te noemen. De hals van de 'Zeldenrust' is één en al groef. Sommige zijn wel 2 tot 3 millimeter diep. Die as is daarbij voor een vierde van de omtrek van de ashals door de steen omsloten. Even heb ik er aan gedacht, toen de steen toch onder de as vandaan was, de zijkanten er af te laten zagen zodat de holte weer een 3 centimeter zou worden. Gezien de groeven in de hals heb ik daar echter bewust van afgezien. De steen zou namelijk niet weer in oude positie onder de as komen te liggen. Het gevolg daarvan zou zijn dat de ribbels op de as op een heel andere plek van de steen zouden komen te liggen; wat in de praktijk dus ook gebeurd is. De as zou dan ongetwijfeld nog steeds veel te warm worden doordat de druk over een veel kleiner (te klein) oppervlak verdeelt zou worden, met als gevolg geen of bijna geen smering meer doordat de reuzel die druk niet aan zou kunnen. Dit was trouwens in wezen ook het probleem van het te warm worden van die as. Doordat de steen voorover kantelde werd het oppervlak dat de druk op de steen over moest brengen nogal wat kleiner waardoor de reuzel de druk niet meer aan kon en weg gedrukt werd. Nadat alles klaar was is die as nooit meer warmer dan handwarm geweest!
Zoals al gezegd is dit bij de 'De Weert' ook het probleem. Wanneer het oppervlak van de ashals dat het gewicht van de as en kruis op de steen over moet brengen behoorlijk vergroot wordt zal het probleem bijna zeker verleden tijd zijn (uiteraard nadat de steen op de hals pas gesleten zal zijn). Hierbij hoort dan wel dat de straal van de holte in de steen gelijk is aan die van de ashals. Maak je de straal van de steen groter dan krijg je weer dat de druk over een (veel) te klein oppervlak verdeelt wordt; met nog steeds te warm (heet) lopen als gevolg. Dat er geen reuzel of vet meer tussen wil is niet zo. Dat bewijzen al die stenen wel die (veel) dieper ingesleten zijn dat toen zij nieuw waren.
Hierbij komt ook nog dat als een steen door de jaren heen dieper dan een 3 à 4 centimeter ingesleten is wordt die steen dan naar de steenhouwerij gebracht om de zijkanten af te laten zagen? Ik denk niet dat dit bij veel molens gebeurd.
Het afbreken van de (te) hoge zijkanten valt naar mijn mening best mee. Wanneer de steen tenminste goed vast gewigd wordt. Vastwiggen van een halssteen doe ik altijd door de onderste wiggen zo vast te slaan tot de houten hamer terug begint te stuiten en de bovenste minder vast (of de keer- en de weerstijl moeten dat niet kunnen hebben; maar dan nog de onderste vaster dan de bovenste).
Het klemmen van een steen krijg je naar mijn mening alleen door een gammele stapeling. Als eerste moet het steenbed goed zijn. Zoals al eerder geschreven moeten de wiggen en stapeling zonder noesten zijn. De stapeling moet daarbij uit zo weinig mogelijk delen bestaan waarvan de boven- en onderzijden zuiver evenwijdg zijn. En het kwastvrije vuren plankje (in de midden iets dikker dan aan de einden) niet vergeten (en hier persé geen hechthout voor gebruiken want je weet nooit wat voor lagen er tussen de beide buitenste lagen zit).
Oane Visser, Molenaar Hantumer molen en de 'Zeldenrust' te Dokkum

Re: De as wordt nog steeds te warm. Gepost door: Andreas de Vos Datum: 08 september 2009
Dag Oane,
Duidelijk verhaal, en ik heb in mijn reactie ook wel aangegeven dat vanwege de ruwe as de holte misschien inderdaad wat dieper mag/moet dan gebruikelijk. Waarmee ik wilde aangeven dat je de zaken waar nodig wat moet aanpassen vanwege de situatie met de as van De Weert. Vandaar ook mijn opmerking over de rij op de hals, en het indien mogelijk naar de as vormen van de steen.
Naar ik begrijp is de laatste halssteen van graniet. Naar mijn mening is dat vragen om problemen en ik begrijp niet wie zoiets bedenkt en of het echt waar is. Maar als het klopt, echt... ik ben sprakeloos... Graniet is hard met harde stukjes, prima spul om groeven in een gietijzeren as te krijgen. Overigens heb ik min of meer begrepen uit een gesprekje dat de nieuwe assen tegenwoordig van gietstaal zouden zijn en niet meer van nodulair gietijzer. In dat gesprekje werd door de molenmaker ook aangegeven dat naar zijn ervaring die nieuwe (gietstalen) assen beter lopen op arduin dan op grijs plastic. Graniet lijkt me helemaal een uitstekende manier om je as (van gietijzer of gietstaal) naar de knoppen te helpen...

In ieder geval: ik denk dat het zinvol kan zijn om na te kijken of de hals van de as van De Weert hol gesleten is. Alleen groeven zijn niet op de juiste manier in de steen te krijgen en de steen ook zo te plaatsen dat die overeen komen met de groeven in de as. Een hals die over zijn lengte hol gesleten is (een taille heeft gekregen zeg maar) resulteert bij een nieuwe steen met een zuiver cilindrische holte in dragen op 2 randen en dat kan toch niet de bedoeling zijn.
Dat het probleem opgelost moet worden is wel duidelijk. Ik hoop dat het met alle adviezen en suggesties die zijn gedaan gaat lukken.
Groetsels, Andreas de Vos

Beste Oane,
'Voor de nieuwe steen zou ik de holte ook dieper nemen dan algemeen aanbevolen wordt en wel zo diep dat de hals voor een vierde van de omtrekt door de steen omsloten wordt om de druk per vierkante centimeter zo klein mogelijk te maken'
Als je gegarandeerd wil zijn van een zwaar draaiende molen moet je dat volgens mij beslist doen...
De baansteen moet de baan juist niet omsluiten ben ik van mening, ten eerste omdat de reuzel er anders niet tussentrekt (de echte reuzel en niet dat gesmolten spul) en ten tweede wat Andreas ook aangeeft, er zit altijd beweging in het hele spul. Oftewel de boel gaat wringen in je baansteen met alleen maar grotere kans op scheuren.
De baan (hals) dient over een lijn dragen. Bij ons is de holling ongeveer 3cm diep, en de straal ervan groter dan de baan. En het loopt alweer jaren perfect en licht.
Ik denk dat vooral de steenkwaliteit belangrijk is, maar ook het feit dat de as niet teveel ruimte heeft tussen keer- en weerstijl om in horizontale zin tegen de steen op te rollen én niet teveel speling tussen pen en springbeugel.
groeten Mario

Re: De as wordt nog steeds te warm. Gepost door: Oane Visser Datum: 07 september 2009
Wat in het algemeen onder een zwaar malende molen verstaan wordt weet ik niet. Wat ik wel weet is dat de ashals van de Hantumer molen voor een derde door de steen omsloten wordt en dat de molen bij 2 beaufort, met de schroef in het werk, nog rond gaat en dat er dan meestal ook nog een straaltje water de goede kant op gaat.
Zoals al eerder geschreven: de theorie is goed maar de praktijk is beter. De molen 'De Weert' heeft een probleem en dat moet opgelost worden. Volgens de theorie wordt dit dan een kiezen uit twee kwaden (in de praktijk valt het volgens mij wel mee). Als een halssteen met een holte van een 3 centimeter een veel te heet worden van de ashals veroorzaakt zal er naar mijn mening, niets anders op zitten dan de de holte in de steen te vergroten. Als het te heet worden van de as daarmee opgelost is dan zullen die molenaars genoegen moeten nemen met een iets zwaarder malende molen. Jammer dan, maar niks aan te doen. Het alternatief is namelijk een nieuwe as - die hard genoeg is - en een nieuwe steen. Een nieuwe as kan vermoedelijk direct in het vergeetboek bijgeschreven worden. De molen is 11 jaar geleden opgeleverd en op de molenbouwer zal daarom niets meer te verhalen zijn (zo zij dat al zouden willen). De eigenaar van de molen 'Stichting Molen De Weert' zal het geld vast niet hebben of er iets anders mee willen doen. Er blijft dan dus niets anders over dan dat de molenaars het met deze as moeten doen.
Zie voor de rest mijn commentaar van zopas.
Oane Visser

Re: De as wordt nog steeds te warm. Gepost door: Kees Vanger Datum: 08 september 2009
HALSSTEEN PROBLEMEN.
De halssteen van molen De Weert heeft t.a.v. warm draaien bij onze vorige twee (!) halsstenen nooit problemen gegeven. Nooit hebben we last gehad van een warmdraaiende as. Misschien dat de as na een lange dag enigszins handwarm werd, maar dat mag dan ook! De diepte van de holling in de halssteen is m.i. dan ook niet de oorzaak van ons warmdraaiende lager. Waar we wel veel problemen mee gehad hebben is dat er delen van de halssteen afbraken en dat de steen er na enige jaren hopeloos slecht uit zag. Zo slecht dat we na 7 jaar al een nieuwe halssteen hebben laten plaatsen. Helaas kreeg deze steen na verloop van tijd te maken met precies hetzelfde probleem. Oorzaak onbekend. Slechte kwaliteit van het arduin? Doorzakken voeghouten? Een zwaar en pittig gevlucht in combinatie met een slechte biotoop? Te hard draaien? Te pittig vangen? Zeg het maar. We weten het niet….Er is dan ook al heel wat gediscussieerd bij ons op de molen over dit vervelende probleem. We zijn er nog niet achter wat de echte oorzaak van onze "halsstenen brekende molen" is.
Daarom heeft de molenmaker ook gekozen voor een hardere steensoort, zodat de steen niet weer kapot gaat. De steen ligt er nu dan nog steeds ongeschonden uit. Dat probleem is dus opgelost. Helaas komt er nu dus het probleem van warmdraaien bij! Ik denk dan ook dat het warmdraaien niet aan de diepte van de uitholling van de steen ligt, maar meer aan de hardheid van de nieuwe granieten steen. bedankt voor het meedenken en aandragen van oplossingen.
Groet, Kees Vanger

Re: De as wordt nog steeds te warm.
Gepost door: Oane Visser Datum: 08 september 2009
Zo wordt het probleem wel even beter omschreven. Naar aanleiding van uw laatste omschrijving ben ik het met u eens dat de diepte van de baan in de steen niet het wezenlijke probleem is omdat het te warm worden zich voor het eerst bij de granieten steen voor doet. De steen is dus de veroorzaker van het te warm worden. Omdat de arduin stenen niet de problemen gaven van het te warm worden zou ik morgen nog de granieten steen onder de as vandaan halen en die vervangen door de 1e of 2e arduin steen. Vooropgesteld dat één van die stenen nog in een enigszins bruikbare staat is (hoe hij er uit ziet is even niet belangrijk, later kan er een nieuwe steen onder). De steen die er nu ligt helpt de ashals namelijk eventjes snel en grondig de vernieling in.
Wat ik dan morgen ook zou doen - voor er een andere steen onder de as komt - is de stapeling vervangen op de wijze zoals ik in mijn eerdere reacties uiteengezet heb. Als de stapeling op de foto's ook onder de arduinstenen gelegen heeft is het niet zo'n groot wonder dat de stenen kapot gegaan zijn. Eerlijk gezegd vind ik die stapeling om te huilen. De steen kan op zo'n stapeling alle kanten op bewegen en daardoor afbrokkelen.
Hier wil ik aan toevoegen dat de wiggen aan de zijkanten van de steen ook goed moeten passen. D.w.z. dat die over de hele breedte van de steen goed aansluiten (de wiggen moeten over de hele breedte van de klemborden dezelfde druk daarop geven). Met een paar klappen van een houten hamer moeten die wiggen vast zitten (dit is een indicatie hoe goed de wiggen passen, hoe meer klappen hoe slechter de wiggen passen). Als de wiggen goed aan de klemborden aansluiten vermindert dat de kans op afbrokkelen van de steen aanzienlijk doordat de druk van de wiggen gelijk over de steen verdeeld wordt. Ook zou ik de keer- en de weerklamp stijf tegen de ashals aan willen hebben om te voorkomen dat de as heen en weer kan bewegen. De as en de steen mogen geen kant op kunnen anders wordt een nieuwe steen binnen de kortste keren weer vernield. Als laatste wil ik aanraden de as, die nu ruw is en groeven vertoond - in ieder geval voorlopig - met langdradig vet te smeren i.p.v. met reuzel. Reuzel kan voor een ashals best maar dan wel bij een goede steen en gladde ashals (mogen wel groeven in zitten). Bij een ruwe ashals smeert het vet dat ik bedoel toch nogal wat beter dan reuzel (aan de hand van de foto's te oordelen is de ashals nu ruw).
Opmerking: het smeren van molenassen stamt nog uit de tijd dat er gewoon geen andere mogelijkheid van smeren bestond en uit de tijd van de houten assen. Zeker de eerste honderden jaren dat er molens waren bestond vet op aardolie basis gewoonweg niet. Daarbij hadden de houten assen een veel grotere diameter zodat het dragende oppervlak ook veel groter was dan van gietijzeren assen. Bovendien was / is reuzel bij iedere slager te koop.
Tegen heug en meug in vasthouden aan het smeren van molenassen met reuzel is mijn inziens dom als de situatie een ander smeermiddel eist of dat betere resultaten geeft.
Ik wil hierbij opmerken dat dit voorstel mogelijk toch nog niet de oplossing is maar wel het proberen waard. Als een van de arduin stenen nog in een bruikbare staat verkeert kost het proberen eigenlijk alleen werk, en dat kunnen jullie zelf doen. De stapeling moet hoe dan ook vervangen worden en dat zijn dan misschien de kosten. Als jullie molenmaker die trouwens aangebracht heeft dan zou ik mij als molenmaker schamen en het rommeltje zo snel mogelijk en zonder kosten vervangen.
Oane Visser

MOLEN DE WEERT DRAAIT DE KOMENDE TIJD NIET!
Gepost door: Kees Vanger Datum: 09 september 2009
Dit mailtje net naar mijn collega molenaars/bestuursleden gestuurd!
Ìn verband met de problemen rond ons halslager (as wordt veel te heet en er komen diepe sporen is) draait onze molen de komende tijd niet meer.
Ik heb het een tijd aangezien en via het molenaarsprikbord allerlei informatie over onze halslager problemen opgevraagd. De oorzaak van de problemen boven in de kap is de nieuwe, pas 3 maanden oude, halssteen. Deze is van graniet. een steensoort die bijna niet gebruikt wordt voor lagering van molenassen. Deze steensoort is waarschijnlijk te hard, waardoor de smering moeizaam gaat en de as te heet wordt. Voorts komen er nogal diepe en erg vervelende krassen/sporen in de as.Vanmorgen alles eens goed bekeken en geconstateerd dat de sporen alsmaar dieper worden. Erg verontrustend! Misschien is het al wat aan te late kant, maar ik vind het zolangzamerhand niet meer verantwoord om op deze manier de molen nog te laten draaien.
Molen De Weert zal dus stil blijven staan totdat er een oplossing uit de bus komt! Ik neem vandaag nog contact op met de molenmaker.
JAMMER!
Ps de molen is zaterdagmiddag wel gewoon open,. Ik ben er dan trouwens niet! (.....naar Friese Molendag!)
Kees Vanger

Re: MOLEN DE WEERT DRAAIT DE KOMENDE TIJD NIET!
Gepost door: Andre Koopal Datum: 09 september 2009
Hoi Kees,
Jammer voor jou en de maalploeg, maar wel een verstandig besluit. Succes daar.
Groetjes, Andre

Re: MOLEN DE WEERT DRAAIT DE KOMENDE TIJD NIET!
Gepost door: Gerard Sturkenboom Datum: 12 september 2009 21:50
Beste Kees,
Natuurlijk triest om zo stil te moeten staan. Ik heb af en toe het commentaar en de adviezen gelezen en daar zo mijn eigen gedachten bij gehad. Maar nu komt bij mij de gedachte op, die ik ook wel eens onder andere omstandigheden heb:n Hoe zou ik ermee (met dit probleem) omgaan als het object mijn eigendom was? ou je dan niet de leverancier/architect/aannemer aanspreken op zijn expertise, maar ook op zijn garantie en zijn plicht?
Vul maar in voor deze situatie. Hoe jammer ook, maar ik denk een wijs besluit om te stoppen en de molenmaker erbij te halen.
Sterkte, maar ook succes! Gerard

Via de mail kreeg ik het volgende binnen:

Dag Kees,
Ik las net op het prikbord over jullie probleem. Er staat een hele rij reacties en ik heb geen zin om die allemaal te lezen, dus trap ik misschien een open deur in, maar het volgende: is er recentelijk een oliesoort of een ander soort vet op de hals terecht gekomen? Dan neemt de as nl. de reuzel niet meer mee tussen de steen en de hals. Zelfs het hanteren van een spuitbus tegen vliegen kan al funest zijn.Is men bezig geweest tegen de boktor? Daar wordt ook vettige vloeistof voor gebruikt. Als dat zo is, zou je de as een beetje kunnen lichten en de zaak kunnen ontvetten met ammoniak, goed droog maken en ronddom weer in de reuzel zetten, ook de baan in de halssteen.
Ik doe maar een poging, wellicht heb je er niks aan, maar toch.
Hartelijke groet vanuit de sprangse standerdmolen.
chiel

Beste Chiel,
Het zou kunnen. In mijn wanhoop heb ik vorige week wat zwaar schroefaslagervet gebruikt!, maar de as was twee maanden terug al gloeiend heet en toen hebben we gewoon met reuzel gesmeerd! Het probleem ligt 'm waarschijnlijk aan de steensoort. Er ligt sinds kort een granieten halsslager onder. De molenmaker heeft hiervoor gekozen omdat we al tot twee keer toe problemen hadden met afbrokkelende arduinen lagers. Graniet is m.i. te hard voor een halslager en heeft waarschijnlijk niet een goed smerend vermogen.
Een paar minuten terug kreeg ik een mailtje van een molenaar in Groningen die het wel heel erg mooi verwoorden. Zie hieronder:
Naar aanleiding van de discussie op het prikbord geef ik graag aan dat graniet een zeer harde steensoort is die uitgerust is met veel open poriën,deze steensoort wordt namelijk veel gebruikt in de papier industrie als walsen welke een lossende werking moeten hebben om het nat gevormde velpapier niet aan de wals te laten vast plakken. In de poriën wordt namelijk het zich daarin bevindende lucht samen geperst in de walsnip daarna zorgt deze lucht er voor dat het gevormde papier los wordt gedrukt van de wals. Ik kan me voorstellen dat het zelfde van toepassing is bij een granieten halslager waardoor er geen smeermiddel (lees reuzel) in de poriën kan komen en het smerend vermogen sterk afneemt. Vandaar dat toen er een zwoerd in lag er geen warmloop probleem was.
Enkie Kok Molenaar Veldkamps Meul,n Bellingwolde.
OKTOBER 2009
 
Zaterdag 3 oktober 2009 MOLEN DE LEYEN IN STAPHORST
Zaterdagmorgen even een bezoekje gebracht aan molen De Leyen te Staphorst. Gelukkig kwam ik (weer) net onder de koffiepauze. Goed gepland dus! In het restaurant "De Molenmeester" werd ik enthousiast ontvangen door de eigenaren en beheerders van restaurant en molen. De heerlijke hapjes stonden zoals gewoonlijk weer klaar. De kok is echt een kunstenaar in de keuken! Ga er maar eens eten…. echt grote klasse (neem wel wat extra geld mee!)
Afgelopen maanden is er hard gewerkt om de molen nog mooier te maken. Molenaars Gerard Luten en Willem Varekamp hebben (met hoogwerker) heel veel verfwerk verricht. De molen ziet er dan ook erg mooi uit. Er is de laatste jaren sowieso veel aan deze molen verspijkerd. Een nieuwe staart; nieuwe schoren een nieuw gevlucht etc. De molenaars zijn nu druk in de weer om de molen weer maalvaardig te maken. Verder staat er nog een maalstoeltje (van oliemolen Woldzigt) dat ook maalvaardig gemaakt moet worden. Werk zat aldoor voor de molenaars die elke zaterdagmorgen aanwezig zijn.
Zie: www.mijnalbum.nl/Album=V8ZRLOBS

DE LEYEN
Wanneer je de oude foto's van een tijdje terug bekijkt zie je wat er in de loop der jaren voor positief aan deze molen veranderd is. Gelukkig zijn er nu een tweetal molenaars die zich op een positieve manier over deze mooie molen ontfermen
ZIE HET VERSCHIL!

Zaterdag 11 juni 2005 Klusdag in Staphorst.
Zo zag molen De Leyen er op 11 juni 2005 uit. Echt zorgelijk! Met een hele club collega molenaars uit de regio hebben we de molen op een zaterdag voor een deel op kunnen knappen. Onze allereerste klusdag. Vele onderdelen van het staartwerk waren toen al niet meer te redden.
De foto's spreken voor zich Zie: www.mijnalbum.nl/Album=PUK3ISFG
22 december 2007 vervolg. Eind december met prachtig fotogeniek weer met een club mulders weer aan het klussen geweest. De kruipalen moesten o.a vervangen worden etc. Elke keer zag je de molen in een betere conditie komen. Ook de eigenaren kregen hun enthousiasme weer terug en hebben uiteindelijk de molenmaker erbij gehaald voor de grote klussen!
Zie: www.mijnalbum.nl/Album=LO46KSLV
Kees

Zaterdag 3 oktober 2009
De molen draaide 's morgens al. Alex, Bertel en Wim waren er vroeg bij. Er stond een stevige, stormachtige wind. Tegen enen was de hele club compleet. Dus Bertel, Alex, Wim, Bertel, Bertus, Albert, Wietse, William, Elske en Kees. Na een rondje koffie om flink wat moed in te drinken voor de vele kilo's die aan de beurt waren om platgewalst te worden en veel geouwe…… (net een stelletje kwajongens hoorde ik één van de bezoekers zeggen) zijn we eindelijk maar eens aan de slag gegaan. De zeilvoering werd veranderd van twee volle naar vier halven en malen maar…. nou dat lukte uitstekend. Al met al vanmiddag bijna 350 kg tarwe gemalen. Het halslager met zijn stuk zwoerd heeft zich prima gehouden. Ongelooflijk, maar het stuk gerookte spekzwoerd heeft ons de laatste weken uitstekend geholpen. Bovendien hebben we het als een leuke uitdaging ervaring en er ook nog erg veel van geleerd! Toen we in de kap kwamen maakte de bonkelaar wel ontzettend veel kabaal. Alles kraakte en piepte. Wanneer de molen flink aan de haal ging was het gewoon beangstigend om naast de krakende bonkelaar te staan. We zijn maar snel naar beneden gegaan. Wat niet weet wat niet deert. Zou het door het droge weer van de laatste weken komen? Ik hoop het !!
Vandaag redelijk wat bezoek gehad in onze bijna echte productie molen. Collega molenaar Gerben Geersing van molen De Hoop te Norg is nog even een uurtje langs geweest. Even lekker bijkletsen. Heerlijk! Na afloop de molen maar weer eens flink schoongemaakt, want wij hebben nogal een "stuifmolen" wanneer we flink aan het breken en het malen zijn. Ik ben tegen half zeven naar huis gegaan. Alex en Bertel zijn waarschijnlijk nog wel een hele poos doorgegaan.
Vandaag weer eens veel actie op de molen. Omzet € 60. Tussenstand van de teller (derde kwartaal is: 2.120.911. aantal omwentelingen dit jaar: 157.374
Kees

DE WIEKER MEULE IN DE WIJK
Vandaag van molenaar Erwin de Jonge foto's ontvangen van de werkzaamheden van de rietdekker.
Het riet op de kap werd nogal dun en afgelopen week heeft de kap van de molen dan ook een nieuw permanentje gekregen.
De foto's vanuit de hoogwerker staan hier: www.mijnalbum.nl/Album=ODDGRLSO

Dinsdag 7 oktober 2009 NIEUW HALSLAGER VOOR MOLEN DE WEERT
Vandaag is er een nieuw halslager geplaatst in molen De Weert door Willem en zijn collega. Na twee arduinen stenen (in 11 jaar!) is het uiteindelijk een totaal andere lagering geworden. Deze keer een stevig blok hout met een door Straver gegoten bronzen lager. Nu maar hopen dat we de komende jaren probleemloos met dit lager kunnen draaien.
Het stuk spekzwoerd onder de hals, drie weken terug als glibberig noodverbandje aangebracht, heeft zich erg goed gehouden maar was bijna geheel versleten zei de molenmaker. Toch hebben we er de laatste drie weken nog heerlijk mee kunnen draaien. Het geheel liep op het lekker glijdend stuk spekzwoerd dan ook heel erg licht. Afgelopen zaterdag zelfs van 11 uur tot 20.00 uur gedraaid en ook nog rond de 350 kg tarwe kunnen malen. De molen had er met zo'n prachtige woei dan ook erg veel zin in!
De foto's van onze nieuwe lagering staan op: www.mijnalbum.nl/Album=W33VD6FQ

Woensdag 8 oktober 2009 ONS GOUDEN LAGER
Vandaag voor het eerst met ons nieuwe halslager gedraaid. Door de mooie kleur van het brons al snel bevorderd tot "gouden" lager. De hele club molenaars was bijna aanwezig. Ongelooflijk.... en dat op een woensdagmiddag! Allemaal erg nieuwsgierig hoe het nu verder gaat met ons "gouden" lager. Ondanks dat er niet zoveel wind stond liep de molen lekker en Alex Buist mocht zo nu en dan naar boven voor controle. Alles liep gladjes boven in de kap. Mooi zo!
Verder nog de monumentenwacht op de molen gehad voor een inspectie en een fotograaf die nog even een foto kwam maken van onze voorzitter met een prachtig bordje in zijn hand. Iemand had de opbrengst van zijn receptie gedoneerd aan molen De Weert. ER STOND EEN 1 OP MET DRIE NULLEN ERACHTER! SUPER!

Forse donatie voor Molen de Weert
Bij Scania Meppel geldt een goed gebruik: jubilerende werknemers krijgen de keuze tussen een receptie of een donatie aan een vereniging of stichting.
Op 7 oktober 2009 jubileerde Albert Schipper. Een dienstverband van maar liefst 40 jaar bij Scania.

De heer Schipper heeft Molen de Weert als begunstigde aangewezen. Stichting Molen de Weert mag maar liefst 1000 euro tegemoet zien. Een welkome aanvulling van het steunfonds waaruit een deel van het jaarlijkse onderhoud en aanschaf van middelen kan worden bekostigd.
Bestuursvoorzitter Jan Oldebesten ontving de waardecheque uit handen van de jubilaris zelf.


Zaterdag 10 oktober 2009
Vandaag druk in de weer geweest om de vang bij te stellen. Door het plaatsen, afgelopen dinsdag, van ons nieuwe halslager bleek dat de vang vanmiddag onder het bovenwiel nogal stevig aanliep. Dus al kruipdoor en sluipdoor bij en op het linker voeghout de rust een stukje lager gemaakt. Dat klinkt eenvoudig maar we zijn al met al meer dan een uur bezig geweest om de twee zware bouten die het verstelbare plankje op de rust op zijn plaats houden los te draaien. De steeksleutels die we nodig hadden (nr. 10) waren natuurlijk weer eens niet te vinden en de ratel was net iets te groot om rond te kunnen draaien. Gelukkig kregen we hulp van Willem Varekamp, molenaar te Staphorst, die een prachtig (Amerikaanse) gereedschapkist uit zijn auto en later uit zijn boot toverde. Hij had zelfs een ringsleutel met een ratel erin. Goed gereedschap is echt het halve werk! Hierna was het klusje vrij vlot geklaard en loopt de vang niet meer aan.
In de kap kwamen we het stuk spekzwoerd tegen dat drie weken onder de hals gelegen heeft en er voor gezorgd heeft dat de molen zonder problemen en zelfs erg licht heeft kunnen draaien/malen.
Het stuk zwoerd was tot op de huid compleet versleten en erg dun en hard geworden. Het was leerachtig en je kon er zelfs doorheen kijken. Mocht iemand hier nog schoenen van willen maken, kom dan maar eens langs, want het is een mooi glad stuk leer geworden.
De molen heeft vandaag na drie uur nog mooi gedraaid en ons standerdkastje op de stelling deed dapper mee. De wind trok gelukkig in de loop van de middag aan van windstil weer tot een lekker mooi "voor de prinsdraaiwindje". Bertel en Alex zijn weer aan de slag gegaan met de bouw van hun modelmolen genaamd "De Prullenbak" Voorts voor bijna € 145,- verkocht. Al met al een boeiend en sfeervol dagje op de molen.
Foto's staan hier: www.mijnalbum.nl/Album=VAW36APS


Woensdagavond 14 OKTOBER 2009 THEORIEAVOND OVER DE KAP.
Woensdagavond deed de laptop aanvankelijk erg moeilijk! Ik begon 'm al flink te knijpen, want het was niet de eerst keer en i.v.m. tijdgebrek had ik alles niet van te voren kunnen testen. …..maar uiteindelijk liep alles gelukkig weer als een tierelier. Alle ins en outs van de kap zoveel mogelijk aan de orde gebracht inclusief de mooie animaties van Lammert Groenewolt. De molen heeft op de achtergrond meegedraaid. Tegen 21.45 er een punt achter gezet en de molen afgezeild. Een einde van een wel heel erg drukke dag!
AANWEZIG: (zie foto)
1. Hans De Weerd Hattem molen De Fortuin Hattem
2. Guus van Dam Ruinen molen De Zaandplatte Ruinen
3. Cor Rouwenhorst Hattem molen De Fortuin Hattem
4. Simon Musch Zwolle molen De Fortuin Hattem
5. Jaap Rouwenhorst Hattem molen De Fortuin Hattem
6. Joop van der Molen Nieuwleusen molen Massier Nieuwleusen
7. Willem Varekamp Rouveen molen De Leyen Staphorst
8. Roelof Guichelaar Ommen
9. Johan Brinkman Nieuwleusen molen Massier Nieuwleusen
10. Gert van der Weide Nieuwleusen molen Massier Nieuwleusen
11. Henk Snijder Nieuwleusen molen Massier Nieuwleusen
12. Cor Eerkes Meppel molen De Weert Meppel
13. Wim Degeling Meppel molen De Weert Meppel
14 Rene van der Beek. Assen, molen de Vlijt, Diever
15 Helena Koops Meppel molen De Weert Meppel
16 Harry Mulder Meppel molen De Weert Meppel
17 Egbert Joosten. Havelte molen van Havelte
18. Lia van der Mark Nijetrijne molen De Rietvink
19 Johan Brinkman Nieuwleusen molen Massier Nieuwleusen
20 Aalt Mulder Hoogeveen molen De Zwaluw
21 Bertel Zomer Meppel molen De Weert Meppel
22 Marten de Jong Nieuwleusen molen Massier Nieuwleusen
23 Kees Vanger Meppel molen De Weert Meppel

Zaterdagmiddag 17 oktober 2009
Tot nu toe loopt ons halslager fantastisch. De molen draait erg licht en het vet blijft keurig aan de hals kleven. Afgelopen middag rond de 350 kg tarwe gemalen. Na drie uur breken en lekker stevig malen snel naar ons nieuwe halslager gegaan om te controleren hoe de temperatuur van de hals was. Nou misschien 1 graadje warmer dan de rest van de as. Met een erg tevreden gevoel de molen voor de prins verder laten draaien. Ik ben om 18.00 uur naar huis gegaan, maar 't zal wel weer een latertje worden, want de molenaars Bertel en Alex gaan nog "even" door. Verder een erg drukke middag gehad. De klanten moesten zelfs wachten totdat het hun meel gemalen werd.
Omzet € 150,- en weer twee nieuwe enthousiaste (en jonge) molenaars in opleiding erbij (Harry en Helena). De club groeit maar door en er moeten nieuwe stoelen bijkomen om een ieder een plekje te kunnen geven bij de koffiepauzes!

MOLEN "DE PRULLENBAK".
Meppel krijgt een nieuwe molen. De molenaars en molenmakers Alex Buist en Bertel Zomer zijn al maanden druk bezig om een nieuwe (model) molen te bouwen. Alweer enkele jaren draait bij ons op de stelling elke zaterdagmiddag een standerdmolentje op de stelling mee. Een paar maanden terug had een molenaar (ik zeg niet wie!.....) het te druk met het begeleiden van een groep Spaanse scholieren en heeft de molen net iets te ver gekruid en het piepkleine andere molentje totaal vergeten. Hierdoor ontstond er helaas een stevige botsing met beide gevluchten. Het kleintje moest zoals gewoonlijk het onderspit delven. Een roede van het standerdmolentje heeft de pittige botsing niet overleefd en moest compleet vervangen worden. Total loss dus! Alex en Bertel hebben de roede op een fantastische manier hersteld. Al met al een hele klus hoor! Het molentje draait alweer tijden elke zaterdagmiddag met zijn mooie zeilen parmantig mee.
Geïnspireerd door deze klus zijn ze verder gegaan met de bouw van een compleet nieuwe molen. Gekscherend door de andere molenaars molen "DE PRULLENBAK" genoemd.
De romp en de kap zijn al voor een groot deel klaar. Vandaag heeft molenaar Erwin de Jonge van der Wieker Meule de 3.5 meter lange roede keurig op maat gezaagd. De komende weken wordt de molen opgehekt. Een nog grotere klus dus! maar over een tijdje heeft Meppel er weer een mooie nieuwe molen bij.
De foto's van DE PRULLENBAK staan hier: www.mijnalbum.nl/Album=TLG3QKKP

Vrijdagmiddag 23 oktober 2009
Johan Brinkman is vanmiddag aan het passen en meten geweest om het onderste deel van de kapotte fokwiek te repareren. (zie foto) Deze fokwiek is kapot gegaan door…. je raadt het niet….. de botsing met dat piepkleine molentje op de stelling. ONVOORSTELBAAR MAAR WAAR! Thuis had hij al heel wat voorbereidingen gedaan en vanmiddag heeft hij alles keurig op maat gezaagd. Het onderdeel van red ceder moet nog geverfd worden, maar kan dan probleemloos geplaatst worden. Johan bedankt voor de spontane hulp!

Zaterdag 24 oktober 2009
De molen draaide alweer volop toen ik aan kwam. Bertel, Wim en Alex waren er weer eens vroeg bij. Soms te vroeg want Wim komt niet meer aan het opzeilen toe. De molen draait meestal al wanneer hij komt. (moet ik nou nog vroeger komen? hoorde ik Wim nog zeggen) De voorraad tarwe is afgelopen week weer goed aangevuld. Bertel, Wim en Alex hebben afgelopen week in Radewijk bij molen "Windlust" maar liefst 1500 kilo tarwe, 25 kilo boekweitmeel en 100 kg kruidkoekmix opgehaald. Alles op een kar met Bertel zijn oldtimer ervoor. De hele voorraad keurig naar boven geluid (zie foto) Het is nog gelukt ook!
We kunnen de komen maanden weer flink vooruit met zo'n grote voorraad. Dat mag ook wel want het meel vliegt de molen uit. De 350 kg voorraad meel van vorige week is alweer voor een groot deel op. Hoewel de wind vandaag nou niet echt krachtig was is het ons toch nog gelukt om 150 kg tarwe te malen. Met zo weinig wind ben je dan wel een hele middag bezig. Erg snel ging het dus niet. De wind was gelukkig erg constant en we hoefden niet steeds bij de licht te staan. Dat scheelde en ondertussen hebben we de molen eens flink opgeruimd. ECHT HOOGNODIG.
Bertel en Alex hebben afgelopen week de beide nieuwe roede voor De Prullenbak bij de houthandel opgehaald. De roeden worden gesponsord door de molen, want ze waren nogal prijzig! Vanmiddag zijn de roeden door Erwin De Jonge keurig in model gezaagd. De grote klus om er een mooi gevlucht van te maken kan beginnen. De omzet voor vandaag was € 85,-. Ik ben tegen 19.00 uur naar huis gegaan.
Bertel en Alex zijn verder gaan draaien terwijl de wind ten het eind van de middag toenam.
Kees

PRACHTIGE MOLENFILM OP DVD
Dit mailtje ontving ik van Menno Mennes die vorige jaar bij de molen filmopnames heeft gemaakt.

Beste Kees Vanger,
Wij hebben vorig jaar "uw" molen gefilmd bij bijna windstil weer. Op onze reis door Drenthe kwamen overal deze nauwelijks draaiende molens tegen, met uitzondering van Woldzigt aan het einde van de draaidag. Ik heb dus alle gefilmde molens in Drenthe laten liggen en we komen gewoon nog een aantal keren terug. Het is in ieder geval zeker dat het aandeel Drentse Molens in deel 2 groter zal zijn. Desalniettemin nodig ik u hierbij graag uit voor het bijwonen van de feestelijke première van deze prachtige film. Gezien de grote belangstelling en de beperkte ruimte, kunnen wij niet iedere molenaar uitnodigen.
Datum donderdag 5 november 2009, inloop vanaf 13:30 uur, start projectie 14:30 uur, einde voorstelling 15:30 uur, hierna zal het eerste exemplaar worden overhandigd aan Leo Endedijk, directeur van de Hollandse Molen. Daarna drankje en hapje en gelegenheid tot het stellen van vragen en uiteraard ontvangt u ook een DVD inclusief posters en flyers.

Bijzonderheden over de DVD Levende Molens van Holland – Living Mills of Holland:
• Voorzien van 10 TALEN
• Gesproken tekst in het Nederlands en Engels
• Speelduur circa 60 minuten • Beeldformaat 16:9
• Consumentenprijs slechts € 14,95
De DVD Levende Molens van Holland kan door iedere molenaar worden verkocht. Hiervoor zijn aantrekkelijke inkoopprijzen. Bovendien wordt bij iedere bestelling een paar fraaie wervende posters (A4 formaat, ze kunnen ook hangen) en een pak flyers in 10 talen gratis ter beschikking gesteld. (zie bijlagen)
Voor de inkoop van DVD's verzoek ik contact op te nemen met:
Anton Rake
Sales & Public Relations
antonrake@hollandheritage.tv

Ik heb de flijer bekeken en ben onder de indruk van de prachtige sfeerplaatjes van vele molens en ga deze DVD zeer zeker bestellen en ka een ieder deze DVD dan ook van harte aanbevelen.
De flijer is ook via internet te bekijken, maar het laden van de beelden duurt soms wel wat aan de lange kant (elke keer nieuwe buffering) Zie: www.hollandheritage.tv/ (kijk bij nieuw)

DVDE HERRIJZENIS VAN HET JONGE SCHAAP
Verder kwam tijdens de laatste theorieavond iemand aanzetten met alweer zo'n prachtige DVD en deze keer over de complete herbouw van zaagmolen Het Jonge Schaap. Oftewel over de Herrijzenis van Het Jonge Schaap. Ook een juweeltje en heel goed te gebruiken bij de theorieavonden. Die bestel ik dus ook, maar wordt u te koop aangeboden voor € 12,50.bij het Molenmuseum in Koog aan de Zaan. Is er misschien iemand die de komende tijd daar naar toe gaat en voor mij een DVD mee kan nemen?

MOLEN NR. 1 EN NR. 5 TE NIJETRIJNE.
Afgelopen weekend van Sake Bergsma molenaar op de Windlust te Zuidwolde onderstaand artikel uit de Leeuwarder Courant van 1965 ontvangen
Het gaat over De Rietvink (Nr 1) en de Reiger (Nr 5) in Nijetrijne.
Ik heb het overgetypt omdat de tekst moeilijk te lezen was.

MOLEN TWEE VAN GROTE VEENPOLDER NU OOK STIL.
De laatste van de twee windmolens aan de Helomavaart, die bij de Scheenesluis, wordt stilgezet en zal niet meer draaien en malen, al blijft de molen als zodanig behouden; waarschijnlijk wordt hij verkocht. In het kader van het ontwateringplan van de Grote Veenpolder van Weststellingerwerf wordt namelijk overgeschakeld op elektrische bemaling. Een aantal jaren geleden werd het wiekenkruis van de zuidelijke molen (Reiger K.V.) Nu volgt ook de noordelijke, tot nu toe met veel animo bediend door molenaar-hardrijder Albert Koning.
De molen werd in 1856 gebouwd, is van buiten nog in prima staat, maar was aan een nieuwe schroef en "utskoat" toe. Overigens bestaan bij de eigenaar van de andere molen de heer Tamboer plannen voor een restauratie.
Zie: www.mijnalbum.nl/Album=OXCKU3IA
Kijk ook eens naar de biotoop van beide molens.
Gelukkig wordt er nu door Lia en Rolf van der Mark en de molenmakers hard aan gewerkt om de molen er weer zo oorspronkelijk mogelijk uit te laten zien en daarbij wordt de biotoop gelukkig niet vergeten.

GIETIJZEREN HALSLAGERS.
Nou heb ik me de laatste maanden nogal verdiept in halslagers van molens i.v.m. de problemen die wij bij molen De Weert in Meppel met onze arduinen stenen gehad hebben. (ons nieuwe bronzen lager bevalt trouwens prima!) Tijdens de theorieavonden heb ik bijna alle systemen aan de hand van foto's en tekeningen laten zien. Van arduinen- bronzen- schommel- tot Dekkerlager etc….. maar tot mijn verwondering werd ik afgelopen weekend attent op gemaakt dat er ook vele gietijzeren halslagers zijn. Compleet nieuw voor mij dat ze bijvoorbeeld in Groningen vrij veel voor komen (kwamen). Molenaar Bob Poppen heeft een aantal gietijzeren halslagers keurig a.h.v. foto's op een rijtje gezet.
Zie: http://web.inter.nl.net/hcc/B.Poppen/pdf/halslagers.pdf
Deze reactie kreeg ik op bovenstaand bericht en geeft een iets ander licht op het begrip giertijzeren lagers.
Hallo Kees,
Gezien het verhaal en de foto's van Bob Poppen kun je naar mijn smaak beter spreken van witmetalen (Babbits) lagers dan van gietijzeren lagers, want de as loopt hier niet op het kale gietijzer, maar op een voering van witmetaal en dat is maar goed ook, want ik betwijfel of gietijzer op gietijzer wel zo'n gelukkige keus is.
Groet, Jacob Dekker.

VERSLAG VOOR STELLINGNIEUWS Problemen met de halssteen.
Molen De Weert in Meppel staat nog maar 11 jaar draaiend te pronken in Meppel, maar heeft in die 11 jaar al twee halsstenen versleten. Een heel erg hoog gemiddelde dus. Een halsteen moet normaal gesproken tientallen jaren meegaan. Op de een of andere manier gaat er steeds iets mis. Elke keer springen er flinke stukken uit de arduinen halssteen. De Reden? Doorbuigende voeghouten? Een te zwaar gevlucht; een zo nu en dan erg brommende en dus trillende vang? Te hard draaien? We weten het niet en er is door de molenaars de afgelopen jaren dan ook heel veel over gediscussieerd.
Uiteindelijk maar weer contact opgenomen met de molenmaker. Misschien weet hij hoe we de problemen op kunnen lossen. Om ons probleem van de alsmaar kapot gaan halssteen heeft hij gekozen voor een hardere steensoort. Dan gaat hij in ieder geval niet kapot. De keuze viel op een granieten halssteen. Op onze reacties "dat graniet toch wel heel erg hard is", kregen we te horen dat er heel veel verschillende soorten graniet zijn en dat hij voor de zachtste soort heeft gekozen.
Deze granieten halssteen is vlak voor de grote vakantie 2009 geplaatst. Al snel bleek dat de steen gelukkig niet kapot ging, maar helaas kwam een ander euvel naar voren. De hals van de as werd veel te warm. Zelfs zo warm dat je er bij wijze van spreken met gemak een eitje op kon bakken. Bovendien kwamen er steeds meer diepe groeven in de hals te staan. Dus toch een te harde steensoort! Erg verontrustend en daarom bij de molenmaker maar weer snel aan de bel getrokken. Na veel overleg met molenmaker, bestuur en collega molenaars ( o.a. via het molenaarsprikbord) is er uiteindelijk samen besloten om een compleet nieuw halslager in de molen te plaatsen. Deze keer een stevig houten blok met een door Straver (die onze as ook gemaakt heeft) gegoten lager van brons.
Aangezien molenmakers het erg druk hebben moesten we nogal lang wachten voordat het nieuwe lager geplaatst kon worden. Draaien met zo'n asvernielend en bijna kokend lager zagen we niet meer zo zitten, maar de molen een aantal weken stil laten staan was eigenlijk ook geen optie. Molenaars willen namelijk zoveel mogelijk draaien met hun molen. Bovendien konden we onze vele vaste meelklanten niet in de kou laten staan. Daarom contact opgenomen met de ambachtelijke slager Braamskamp in Meppel en van hem een prachtig mooi stuk varkenszwoerd gekregen. Om dit stuk zwoerd iets steviger te maken heeft hij het zelfs een avond in zijn rookkast tussen de lekkere worsten gehangen. Met dit lekker ruikende stuk zwoerd zijn we op een avond naar de molen gegaan. Na veel gesjouw met allerlei planken en een stevige krik hebben we de as enige centimeters gelicht en het stuk zwoerd keurig op de granieten halssteen gelegd. Hierna uit nieuwsgierigheid snel de vang gelicht en ja hoor... de molen liep als een tierelier. Onze molen heeft zelfs nog nooit zo licht gedraaid en de as werd totaal niet warm(er). Het stuk zwoerd heeft ons drie weken lag tot de komst van de molenmaker prima geholpen. Molen de Weert kon weer draaien. Een hele opluchting en dit experiment was voor de molenaars een prachtige en leerzame ervaring. De molenmaker heeft uiteindelijk het bronzen lager geplaatst en tot nu toe zijn de ervaringen erg positief. Het stuk zwoerd, dat versleten was tot een flinterdun, doorschijnend stuk leer hangt nog steeds in de molen als herinnering aan onze vervelende halssteenproblematiek.
Kees Vanger

WIM HEEFT NU NOG MEER TIJD VOOR DE MOLEN.
Molenaar in opleiding Wim Degeling en alweer bijna een jaar erg actief op molen De Weert te Meppel heeft vandaag afscheid van de kids en de leerkrachten van zijn school genomen. Dat hield dus in dat er de hele middag vele toneelstukjes etc opgevoerd werden en na schooltijd was er een afscheidsreceptie met veel bezoek en vele sprekers. Het was erg sfeervol en de bediening (kinderen van school) was zelfs supersnel.
Donderdagavond hebben Bertel en Alex de molen alvast versierd en ook nog een groot spandoek tussen de wieken opgehangen.
Toen we vanmiddag op weg naar Wims feestje langs de molen fietsten om en foto te maken bleek dat het spandoek niet bestand was tegen de te grote winddruk en grotendeels kapot gescheurd was. Helaas geen goede foto met kunnen maken. Na het feestje snel weer naar de molen gegaan en alles weer gerepareerd. Met een paar pilsjes op toch maar weer het gevlucht in geklommen. Nou dat ging prima hoor! Helaas was het toen we uiteindelijk klaar waren te donker om nog redelijke foto's te maken. Het resultaat is dus was aan de te donkere kant. Jammer, misschien lukt het morgen wel!
Zie: www.mijnalbum.nl/Album=UHCGW8WY

Gekregen: JAARBOEK HOLLANDSCHE MOLEN 1927 -1934
Vandaag bezoek gehad van een mevrouw die echt enthousiast met de molen en de molenaars meeleeft. Vier jaar terug heeft ze samen met haar man zelfs maar liefst alle vier nieuwe zeilen gesponsord. Ze kon nog maar net al lopend de molen bereiken. Ze is al ruim boven de tachtig en was trots dat ze zonder een bankje langs het water te bezoeken in één keer naar de molen kon lopen. Al uithijgend kwam ze ons een boekje overhandigen dat tijdens het opruimen van een zolder van kennissen tevoorschijn kwam.
Het was al een erg oud boekje en wel het tweede jaarboek van De Hollandsche Molen. Het gaat om de periode 1927 – 1934. De vereniging had toen rond de 600 leden! Hoewel ik nog lang niet alles gelezen heb (vanavond FC Heerenveen – Ado eerst bezocht…..3 - 0) gaat het over de periode waar ook een crisis was en waar de molens bij bosjes naar de vernieling gingen. Het gaat ook over het grote succes van de verdekkering van vele molens in den lande, die daardoor weer enigszins economisch konden werken. Erg boeiend om te lezen en voor de liefhebbers heb ik enkele pagina gescand.
Verder een korte beschrijving van de molens van Kreta.
Zie: www.mijnalbum.nl/Album=474UJMK4

Zaterdag 31 oktober 2009
De molen werd opgezeild toen ik wat aan de late kant aan kwam fietsen. "Kees komt eindelijk ook nog eens een keer" hoorde ik één van de jongste molenaars zeggen. Heerlijk zo'n hartelijke begroeting!
Er stond vandaag niet erg veel wind. In ieder geval te weinig om te gaan malen. Na de gebruikelijke koffieronde is een ieder op zijn eigen manier werk gaan zoeken. Bertel en Alex gingen weer enthousiast verder met hun bouwproject de Prullenbak genaamd. De nieuwe lagers voor de as liggen al klaar. Helena heeft zich deze keer over het zakjesvullen ontfermd. Bertus had het druk in zijn winkeltje en de rest is met de kapotte buitendeur aan de slag gegaan. De nieuwe deur die misschien wel een half jaar terug al door Bertel en Wim gemaakt was wilden we eindelijk eens plaatsen. Maar ja voordat je alle beslag van de oude deur hebt eraf hebt ben je minstens een uur verder. Het zat dan ook erg goed vast. Cor Eerkes heeft zich verder met de deur bemoeid en dan komt het echt wel goed.
Vandaag tegen de € 70,- verkocht. Verder nog samen met onze voorzitter Jan Oldebesten alle acceptgirokaarten voor onze donateurs en de nieuwsbrief in enveloppen gedaan en daar de juiste sticker bij gezocht. Al met al nog een hele klus. Volgende week doen we de rest. Wim en Kees zijn om 5 vertrokken naar de thuiswedstrijd van Heerenveen. Bertel en Alex zijn onverstoord verder gegaan. Toen we 's avonds tegen tienen weer bij de molen waren draaide de molen nog statig in het donker rond en werd er flink geklust.
Kees
NOVEMBER 2009
MOLEN NR. 1 EN NR. 2 TE NIJETRIJNE.
Afgelopen weekend van Sake Bergsma molenaar op de Windlust te Zuidwolde onderstaand artikel uit de Leeuwarder Courant van 1965 ontvangen. Het gaat over De Rietvink (Nr 1) en de Reiger (Nr 2) in Nijetrijne. Ik heb het overgetypt omdat de tekst moeilijk te lezen was.

MOLEN TWEE VAN GROTE VEENPOLDER NU OOK STIL.
De laatste van de twee windmolens aan de Helomavaart, die bij de Scheenesluis, wordt stilgezet en zal niet meer draaien en malen, al blijft de molen als zodanig behouden; waarschijnlijk wordt hij verkocht. In het kader van het ontwateringsplan van de Grote Veenpolder van Weststellingerwerf wordt namelijk overgeschakeld op elektrische bemaling. Een aantal jaren geleden werd het wiekenkruis van de zuidelijke molen (Reiger K.V.). Nu volgt ook de noordelijke, tot nu toe met veel animo bediend door molenaar-hardrijder Albert Koning.
De molen werd in 1856 gebouwd, is van buiten nog in prima staat, maar was aan een nieuwe schroef en "utskoat" toe. Overigens bestaan bij de eigenaar van de andere molen de heer Tamboer plannen voor een restauratie. Zie: www.mijnalbum.nl/Album=OXCKU3IA

Kijk ook eens naar de biotoop van beide molens. Gelukkig wordt er nu door Lia en Rolf van der Mark en de molenmakers hard aan gewerkt om de molen er weer zo oorspronkelijk mogelijk uit te laten zien en daarbij wordt de biotoop gelukkig niet vergeten.

VAN MOLENWRAK TOT ….. deel 7
Van Lia van der Mark weer een nieuwsbrief ontvangen over het verloop van de restauratie van poldermolen De Rietvink aan de Veendijk te Nijetrijne. Er wordt alles aan gedaan om ervoor te zorgen dat molen De Rietvink op molendag 2010 kan draaien/malen.
Zie: www.slideshare.net/keesvanger/nieuwsbrief-nr-7


WOENSDAGAVOND 11 NOVEMBER THEORIEAVOND OVER KRUIWERKEN.
1. Hans De Weerd Hattem molen De Fortuin Hattem
2. Guus van Dam Ruinen molen De Zaandplatte Ruinen
3. Cor Rouwenhorst Hattem molen De Fortuin Hattem
4. Simon Musch Zwolle molen De Fortuin Hattem
5. Jaap Rouwenhorst Hattem molen De Fortuin Hattem
6. Joop van der Molen Nieuwleusen molen Massier Nieuwleusen
7. Willem Varekamp Rouveen molen De Leyen Staphorst
8. Roelof Guichelaar Ommen
9. Johan Brinkman Nieuwleusen molen Massier Nieuwleusen
10. Gert van der Weide Nieuwleusen molen Massier Nieuwleusen
11. Henk Snijder Nieuwleusen molen Massier Nieuwleusen
12. Cor Eerkes Meppel molen De Weert Meppel
13. Wim Degeling Meppel molen De Weert Meppel
14. Rene van der Beek. Assen, molen de Vlijt, Diever
15. Helena Koops Meppel molen De Weert Meppel
16. Harry Mulder Meppel molen De Weert Meppel
17. Egbert Joosten. Havelte molen van Havelte
18. Lia van der Mark Nijetrijne molen De Rietvink
19. Johan Brinkman Nieuwleusen molen Massier Nieuwleusen
20. Marten de Jong Nieuwleusen molen Massier Nieuwleusen
21. Kees Vanger Meppel molen De Weert Meppel

OP BEZOEK BIJ DE MOLEN VAN HAVELTE.
Zaterdagmiddag een bezoek gebracht bij de molen van Havelte. Toen ik binnen kwam werd er niet alleen druk geklust maar ook flink gemalen. Molenaar Abel de Boer was druk in de weer om rogge voor het vee van zijn achterbuurman te malen. Collega molenaar Egbert Joosten ontfermde zich meer over het winkeltje. De molen is onlangs door molenmaker Vaags gerestaureerd. De velgen in het bovenwiel zijn vervangen en er is een nieuwe bonkelaar geplaatst. De klus is nog niet afgerond, want er ligt nog veel gereedschap van Vaags in de molen. Het gereedschap schijnen ze zeker niet te missen voor andere klussen.
Abel liet me hun nieuwe zeefbuil zien. Voor mij een geheel nieuwe buil die ik nog nooit eerder gezien heb. Deze zeefbuil stond onder in de molen en hebben ze onlangs een verdieping hoger geplaatst. Het geheel werkt prima trouwens en geeft prachtige bloem.
Ondertussen wordt er verder geklust aan de nieuwe maalstoel (uit Groningen). Alweer een molen bij ons in de buurt die een elektrische maalstoel heeft aangeschaft! Een prachtige molen met een enthousiast team. Voor foto's zie: www.mijnalbum.nl/Album=FK8B6XSR

DRENTSE MOLENBAARDEN OP EEN RIJTJE.
Op Youtube staan alle Drentse molenbaarden keurig op een rijtje. Deze keer zonder naam. Dus raden maar! Deze verzameling heb ik voornamelijk samen kunnen stellen door gebruik te mogen maken van foto's van Harmunnus Noot, Harm Roma en Willem Jans en foto's die spontaan door vele molenaars opgestuurd werden.
De achtergrondmuziek is van Bruce Springsteen. Een erg onbekende ballade maar een prachtig (liefdes)lied.
Zie: www.youtube.com/user/keesvanger#p/a/u/2/J5xplPVSNxo

29 november 2009 Naar de Nijefurdse Molendag. Samen met Erwin de hele dag in Friesland geweest. Omgeving Workum en vele molens bezocht. Natte polders, veel water, pittig draaiende molens. Kortom een erg mooie dag. Zie: www.youtube.com/user/keesvanger#p/a/u/1/usY22u1As34

DECEMBER 2009
Zaterdag 5 december 2009
De molen heeft gedraaid. Ik was niet aanwezig. Geen verslag.
Kees

Zaterdag 12 december 2009
Een rustig en koud middagje op de molen. Weinig wind en vrij rustig op de molen. Tegen 17.00 uur naar huis gegaan.

Zaterdag 19 december 2009
Weer een koude middag met een rustig draaiende molen.
Niet zoveel uitgevoerd vandaag. Tegen 17.00 uur naar huis gegaan.
Kees

VAN MOLENWRAK TOT ...deel 8
Ze zullen zo langzamerhand wel flink ingesneeuwd zijn daar op een afgelegen plaats aan het lange en smalle fietspad langs de Helomavaart, maar via internet is er in ieder geval nog contact.
Onderstaand bericht kreeg ik net binnen van Lia en Rolf van der Mark de eigenaren van molen De Rietvink te Nijetrijne die een flinke opknapbeurt krijgt.
De laatste nieuwsbrief van 2009...
Een 'special' met heel veel foto's van een heel bijzonder jaar 2009. Iedereen heel fijne feestdagen gewenst en een goede start van 2010. Voor De Rietvink wordt 2010 het jaar van de "revival" na meer dan 40 jaar stilstand. We kunnen nauwelijks op dat moment wachten.... Zie: www.docstoc.com/docs/19898871/DE-RIETVINK-deel-8
Lia en Rolf van der Mark

JAAROVERZICHT MOLEN DE WEERT
Het jaaroverzicht van molen De Weert te Meppel staat weer op YouTube.
Een overzicht van de vele werkzaamheden die dit jaar aan de orde zijn geweest. Helaas niet compleet omdat ik helaas vele foto's bij het crashen van mijn computer kwijt ben geraakt. Ze stonden nog niet op mijn externe harde schijf. Toch heb ik er nog een mooi overzicht van kunnen maken.
Zie: www.youtube.com/user/keesvanger#p/a/u/0/u-bfQP9JTAk
Groet
Kees

EINDSTAND 2009 2.291.581
Totaal aantal omwentelingen in 2009: 238.044


Totaal aantal omwentelingen in 2002: 180.000
Totaal aantal omwentelingen in 2004: 163.600
Totaal aantal omwentelingen in 2005: 314.867
Totaal aantal omwentelingen in 2006: 236.727
Totaal aantal omwentelingen in 2007: 206.376
Totaal aantal omwentelingen in 2008: 252.934
Totaal aantal omwentelingen in 2009: 238.044

Allen een goed en gezond 2010 toegewenst.